نویسنده: admin

نگارنده بر آن است راه‌ کارها و تدابیر موثری به منظور شناخت علل حریق‌ های ویرانگر و اشکال مختلف آن به دست دهد .این کتاب در دو جلد تنظیم یافته است. جلد اول این مباحث را شامل می‌ شود :(مشاهدات اولیه), (تحقیقات), (حریق‌ های عمدی), (بهره‌ گیری از دیگر خدمات), (عکسبرداری از صحنه حریق), (بررسی حریق‌ های مهلک) و (آتش‌سوزی وسایل نقلیه). مباحث جلد دوم به علل آتش‌ سوزی‌ ها از طریق کبریت, الکتریسیته و مواد انفجاری اختصاص دارد.

 

نویسنده: هوشنگ شریف زاده

انتشارات انوار  (1375)    116 صفحه   4000 ریال

دستیابی به محیط کار ایمن برای کارکنان و تاسیسات، مستلزم تدوین و اجرای راهنما و دستورالعمل‏ های یکسان در مورد موضوعات مختلف بهداشت، ایمنی و محیط زیست است. در این راستا پس از تصویب و ابلاغ ساختار HSE در شرکت‏ های تابعه وزارت نفت، مدیریت HSE شرکت ملی صنایع پتروشیمی اقدام به بازنگری، تکمیل، تهیه و تدوین دستورالعمل‏ها و راهنماهای ایمنی با اعمال نظرات و پیشنهادات کارشناسان ایمنی شرکت‏های تابعه نموده است و این مجموعه تحت عنوان مجموعه الزامات ایمنی مدیریت  HSE در صنایع پتروشیمی منتشره گردید. این مجموعه الزامات شامل دو بخش دستورالعمل‏ها و راهنماهای ایمنی می باشد. دستورالعمل‏های ایمنی حکم الزامات قانون را برای شرکت‏های پتروشیمی داشته و رعایت کلیه مفاد مندرج در آنها برای شرکت‏های تابعه شرکت ملی صنایع پتروشیمی ضروری می‏باشد. در مورد راهنماهای ایمنی نیز شرکت‏های تابعه می‏بایست نسبت به تهیه و تدوین روش‏های اجرایی مربوطه جهت برآورده‏ سازی مفاد مندرج در این راهنما (به عنوان حداقل نیازها) اقدام نمایند. بخش راهنماهای ایمنی توسط نفرات کمیته تخصصی ایمنی مدیریت HSE شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شرکت‏های تابعه تهیه گردیده است و در آن ضمن استفاده از الزامات ملی از استانداردهای بین‏ المللی نیز با توجه به شرایط خاص عملیات و فرآیندی صنایع پتروشیمی استفاده گردیده است.

 

نويسندگان: علیرضا نریمان نژاد، مسعود رفیعی و عبدالمجید پارساراد

انتشارات گروه طرفه     (1389)     490 صفحه     تلفن: 77903926

بیش از سه دهه کتاب هیدرولیک برای مهندسان آتش، اثر جان بومن به عنوان استاندارد در مراکز آتش نشانی استفاده گردیده و بر همین اساس در بخش آموزش خدمات آتش نشانی بریتانیا، جهت ارتقاء سطح علمی کار آموزان آتش نشانی به کار گرفته شده است و مربیان برای پاسخگویی به سوالات پیچیده هیدرولیک از این کتاب به عنوان مرجع بهره می گرفتند.   نویسنده: جان بومن   مترجمین: علیرضا یادگاری، اسماعیل خیرآبادی انتشارات رازنهان – تلفن 08612218261    (1390)   175 صفحه     3500 تومان

کتاب حاضر گامی است بسیار ناچیز در بررسی نکات مهم حوادث الکتریکی، خسارت های ناشی از آن و ایمنی در برق و نحوه پیشگیری از چنین رویدادهای تلخی که موجب هدر رفتن سرمایه های انسانی می شود. مولف کتاب با بهره مندی از تجربیات بیست ساله خود در صنعت برق کشور، تلاش نموده است تا با گردآوری و تدوین مجموعه ای نسبتا جامع در موضوع ایمنی در برق، خلاء کمبود منابع اموزشی در این زمینه را پر کند.

 

نویسنده: عبدالخالق مجیری

انتشارات موسسه صنعت آب و برق – تلفن: 8800887  (1380)   ، 150 صفحه

هدف کتاب حاضر بيان اصول و مبانی الکتريسيته ساکن و خطرات و مشکلات آن در صنايع می باشد. در اين رابطه ابتدا از خطرات حريق و انفجار و شرايط لازم برای اشتعال صحبت به ميان می آيد. سپس منشا الکتريسيته ساکن و چگونگی تشکيل بارهای ناخواسته مطرح گرديده و انواع تخليه های الکتريکی (هاله ای، جارويی، فوق جارويی، مخروطی، جارويی انتشاری و جرقه ای) مورد تجزيه و تحليل قرار می گيرند. علاوه بر آن در زمينه اصول ايمنی و همچنين پيشگيری از حوادث الکتريسيته ساکن مطلبی چند ارايه می گردد. همچنين تعدادی از حوادث گذشته مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهای ايمنی بيان می شوند.

 

نویسنده: دکتر همایون لاهیجانیان

انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران    (1384)     212 صفحه      تلفن: 77240425

این کتاب با هدف فراهم آوردن یک راهنمای عملیاتی تدوین شده است تا با اجرای آن بتوان پیشگیری و حفاظت در برابر حریق در محیط کار را ارتقاء بخشید. تاکید این کتاب بر تکنیک‏ها و روش‏ هایی است که می‏توان برای ارتقاء واقعی عملکرد انجام داد. تمرکز اصلی این کتاب بر حفاظت در برابر حریق در محیط‏های صنعتی می‏باشد اما اکثر مطالب آن برای حفاظت در برابر حریق در تمامی بخش‏ها قابل استفاده می‏باشد. جلوگیری و کنترل خسارت ناشی از حریق به طور اساسی در مورد توسعه سیستم‏ های عملیاتی در تاسیسات است تا فرصت‏ های جلوگیری از حریق، محدود نمودن توسعه و گسترش حریق و کنترل موثر و سریع حریق افزایش یابد. اگر هدفتان تمرکز جامع بر حفاظت در برابر حریق در شغلتان است، این کتاب آشنایی خوبی در این مورد فراهم می‏ آورد. اگر یک شاغل معمولی در حیطه ایمنی می‏باشید، این کتاب اطلاعات پای ه‏ای را در مورد مسوولیت‏ هایتان در برابر حریق فراهم خواهد کرد.

از تصاویر زیادی در این کتاب استفاده شده تا درک بسیاری از موضوعات مرتبط با جلوگیری و کنترل خسارات ناشی از حریق آسانتر شود. اطلاعات و مثال‏های بسیاری در خصوص خسارت ناشی از حریق در فصل اول گنجانده شده است. فصل دوم اطلاعات مهمی را در مورد عوامل جدید اطفاء حریق (شامل عوامل شیمیایی و پاک طراحی شده جهت جایگزینی هالون) ارائه می‏دهد. برنامه عمومی کنترل خسارت ناشی از حریق در فصل سوم ارائه شده است. فصل چهارم به مطالب مرتبط به ایمنی در زندگی اختصاص یافته است. بحث کنترل خطر در فصل پنجم بسط داده شده است. فصل ششم در خصوص سیستم‏های نصب شده حفاظت در برابر حریق است. مطالب فصل هفتم در مورد خاموش کننده‏ های قابل حمل می‏باشد. تیم‏های واکنش در شرایط اضطراری و ایستگاه‏ های آتش‏نشانی در فصل هشتم به آن پرداخته شده است. فصل نهم نیز به مقابله با حریق اختصاص دارد. در خاتمه نیز برای کسب اطلاعات بیشتر مراجع اینترنتی معرفی شده است.

 

نویسندگان: مهندس مظاهر انصاری و محمدرضا حسن بیگی

انتشارات فدک ایساتیس     (1391)      284 صفحه      8500 تومان     تلفن: 66481096

کتابی که پیش رو دارید مجموعه ای جامع و متنوع از موضوعات مختلف در حوزه ایمنی برق را در بر میگیرد. مطالب ارائه شده در این کتاب برای دانشجویان، مهندسان و کارشناسان ایمنی، مهندسان برق و طراحان سیستم های الکتریکی، مهندسان تولید، پرسنل تعمیرات و نگهداری و هر فردی که به نوعی با مسائل و مشکلات الکتریسیته، به ویژه از منظر ایمنی، درگیر است، مفید و قابل استفاده خواهد بود.

 

نویسندگان: دکتر همایون لاهیجانیان، دکتر حسین طلا و مهندس پریسا علیزاده

انتشارات ارمگان     (1387)      215 صفحه     3500 تومان      تلفن: 66917019

ارزیابی ریسک حریق یکی از مهمترین دغدغه  های متخصصان و مهندسین ایمنی می باشد. در میان انواع روش  های ارزیابی ریسک حریق، روش  های مرتبط با محیط  های شهری و مسکونی و به عبارتی روش های ارزیابی ریسک حریق در محیط های بسته، بسیار سهل تر و امکان پذیرتر از ارزیابی ریسک های حریق در محیط های صنعتی و محیط های باز می باشند.

امروزه با ارائه نرم افزارهای تخصصی در زمینه ارزیابی ریسک حریق، می توان بر مبنای معادلات و مدل سازی های ترمودینامیکی، شبیه سازی هایی را در خصوص تخمین و ارزیابی نرخ و چگونگی رشد حریق انجام داد. اما نکته بسیار مهم این است که اولا این رویکردها و مدل سازی ها بسیار تخصصی می باشند، ثانیا این نرم افزارها در دسترس همگان نبوده و ثالثا در بسیاری از سناریوهای ارزیابی ریسک حریق نیازی به این مدل سازی ها نبوده و به راحتی می توان از روش های ساده تر این ارزیابی ها را انجام داد. شاخص های داو و موند از جمله روش هایی بسیار کاربردی و در عین حال ساده می باشند که با استفاده از این شاخص ها می توان براساس یک قضاوت و بررسی کارشناسانه و تخصصی ارزیابی مناسب و کاربردی را برای ارزیابی ریسک حریق انجام داد. در این کتاب تلاش شده تا این روش ها با بیانی ساده و کاربردی، تشریح شوند.

 

مترجمان: دکتر هاشم ستاره، مهندس آرش قاسمی و مهندس مسعود مردانی

انتشارات فن  آوران     (1391)     104 صفحه     5000 تومان     تلفن: 66953998

در دنیای کنونی به کارگیری و استفاده از برق به عنوان یک منبع انرژی، بسیار گسترده و رایج شده است. از طرفی خطرات ناشی از این نیرو که همه روزه زندگی انسان‏ها را تهدید می‏کند و نیز حوادث گوناگون در کارگاه‏ های مختلف صنعتی از جمله صنعت برق که امروزه بسیار گسترش یافته و خسارات جانی و مالی متعددی به بار می‏آورد را نمی‏توان نادیده گرفت.

کتاب حاضر بیان‏گر جنبه‏ های عملیاتی و کاربردی تجهیزات حفاظت فردی و گروهی و ابزارآلات دستی برق‏کاران است که با استفاده از منابع و استانداردهای داخلی و بین‏ المللی، کاتالوگ‏ها و بروشورهای خارجی تهیه، گردآوری و ترجمه شده که امید است برای مهندسین برق و صنایع، کارکنان فنی شرکت‏های توزیع نیروی برق و عموم برق‏کاران صنعتی قابل استفاده باشد.

استفاده از مطالب این کتاب برای دانشجویان رشته‏ های مختلف برق، بهداشت حرفه‏ ای، ایمنی صنعتی و رشته‏ های فنی و حرفه‏ ای مفید می‏باشد.

 

تالیف: رضا نیک پیام

انتشارات شرکت توزیع نیروی برق مشهد     (1389)      224 صفحه     5000 تومان     تلفن: 09155158719

آتش سوزی یا حریق یکی از قدیمی ترین بلایایی است که در صورتی که به موقع مهار نشود می تواند در زمانی کوتاه، دارایی و سلامت افراد را به خطر اندازد. لذا ضروری است اقدامات لازم جهت پیشگیری و کنترل مخاطرات و خسارات آن از طریق رعایت اصول ایمنی حریق به عمل آید. این کتاب با عنوان «اصول ایمنی حریق» در 6 فصل تهیه شده است. در فصل اول مهمترین تعاریف و مبانی حریق بیان شده و در فصل دوم مواد خاموش کننده، مزایا و معایب هر یک و نحوه بکارگیری آنها با استفاده از تجهیزات خاموش کننده ذکر شده است. با توجه به کاربرد زیاد خاموش کننده های دستی در صنایع و ساختمان ها، فصل سوم کتاب به ویژگی ها، نحوه تعیین تعداد و جانمایی خاموش کننده های دستی و نحوه استفاده از آنها پرداخته است. در فصل چهارم، تعاریف، کلیات و مبانی سامانه های کشف و اعلام حریق و نحوه تعیین تعداد و جانمایی آنها بیان شده است. فصل پنجم به سامانه های اطفای حریق آبفشان (اسپرینکلر) اختصاص یافته است. در این فصل انواع سامانه های آبفشان و نحوه طراحی آنها به طور کامل تشریح شده است. ارزیابی ریسک حریق و اقدامات واکنش در شرایط اضطراری در هنگام رخداد حریق (نظیر تهیه طرح های فرار و پیش بینی مسیرهای خروج اضطراری) در فصل ششم مورد بحث قرار گرفته اند. در تهیه کتاب تلاش گردیده بیشر از استاندادهای موسسه استانداد و تحقیقات صنعتی ایران استفاده گردد و در پایان هر بخش الزامات ملی و قانونی مرتبط با هر موضوع در داخل یک کادر ذکر شده است. همچنین در پایان هر فصل تمریناتی به عنوان خودآزمایی آورده شده که با استفاده از آنها فراگیران قادر خواهند بود درک و فهم خود را از هر فصل مورد ارزیابی قرار دهند.

این کتاب می تواند برای دانشجویان و دانش آموختگان رشته های ایمنی صنعتی، HSE، مهندسی بهداشت حرفه ای و سایر رشته های مرتبط و همچنین شاغلین رشته های مرتبط با HSE در صنایع مفید واقع شود.

 

نویسندگان: دکتر مهدی جهانگیری، کیوان ساربان زاده و حجت ابدام

انتشارات فن آوران     (1391)      284 صفحه      12000 تومان      تلفن: 66953998

 

 

اين سند براساس الزامات شغلي مورد نياز آتش نشانان در استاندارد NFPA1001, Standard for Fire Fighter Professional Qualifications (2008) [NFPA1001 Chapter 5.3.16] تهيه شده است.

 

مترجمین: ابراهیم عیوضی و علی اسماعیلی

انتشارات فن آوران     (1392)     240 صفحه     12500 تومان      تلفن: 66953998

این کتاب سعی دارد باعنوان ایمنی برق برای مهندسین در خصوص مسائل ایمنی در صنعت مطالب ارزنده و به روزی را در جهت ارتقای آگاهی کلیه متخصصین و دانشجویان رشته‌های بهداشت حرفه‌ای،‌ کارشناسانHSE ، تکنسین های برقکار و بازرسین فنی ارائه نماید. موضوعی که به طور ویژه و مستقیم با منافع صاحبان صنایع و کارگران و زندگی و سلامت آنها سرو کار دارد. در ضمن این کتاب تا حدودی جنبه فنی داشته و به خواننده چگونگی جلوگیری از حوادث و ایمن نمودن ماشین‌آلات و تجهیزات را در صنایع می‌آموزد.

 

نویسندگان: مهندس جواد شیرازی و مهندس غلامحسین حلوانی

انتشارات آثار سبحان     (1388)      136 صفحه       3600 تومان     تلفن: 66971112

در بحث مقابله با آتش‏سوزی‏ها شعار اصلی همیشه براساس «پیشگیری بهتر از درمان است» پایه گذاری می‏شود، اما با توجه به اینکه هرگز نمی‏توان ضریب ایمنی در برابر آتش‏سوزی را به صفر رساند، آماده‏سازی و بکارگیری تجهیزاتی که در کنترل، مهار و اطفاءآتش‏سوزی‎ها نقش داشته باشند اهمیت بسیاری دارد. با استناد به آمارهای سازمان‏های آتش‏نشانی، خاموش کننده‏های آتش‏نشانی، انواع وسایل و دستگاه‏های حرفه‏ای مقابله با آتش و سیستم‏های اعلام و اطفاء آتش‏نشانی نقش قابل ملاحظه‏ای در کاهش تاثیرات مخرب آتش‏سوزی‎ها داشته‏اند، بنابراین بکارگیری این تجهیزات برای عموم افراد بسیار حائز اهمیت است. نکته‏ای که نباید هرگز مورد غفلت افراد قرار گیرد اینست که بکارگیری این تجهیزات مستلزم داشتن شناخت و آگاهی از نحوه عملکرد این دستگاه‏هاست. یکی از مهمترین دستگاه‏هایی که برای این مهم در دسترس افراد است و اهمیت بکارگیری مناسب آن در کاهش زیان‏های جانی و مالی حریق ها کاملا روشن است خاموش کننده‏های دستی است. این کتاب می‏کوشد با ایجاد شناختی مناسب از انواع دستگاه‏های خاموش کننده قابل حمل برای عموم افراد براساس آخرین استانداردهای روز دنیا در ایجاد یک جامعه ایمن در برابر حریق تاثیرگذار باشد. این کتاب می‏تواند برای آتش‏نشانان (شهری، صنعتی، فرودگاهی، نظامی، داوطلب و …) متخصصین ایمنی و بهداشت حرفه‏ای، مسوولین HSE، افسران ایمنی، مدیران و مسوولان ایمنی در اماکن، مدیران و کارکنان کارخانه‏ها و اماکن صنعتی، فرودگاه‏ها، پالایشگاه‏ها، انبارها، شرکت‏ها و موسسات دولتی و خصوصی، مدیران مدارس و دانشکده‏ها، رانندگان خودروها و همچنین همه افراد و خانواده‏ها مفید باشد.

 

مترجمین: دکتر رضا غلام نیا و سید هادی حجازی

انتشارات آثار سبحان     (1393)     148 صفحه     6400 تومان      تلفن: 66971112

در تنظیم مطالب کتاب علاوه بر پوشش موارد درسی مورد نیاز در سرفصل درس ایمنی در برق و بسط و تکمیل آنها، سعی شده است که مباحث انتخاب شده و نحوه ارائه آنها به گونه‏ای باشد که این کتاب مورد استفاده مهندسان شاغل در صنعت نیز قرار گرفته و آنها را در یک دوره مطالعه انفرادی با مفاهیم حفاظت و ایمنی برق آشنا سازد. کتاب در 7 فصل جمع آوری شده که در ابتدای هر فصل با بیان مقدمه‏ای به شرح عناوین آن پرداخته شده است.

فصل اول به اثرات عبور برق از بدن انسان و همچنین خطرات ناشی از برق گرفتگی و مقاومت پوست بدن انسان در برابر جریان الکتریسیته با عنوان مقاومت الکتریکی می‏پردازد. در فصل دوم، بحث زمین و مقاومت الکتریکی آن، معرفی انواع الکترودها و نحوه قرار گرفتن آنها پرداخته شده است. فصل سوم به بررسی حفاظت در برابر برق گرفتگی و رعایت و توجه به لوازم ایمنی انفرادی که از مهمترین ابزار حفاظتی محسوب می‏شوند می‏پردازد. فصل چهارم اختصاص به آشنایی با مفاهیم امداد در برق گرفتگی و چگونگی انجام کمک‏های اولیه برای نجات شخص برق گرفته دارد. در فصل پنجم ایمنی در برابر الکتریسیته ساکن، همچنین کنترل خطرهای الکتریسیته ساکن و مهمترین منابعی که بالقوه می‏توانند موجب افروزش ناشی از الکتریسیته ساکن شوند پرداخته شده است. فص ششم و هفتم به ترتیب به معرفی انواع کابل‏های الکتریکی و حفاظت در برابر صاعقه پرداخته است.

 

نویسندگان: محمدجعفر پور جلالی، محمدرضا زارع بیگدلی و احسان طهرانی

انتشارات ادبستان     (1392)      176 صفحه     6500 تومان      تلفن: 66401255

كتاب اصول مهندسی حفاظت در برابر حریق و انفجار ترجمه ای از ویرایش دوم Handbook of Fire And Explosion Protection Engineering Principles می‏باشد كه توسط دنیس پ. نولان به رشته تحریر درآمده است.

این کتاب ضمن معرفی ماهیت خطرات و تاریخچه حوادث حریق و انفجار، فلسفه حفاظت و معیارهای تحلیل ریسک را در این صنایع تبیین می‌کند و سپس به تشریح راهکارهای ایمن‌سازی و حفاظت تاسیسات در برابر حریق و انفجار شامل اصول جانمایی و چیدمان ایمن تجهیزات و تأسیسات، سازوکارهای مهار و جمع‌آوری مایعات سطحی، سیستمهای کنترل فرآیند و توقف اضطراری، فشارزدایی و تخلیه مایعات و گازها، آزادسازی حرارتی و اضافه فشار، کنترل منابع اشتعال، حذف انتشارهای فرآیندی، سیستمهای مقاوم به حریق و انفجار، سیستم‌های آشکارسازی و اعلام خطر آتش و گاز، تمهیدات تخلیه نفرات، و روش‌های اطفای حریق می‌پردازد. الزامات مربوط به محل‌ها، تاسیسات و تجهیزات خاص و اثرات عامل انسانی و ارگونومی نیز بررسی و دستورالعمل آزمایش سیستم‌های آتش‌نشانی و اطلاعات مرجع درباره سیستم‌های مقاوم به حریق و انفجار به‌تفصیل ارایه شده‌اند.

این كتاب نگرشی سیستمی به موضوع ایمنی و نحوه پیاده‌سازی آن در بخشهای مهندسی، طراحی و اجرای پروژه دارد و تلاش كرده با ارجاعات مكرر به استانداردهای به‌روز و مطرح جهانی، رویه‌های طراحی و اجرایی شركت‌های بین المللی فعال در حوزه نفت و گاز و صنایع وابسته و ارایه مثال‌های كاربردی روشن، خلاءهای دانشی و تجربی را كه ممكن است كارشناسان و طراحان پروژه‌ها در این زمینه داشته باشند جبران كند تا از مخاطرات جدی ناشی از كم‌توجهی ناخواسته به اصول ایمنی پیشگیری كند.

در این كتاب مجموعه‏ای كامل از اصول و قواعد ایمنی فراهم آمده است كه به اعتقاد مترجمان میتواند مرجعی مناسب برای كارفرمایان پروژه‌ها (از جمله شركت ملی نفت) و مشاوران یا پیمانكاران باشد و هدف اصلی آنان از ترجمه این كتاب رساندن آن به طیف وسیع مخاطبان بالقوه فارسیزبان است.

مخاطبان كتاب عمدتا كارشناسانی هستند كه با طراحی و احداث كارخانجات نفت، گاز، پتروشیمی، صنایع شیمیایی و مشابه آن سروكار دارند. كتاب حاضر میتواند مرجعی روزآمد در كنار مقررات ایمنی و استانداردهای موجود باشد و كارشناسان نظارت بر طراحی یا اجرا از آن استفاده کنند.

 

مترجمین: ایرج رحیمی منجزی، مسعود پارسی و حدیث نسیم

انتشارات پژوهشگاه صنعت نفت     (1393)     464 صفحه     24000 تومان      تلفن: 48252048

در این کتاب خطرات الکتریکی در زمینه‏های مختلف و راهکارهای پیشگیری از این خطرات تشریح شده است. از آنجایی که مخاطبان این کتاب دانشجویان رشته‏های مختلف و شاغلین مرتبط با برق هستند لذا سعی شده تا حد امکان مطالب به زبان ساده و قابل فهم ارائه گردد. مطالب این کتاب همچنین برای دانشجویان رشته‏های مختلف برق، بهداشت حرفه‏ای، ایمنی صنعتی، مهندسی صنایع و رشته‏های فنی و حرفه‏ای قابل استفاده می‏باشد. 

 

نویسندگان: مهندس حسن شادکام انور و مهندس سجاد عبدالملکی

انتشارات دیباگران     (1392)      252 صفحه     14000 تومان      تلفن: 22085111

حریق یکی از حوادثی است که پیامدهای جانی، مالی و زیست محیطی ناگواری را برای جوامع به دنبال دارد و همه ساله در جوامع مختلف افراد بیشماری قربانی این حادثه می‏شوند. بر طبق اطلاعات موجود نیمی از مرگ و میرهای ناشی از حریق را حریق‏های ساختمانی تشکیل می ‏دهند. اولین گام در ایمنی حریق، ارزیابی ریسک به منظور بررسی وضعیت موجود، شناسایی خطرات و اولویت ‏بندی انجام اقدامات مورد نیاز جهت ارتقای وضعیت ایمنی می ‏باشد. یکی از نرم‏ افزارهایی که به منظور ارزیابی ریسک حریق در ساختمانها ارائه شده است، نرم‏ افزار سامانه ارزیابی ریسک حریق (CFSES) می ‏باشد. این نرم ‏افزار از سوی سازمان ملی حفاظت در برابر حریق آمریکا (NFPA) و بر اساس استانداردهای این موسسه منتشر شده است. با استفاده از این نرم ‏افزار می ‏توان عوامل موثر بر وقوع حریق ‏های ساختمانی را شناسایی و وضعیت ایمنی حریق ساختمان را مورد ارزیابی قرار داد. این نرم ‏افزار همچنین اقدامات پیشنهادی جهت کاهش سطح ریسک ساختمان به سطح قابل قبول را نیز ارائه می ‏دهد.

با توجه به کاربرد گسترده این نرم ‏افزار در ارزیابی ریسک ساختمان‏ها و نظر بر نبود مرجعی به زبان فارسی در این خصوص، تصمیم گرفته شد تا راهنمای کار با این نرم افزار در قالب این کتاب به زبان فارسی منتشر گردد. این کتاب از سه بخش تشکیل شده است. در بخش اول معرفی نرم ‏افزار و خلاصه ‏ای از عملکردهای مختلف نرم افزار ارائه شده است. در بخش دوم که قسمت عمده مطالب را به خود اختصاص می ‏دهد، راهنمای نرم ‏افزار به طور کامل تشریح شده است و در بخش سوم دو  مثال کاربردی از محاسبه ریسک حریق با استفاده از این نرم ‏افزار ارائه شده است. عمده مطالب این کتاب برگرفته از راهنمای نرم ‏افزار و استانداردNFPA101 می ‏باشد. جهت توضیح بیشتر مفاهیم مطالبی از سایر استانداردهای NFPA و مراجع دیگر ارائه شده است.

 

مترجمین: دكتر مهدی جهانگيری- فاضل رجبی- فهيمه داروغه

انتشارات فن آوران     (1393)     120 صفحه     8000 تومان      تلفن: 66953998

یكی از نشانه ‌های رشد و توسعه پایدار، داشتن نیروی انسانی سالم به عنوان گرانمایه ‌ترین سرمایه ملی كشور است و یكی از ابعاد دستیابی به این مهم رشد و اعتلای همه جانبه فرهنگ ایمنی در محیط كار است.

مجموعه پیش رو به مبحث برق و حوادث ناشی از كار مرتبط در كارگاه ‌ها می‏پردازد. امروزه جایگاه و نقش صنعت برق در كشور و اعتلای رشد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در جامعه بر هیچ كس پوشیده نیست و اهمیت آن، ناشی از نقش ارزنده و روزافزون انرژی الكتریكی در رفع نیازهای جامعه، تأمین رفاه و بسترسازی برای امور زیربنایی كشور است. بنابراین با توجه به اهمیت انرژی الكتریكی، گستره و طیف وسیع كاربردهای آن، تعامل افراد جامعه با آن و پرداختن به اصول ایمنی در ارتباط با انرژی و آسیب‌های شغلی و شدت آن كه در بالاترین سطوح ضرورت قرار دارد. این كتاب در چهار فصل با عناوین كلیات، خطرات انرژی الكتریكی، آمار و اطلاعات و تجزیه و تحلیل حوادث ناشی از كار و آیین‌نامه‌های مربوطه تهیه و تدوین گردیده است.

 

نویسنده: محمد اصابتی

انتشارات فدک ایساتیس     (1393)      198 صفحه      9000 تومان       تلفن: 66465831

گاز FM200 به عنوان جایگزین هالونها در صنعت اطفا حریق عرضه شد و مشکلاتی را که هالونها برای محیط زیست ایجاد می کردند را ندارد، گازهای خانواده هالون پس از انتشار در محیط به دلیل پایداری بالا در لایه های بالایی جو نفوذ نموده و در قسمت بالایی جو اشعه های خورشید و کیهانی از قدرت بالایی برخوردار میباشند. از جمله این اشعه ها می توان به اشعه ماوراء بنفش اشاره نمود. هالون ها تحت تاثیر اشعه ماوراء بنفش پایداری خود را از دست میدهند به عنوان مثال معروف ترین گاز خانواده هالون Halon1301 می باشد که به نام Bromotrifluoromethaneمیباشد تحت تاثیر اشعه ماوراءبنفش پایداری ترکیب حاضر را از دست داده و پیوند عنصر برم با کربن موجود در ترکیب از هم می شکند و برم آزاد شده با اکسیژن ترکیبی در ازن واکنش میدهد، از این رو با شکسته شدن پیوند اکسیژن در ترکیب ازن لایه ازن مجود در جو دچار تخریب میشود.گاز FM200 جایگزین شده دارای پایداری همانند هالونها میباشد و نسبت به تجزیه پذیری در لایه های بالایی جو و واکنش با ازن موجود در جو مقاوم مقاوم میباشد.و فرمول شیمیایی آن 1,1,1,2,3,3,3-Heptafluoropropaneمی باشد، از ویژگی های سیستم FM200 میتوان به موارد زیر اشاره کرد.

در برخورد سیال FM200 با چشم باید سریعا چشم را با آب گرم شست و حداقل به مدت 15 دقیقه چشم را باز نگه داشت، تا معاینه توسط چشم پزشک صورت پذیرد.
بر اساس فاکتورهای طراحی ممکن است کپسول های fm200 در محیط حریق قرار بگیرند که در این حالت باید جهت خنک نگه داشتن کپسول¬ها تدابیری در نظر گرفته شود. زیرا بر اثر حرارت بالای حریق احتمال انفجار کپسول ها وجود دارد.
نحوه عملکرد سیستم FM200 بر روی حریق
گاز FM200 قابلیت اطفا در کلاس های حریق A,B,C,D,E را دارا می¬باشد و به طور گسترده در اطفا کلاس E که مربوط به تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی می¬باشد و نحوه عملکرد آن به صورت سیلابی در محیط تحت حفاظت می¬باشد و با پرکردن محیط تحت حفاظت و رقیق کردن اکسیژن محیط و نیز شکستن زنجیره حریق عمل اطفا را صورت می¬دهد، از آنجایی که گاز FM200 یک گاز گران قیمت می¬باشد لذا در مواردی که حجم کمی تحت پوشش باشد مقرون به استفاده می¬باشد.
اجرای سیستم FM200 برای اتاق های سرور، اتاق کامپیوتر، دیتا سنتر و … نیاز به اجرای لوله کشی برای سایت مورد نظر می¬باشد که از جمله ملزومات دیگر اجرای این سیستم مهار کردن سیلندرها توسط براکت می¬باشد که به دلیل مسایل فنی و ویژگی گاز FM200 ،کپسول¬های مورد استفاده باید در نزدیکی محل حریق و عمدتا در داخل اتاق سرور، اتاق کامپیوتر… قرار داده می¬شود .که از نواقص این سیستم به شمار می رود، همچنین از سایر تجهیزات مورد استفاده در این سیستم اطفا می توان به شیر برقی فعال ساز یا سیلندر فرمان دهنده جهت فعال شدن سیستم اطفا، شیلنگ های فشار قوی تخلیه و نازل های مخصوص برای تخلیه در محیط تحت حفاظت اشاره کرد.
سیستم اطفا FM200 طراحی شده برای فعال شدن و وارد شدن به مرحله اطفا نیازمند فعال سازی سیستم توسط سیستم کشف و اعلام حریق دارد که این سیستم یک سیستم کنترل پنلی با تجهیزات مربوط به کشف حریق که به صورت کاشف دود، کاشف حرارت،کاشف دود و حرارت و شستی های دستی اعلام حریق، اطفا حریق(تخلیه کپسول¬ها) و عدم اطفا حریق(عدم تخلیه کپسول¬ها)می¬باشد.

طراحی، اجرا، تست و نگهداری سیستم بر اساس استاندارد NFPA می¬باشد کد مربوط به سیال FM200 مربوط به قسمت clean agent می¬باشد که کد NFPA 2001 مربوط به آن می باشد.

سیلندرهای طراحی و ساخته شده و توسط کمپانی¬های تولید کننده باید مطابق با D.O.T. Specification4BW500یا 4BA500باشد.فشار گاز FM200 درون این کپسول¬ها توسطشارژ گاز نیتروژن تا فشار 25 بار در دمای 21 درجه سانتی گراد تامین می¬گردد.

شیرهای مورد استفاده در کپسول های FM200 از جنس برنج می باشد که از مقاومت بالایی در برابر فشار برخوردار می¬باشد و همچنین از چکش پذیری بالایی برخوردار می باشد. شیرهای مربوط به سرسیلندرها دارای نشان دهنده فشار می¬باشد که در کنترل های دوره¬ای کنترل فشار توسط این نشان دهنده صورت می¬پذیرد.

 

نازل های مورد استفاده در سیستم FM200 از جنس آلومینیوم می باشند که کمپانی سازنده باید دارای تاییدیه UL باشد و بر روی محصول شماره مربوط را حک نماید.
تنوع نازل¬ها به تعدادکمپانی های سازنده می باشد، به عنوان مثال تنوع نازل تولیدی بر اساس خروجی به 3 دسته تقسیم می¬شوند ، به این گونه که برای تخلیه 360 نازل با 4 سوراخ و برای تخلیه 180 نازل با 2 سوراخ و برای تخلیه 90 درجه نازل با 1 سوراخ تولید می شود.

 

آشکارساز ویدئویی دود و آتش چگونه کار می کند؟
آشکارسازی دود و آتش از طریق الگوریتم نرم افزاری انجام می گیرد که بر روی پردازنده­ی سیگنال بصری (ViSP) اجرا می شود. این پردازنده، موتورهای پردازش موازی را بر روی سخت افزار پیاده سازی می کند. تصاویر ویدئویی، بطور همزمان و با استفاده از تکنیک های پردازش دیجیتال تصویر مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. به کمک این تکنیک ها امکان آشکارسازی دود و آتش با درجه بالایی از اطمینان امکانپذیر می گردد. تصاویر ویدئویی دائماً با هدف یافتن تغییرات مونیتور می شوند و به لطف جبران سازی نویز و اطلاعات مربوط به نمای دوربین، آلارم های خطا در طول زمان حذف می شود. 
می توان تصویر دیده شده بوسیله دوربین را به زون های مختلف تقسیم کرد. هر زون دارای مجموعه ای از پارامترها است که به کمک آنها می توان الگوریتم آشکارسازی را بطور کامل کنترل کرد. هر یک از این پارامترها برای هر زون بطور مجزا تنظیم می شوند تا بتوان آنها را برای گستره­ی وسیعی از کاربردها آماده کرد. همچنین می توان در جهت ارتقاء فرایند آشکارسازی، اطلاعات چندین دوربین را با هم ترکیب کرد.
در نتیجه­ی سالها تحقیقات و توسعه، محاسبات متعدد هندسی و آماری پیچیده ای بر روی اطلاعات تصاویر ویدئویی هریک از زون ها انجام می گیرد. این محاسبات و اندازه گیری ها همه از طریق پارامترهای کنترلی تعیین می شوند. توانایی سخت افزار در پردازش دیجیتال سیگنال موازی این امکان را فراهم کرده است. پارامترها در محدوده ای تنظیم می شوند که امکان آشکارسازی دود را، از دود ضعیف با سرعت گسترش پایین تا دود بسیار غلیظی که به سرعت همه جا را فرا می گیرد، فراهم آورند.
زمانی که از روی اطلاعات تصاویر ویدئویی، اندازه گیری ها انجام گرفت، مجموعه ای از قوانین به ما کمک می کنند تا تعیین کنیم تصاویر مذکور شامل نشانه هایی از دود یا آتش هستند یا نه. این قوانین را می توان به گونه ای تنظیم کرد که متناسب با کاربردهای مشخصی، الگوریتم آشکارسازی موفق و قدرتمندی را ایجاد کنند.

اصول ابتدایی آشکارسازی ویدئویی دود
اساس کار VSD تجزیه و تحلیل پیچیده­ی کامپیوتری تصاویر ویدئویی است که از طریق دوربین CCTV (سنسور) دیده می شوند. با استفاده از تکنولوژی پیشرفته­ی پردازش تصویر و الگوریتم های گسترده­ی آشکارسازی (و الگوهای شناخته شده­ی آلارم های خطا)، VSD می تواند بطور خودکار ویژگی های شاخص الگوهای دود را تعیین کند. در صنعت آشکارسازی حریق، مشخصات شناخته شده­ ای برای دود وجود دارند که همه درون سیستم جای داده می شوند تا بتوان در مورد وجود یا عدم وجود دود تصمیم دقیقی گرفت.
سیستم VSD از تجهیزات CCTV استاندارد استفاده می کند که با یک سیستم پردازشگر مستقل ارتباط داشته و قادر است در تصویر ویدئویی مقادیر اندک دود را شناسایی کند. این سیستم سپس هم در محل پردازشگر و هم از طریق مجموعه متنوعی از خروجی های کنترل از راه دور، اپراتور سیستم را مطلع می سازد.
سیستم VSD از الگوریتم های بسیار پیچیده برای پردازش همزمان اطلاعات ویدئویی دوربین های CCTV استفاده می کند. سخت افزار ویدئویی به گونه ای طراحی شده تا امکان دیجیتال کردن همزمان تصاویر را بطور زنده فراهم کند. یعنی سیستم، تصاویر را بصورت ترکیبی (Multiplex) مخابره نکرده و بنابراین هیچ اطلاعاتی از دست نرفته و یا با تاخیر همراه نخواهد بود. تمام تصاویر مربوط به موقعیت ویژه­ی آلارم، ثبت شده، زمان و تاریخ به آن ضمیمه شده و در حافظه­ی سیستم ذخیره می شوند.
سیستم VSD قادر است در مرحله دیجیتال کردن، تغییرات کوچک را در تصویر شناسایی کند و تنها با ارسال این پیکسل های مربوط به تغییرات به پردازنده­ی اصلی برای فیلترینگ بیشتر، دود را به سرعت شناسایی کند.
اطلاعات ویدئویی از مجموعه ای از فیلترها عبور می کنند. فیلترهایی که مشخصات ویژه­ی رفتار دود را جستجو می کنند. سپس بر روی ارتباطات بین مشخصات فیلتر شده، تجزیه و تحلیل های بیشتری انجام می گیرد تا بتوان تعیین کرد آیا همه­ی شرایط نشاندهنده­ی وجود دود محقق شده اند یا نه.
نصاب سیستم قادر است میزان سیگنال دود و همینطور مدت زمان وجود دود قبل از به صدا در آمدن آلارم را تغییر داد تا بتوان نیازهای شرایطی که در آن دود پس­زمینه وجود دارد را برآورده ساخت. همچنین نصاب می تواند تصاویر ویدئویی را به 16 زون تقسیم کرده و سیستم را طوری برنامه ریزی کند که تنها زمانی آلارم به صدا درآید که وجود دود در چندین زون شناسایی شده باشد. همچنین می توان هر زون را بطور مجزا برنامه ریزی کرد به گونه ای که در سطوح مختلف فعالیت دود، آلارم ایجاد کند.
دستاورد این سیستم چیست؟
سیستم های استاندارد آشکارسازی دود، خواه سیستم های آشکارساز نقطه ای باشند، خواه آشکارسازهای پرتو مادون قرمز، یا سیستم های مکشی، در همه­ باید دود ناشی از اشتعال به آنها برسد تا بتوانند ذرات را تشخیص داده و آلارم را فعال کنند. چنین نسیستم هایی می توانند در محیط های سرپوشیده با سقف های کوتاه یا متوسط که از نظر دمایی پایدار هستند، بسیار موثر باشند.
در فضاهای با حجم زیاد مثل زمین های ورزشی سرپوشیده، سالنهای نمایشگاهها، آشیانه هواپیماها عواملی مثل تابش خورشیدی، سیستم های تهویه هوا، و شیشه های مات منجر به افزایش دمای محیط از کف تا سقف می شوند که محیط طبقه بندی شده­ی دمایی نامیده می شود.
در شرایط آتش بدون دود و یا آتش با شعله های کم، ذرات حاصل از احتراق بلند شده به هوا با دورشدن از مرکز احتراق خنک تر می شوند. در یک محیط طبقه بندی شده­ی دمایی، دمای هوای محیط با افزایش ارتفاع افزایش می یابد. وقتی دود ناشی از احتراق بالا می رود خنک می شود. اگر دمای دود با دمای هوای محیط به تعادل برسد، ذرات دود خاصیت بالارونده­ی خود را از دست داده با حرکت بموازات سطح زمین، لایه ای افقی ایجاد می کنند. اگر دما به تدریج افزایش یابد، هوای داغ بالای دود گسترش یافته و ارتفاع لایه­­ی طبقه بندی دود را بیشتر کاهش می دهد.
در محیط هایی با تغییرات هوایی زیاد، که می توانند از طریق سیستم های تهویه مطبوع پرسرعت یا دربهای بزرگ باز ایجاد شوند، ذرات ناشی از احتراق کم انرژی به سرعت پراکنده می شوند و تا جایی رقیق می شوند که اثر خود را برای فعال کردن آلارم در سیستم های استاندارد آشکارسازی دود از دست می دهند.
هر دو مشکل طبقه بندی و رقیق شدن، می توانند بطور جدی سیستم آشکارساز دود را از ورود به حالت آلارم بازداشته یا باعث تاخیر در به صدا درآمدن آن شوند.
سیستم های VSD شرکت D-Tec توانسته اند با عبور از نواحی طبقه بندی شده یا رقیق شده، هرگونه حریق را در نقطه آغاز و یا دود را در همان منبع آن یا بسیار نزدیک به آن، شناسایی کنند.

 عملکرد سیستم دومرحله ای (Single interlocked ) الکتریکی – پنوماتیکی با توجه به شکل تشریح میشود.

    در مرحله 1، سیستم اعلام حریق ، حریق منطقه را کشف نموده و آن را برای مرکز کنترل خود ارسال مینماید.
    در مرحله 2 ، مرکز کنترل سیستم اعلام حریق پس از دریافت سیگنال از طرف کشف کننده ها ، بر اساس سناریوی موجود فرمان اطفاء را به سیستم دو مرحله ای صادر میکند.
    در مرحله 3 ، دستور به شیر برقی ( Solenoidvalve ) اتوماتیک رسیده و شیر برقی عمل مینماید. شیر برقی به شکل نرمال بسته میباشد که با رسیدن فرمان از مرکز کنترل سیستم اعلام حریق باز شده و جریان آب را از خود عبور میدهد.
    در مرحله 4 ، پس از باز شدن شیر برقی در مرحله 3 ، دهانه شیر اتوماتیک باز شده و آب خارج میشود.
    در مرحله 5 ، وسیله ای به نام Restrictedorifice به شیر اتوماتیک اجازه میدهد تا قبل از اینکه خط شارژ آب جهت Reset کردن شیر عمل نماید ، زودتر دهانه شیر اتوماتیک را باز نماید.
    در مرحله 6 ، سیستم تبدیل به یک سیستم مدل خشک میشود و مطابق آنچه در سیستم خشک بیان شد عمل مینماید.
    در مرحله 7 ، زمانی که مرحله 1 انجام میشود علاوه بر عملکرد مرحله 2 ، فشار آب از وسیله ای به نام Pressureoperatedreliefvalve نیز برداشته میشود ( PORV به شکل نرمال همیشه بسته است) ، همین عامل باعث بازشدن این وسیله میشود. تا مادامی که PORV باز باشد شیر سیلابی Resetنمیشود و به عملکرد خود ادامه میدهد.

به راستي كه ديكته نانوشته، غلط ندارد. عليرغم تمام سعي و تلاشي كه انسانها جهت جلوگيري از وقايع ناخواسته ناشي از خطاها و عدم آگاهيها انجام مي دهند، مع‌الوصف حادثه ها قطعه رخ مي دهند.
قانون مورفي بر اين باور است كه «هر اشتباهي، ممكن است بوجود آيد» اين قانون به نام يك مهندس نيروي هوايي آموريكا به نام سروان اد مورفي (Ed Murphy) و همكارش نسبت داده شده است كه در سال 1949 آزمايشات سوانح هوايي را بررسي مي كردند. آنها به دنبال يافتن عقربه اي فرسوده كه به اشتباه چندين سيم را به هم مرتبط مي كرد، بودند كه در اين جريان، سروان مورفي اعلام داشت «اگر هيچ راهي براي اشتباه و خطاي يك تكنسين نباشد، با اين همه امكان ايجاد خطا وجود دارد».
سروان مورفي و همكارش موفق به ارائه گزارش بسيار جالبي در خصوص ايمني شدند. در خلال چندين سال كه آنها در تلاشي مشترك تحقيقاتي را بر روي سوانح هوايي انجام مي دادند، آنان به نتايجي رسيدند كه آنرا قانون مورفي ناميدند. وقتي كه در جريان يك كنفرانس مطبوعاتي، سرهنگ استپ (Stapp) به عنوان مدير پروژه «قانون مورفي» را اعلام كرد اين قانون به سرعت بر سر زبانها افتاد.
تغييرات و پيامدهاي آن توسط افرادي كه اين قانون را در محيط هاي متفاوت ديگري تجربه كرده بودند به اين قانون اضافه شد. در اين ارتباط چند اصل قابل اجرا را براي مهندسي ايمني ذكر مي كنيم.
در اجراي برنامه هاي پيشگيري «قانون مورفي» اهدافي وجود دارد كه معمولا در مهندسي ايمني دنبال مي شود. هدف تمام مهندساني كه در توليد محصولات، تجهيزات، فرآيندها و محيط كار دخالت دارند كاهش خطرات است. با برنامه ريزي، طراحي و تحليل فرآيندها مي توان عواملي كه باعث وقوع حوادث مي شوند را كاهش داده يا از ميان برداشت.

• اتومبيل سواري و كاميون كه در يك جاده كفي عريض به سمت همديگر در حال نزديك شده هستند، در يك پل كم عرض به همديگر مي رسند.
• اكثر پروژه ها به دست سومي (ناظر) نياز دارند.
• بازنگري، دانشي است دقيق.
• تنها خداست كه مي تواند، انتخابي تصادفي داشته باشد.
• وقتي همه تلاشها همراه با خطاست، دستورالعملها را بخوانيد.
• هر سيستمي كه به قابليت اعتماد به نفس انسان وابسته است، غير قابل اعتماد است.
• اگر سيستمي در يك آزمايش كامل و دقيق عمل كرد، تمام سيستم هاي بعدي نقص فني دارند.
• در تمام محاسبات ممكن است هر اشتباهي رفته رفته شكل بگيرد. و همه اشتباهات در مسير بيشترين خسارتها پيش مي روند.
• يك مدار ناايمن ساير قسمت ها را از كار مي اندازد.
• نقص فني هرگز معلوم نمي شود مگر آنكه بازرسي نهايي آن محصول صورت پذيرد.