آموزش، مشاوره و طراحی سیستم اعلام حریق و سیستم اطفاء حریق | اعلان حریق متعارف و آدرس پذیر | اطفای حریق آبی و گازی
1 . افراد باید خواص، خطرات و حتی کمکهای اولیه در رابطه با مواد را آموزش ببینند.
2 . تهویه مناسب در قسمت انبار مواد شیمیایی نصب شود.
3 . مواد شیمیایی چون اسیدها در ظروف کاملاً در بسته نگهداری شوند . در صورت وجود مواد خطرناکی چون تتراکلریدکربن از هواکش موضعی استفاده شود.
4 . لوله کشی مواد شیمیایی با رنگ مناسب پوشانده شود تا با لوله کشی آب اشتباه گرفته نشود.
در این کتاب فنون مطالعه عملیات خطر به منزله یکی از پرکاربردترین فنون کیفی با این مختصات تشریح شده است: «زمان اجرا»، «ارزیابی سیستم و تعیین گره های مطالعاتی»، «انتخاب سرپرست و تیم کارشناسی»، «تعیین اهداف طراحی گره ها»، «شناسایی پارامترهای عملیاتی هر گره»، «مزایا و معایب HAZOP» برخی از موضوعات کتاب به شمار می آیند.
نویسنده: دکتر ایرج محمدفام
انتشارات فن آوران – تلفن: 66953998 (1384), 64 صفحه، 6000 ريال
سالانه بالغ بر میلیاردها میلیارد تومان صرف هزینه خرید و راه اندازی انواع سیستم اعلان حریق در پروژه های مختلف کشور می شود. اما به راستی چند درصد از این سیستم های اجرا شده به درستی کار می کنند؟
معمولا اکثر این سیستم ها پس از یک، دو و یا نهایتا سه ماه پس از نصب و راه اندازی به علت عدم کارایی مناسب توسط مالکین و صاحبان صنایع خاموش و بلااستفاده می مانند.
به نظر شما مشکل از کجاست؟ چرا برای سیستمی که این همه زحمت و هزینه برای طراحی و اجرا و راه اندازی آن شده است چنین اتفاقی باید بیافتد؟
اولین مساله ای که به ذهن می رسد تعمیر و نگهداری سیستم های اعلان حریق است که به درستی انجام نمی شود و یا اصلا انجام نمی شود. بله؛ کاملا درست است. اما آیا تمام علت مربوط به عدم تعمیر و نگهداری صحیح است؟
اجازه بدهید دقیقتر بررسی کنیم!
اشکال کار از همان طراحی اولیه سیستم شروع می شود. طراح سیستم چه کسی است و طراحی را مطابق چه استانداردی انجام می دهد؟ آیا برای انجام این طراحی مورد تایید است؟ شاید به جرات بتوان گفت که اکثر طراحی های اولیه سیستم اعلان حریق توسط طراحانی انجام می شود که دانش مطلوبی در این حوزه ندارند.
انتخاب آشکارساز مناسب و جانمایی درست تجهیز برای هر کاربرد، بررسی دقیق و اجرایی بودن طرح، در نظر گرفتن نکات و تمهیدات نصب مربوط به سازنده در طراحی اولیه و خیلی از موارد دیگر که در زمان طراحی اولیه یک سیستم اعلان حریق خوب و کارآمد می بایست در نظر گرفته شود تا در طی مراحل انجام پروژه با کمترین نرخ آلارم کاذب مواجه شویم جزو مسئولیت های طراح در زمان طراحی اولیه سیستم است.
پس از بحث طراحی، نوبت انتخاب و خرید سیستم اعلان حریق می رسد. بررسی اینکه کدامیک از برندهای موجود جوابگوی نیازمندی های سیستم اعلان حریق پروژه مورد نظر می باشد. چه نکاتی را باید در انتخاب یک سیستم اعلان حریق مد نظر قرار داد؟ آیا در نظر گرفتن قیمت نهایی سیستم و اینکه در لیست تجهیزات مورد تایید سازمان آتش نشانی و یا کارفرما (مربوط به پروژه های صنعتی و نقت و گاز) باشد کفایت می کند؟
پس از خرید سیستم اعلان حریق، نوبت به نصب سیستم می رسد. نصاب سیستم کیست؟ آیا سابقه اجرایی نصب چنین سیستم هایی را داشته است؟ آیا آشنایی با نکات استانداردی مربوط به نصب سیستم های آدرس پذیر و یا کانونشنال را دارد. معمولا در اکثر پروژه ها، نفری که کار برق کشی آن پروژه را بر عهده دارد با قیمت پایینی کار نصب سیستم اعلان حریق را نیز بر عهده می گیرد. پیمانکار اصلی پروژه خوشحال از اینکه با هزینه پایینی کار نصب سیستم انجام می شود. نصاب سیستم هم خوشحال از اینکه کار نصب این سیستم هم به مجموع کارها و صورت وضعیت او اضافه شده است. اما دریغ از اینکه هنوز نوبت به رسیدن به مشکلات عمده پروژه های اعلان حریق نرسیده است.
نظارت بر نصب سیستم در این مرحله توسط نماینده رسمی برند تامین کننده، جهت جلوگیری از مشکلات آتی سیستم اعلان حریق به شدت توصیه می شود.
4- راه اندازی سیستم اعلان حریق
راه اندازی سیستم های متعارف (کانونشنال) گرفتاری های کمتری نسبت به سیستم آدرس پذیر دارد. در اکثر پروژه های بزرگ معمولا نصاب سیستم توانایی و یا دانش راه اندازی سیستم اعلان حریق را ندارد و پیمانکار اصلی پروژه به ناچار متوسل به فروشنده جهت اعزام نفر برای راه اندازی سیستم می شود. راه اندازی سیستم معمولا توسط فردی آشنا به آن برند جهت برنامه ریزی (ویژه سیستم آدرس پذیر) و رفع خطاهای رایج و در نهایت راه اندازی سیستم می باشد صورت می پذیرد.
در پروژه هایی که نصب با یک پیمانکار و راه اندازی به عهده پیمانکار دیگری واگذار می شود معمولا مشکلات عدیده ای بوجود می آید. از جمله بحث گارانتی؛ به طوری که در صورت بروز هر گونه مشکلی، هر طرف سعی دارد مشکل را به گردن دیگری بیاندازد. بحث بعدی اینکه هزینه راه اندازی سیستمی که نصاب آن شخص و یا پیمانکار دیگری بوده است معمولا یک و نیم یا بیش از دو برابر بیشتر اعلام می گردد. زیرا نفر راه انداز مجبور به رفع ایرادات عدیده ای در سیستم است که به علت عدم آشنایی نصاب بوجود می آید.
از همه مهمتر اینکه چگونه می توان از صحت برنامه ریزی سیستم اعلان حریق توسط نفر راه انداز اطمینان حاصل کرد؟ و کارفرما در حین راه اندازی سیستم اعلان حریق و پس از آن یعنی تحویل سیستم، چه نکاتی را مد نظر قرار دهد؟
5- تست و تحویل پروژه اعلام حریق
پس از راه اندازی سیستم نوبت به تست سیستم و تحویل سیستم اعلان حریق به کارفرما و یا نماینده وی می رسد. براستی در زمان تست و تحویل پروژه، چه تست هایی بر روی سیستم می بایست انجام شود؟ چه مواردی را در زمان تحویل اینگونه پروژه ها می بایست مدنظر داشت؟ تحویل پروژه هایی از این قبیل به کارفرمایان به دلیل عدم مطالعه و ضعف دانش فنی غالب کارفرمایان و بهره برداران در این حوزه بسیار به سادگی انجام می شود؛ حتی اگر سیستم معیوب و راه اندازی ناقص هم شده باشد، پیمانکار راه های فرار بسیاری برای تحویل اینگونه سیستم ها پیش رو دارد. مسلما تقویت دانش فنی کارفرما و یا بهره بردار نهایی پروژه، تاثیر بسزایی در تحویل صحیح و کامل سیستم و نیز کاهش آلارم های کاذب بعدی در زمان بهره برداری دارد.
6- آموزش سیستم اعلان حریق نصب شده به بهره بردار
پس از تست و تحویل سیستم اعلان حریق، نوبت به آموزش آن به بهره بردار نهایی می رسد. معمولا بهره برداران سیستم اعلان حریق در اکثر پروژه ها، نفرات حراست، نگهبانی و یا اطلاعات می باشند که بهره برداری صحیح از سیستم بصورت کامل می بایست به همراه تست های عملی آموزش داده شود. همچنین پیشنهاد می شود که این آموزش یکبار دیگر با فاصله زمانی دو الی سه ماه برای بهره بردار مجددا تکرار شود. زیرا عدم استفاده از سیستم به مرور زمان باعث می شود که بهره بردار نحوه استفاده از سیستم را کاملا فراموش کند.
7- آموزش عمومی سیستم به کارکنان و یا ساکنین
علاوه بر آموزش های مورد نیاز به بهره برداران، برای ساکنین و یا کارکنان حاضر در محل نیز آموزش عمومی در خصوص اینگونه سیستم ها می بایست برگزار گردد. متاسفانه بخشی از آلارم های کاذب سیستم های اعلان حریق ناشی از عدم آموزش و فرهنگ سازی عمومی برای اینگونه سیستم ها می باشد. به عنوان مثال در زمان راه اندازی و تست سیستم با فعال کردن یکی از آشکارسازها، آژیرها شروع به صدا کردن می کنند. در همین حین اگر به کنترل پنل مراجعه کنید خواهید دید که علاوه بر آن دتکتور، چند و یا چندین شستی دیگر نیز فشرده شده اند. (جالب اینجاست که اکثر افراد بصورت عموم تصور می کنند که با فشردن دکمه شستی اعلان حریق، صدای آژیر قطع می شود. در صورتی که اینطور نیست. و…)
8- تعمیر و نگهداری سیستم اعلان حریق
آخرین مبحث پروژه های سیستم اعلان حریق مربوط به تعمیر و نگهداری دوره ای آنهاست که غالبا انجام نمی شود و یا به درستی انجام نمی گیرد. با ظهور یک، دو و یا سه آلارم کاذب و بیشتر، در نهایت کارفرما و یا صاحب پروژه ترجیح می دهد سیستم خاموش شود.
هر یک از موارد بالا در جای خود تاثیر به سزایی در کاهش نرخ آلارم کاذب در سیستم های اعلان حریق دارند. و برای داشتن یک سیستم اعلان حریق کارآمد و موثر می بایست به تمامی نکات و موارد فوق در اجرای اینگونه پروژه ها توجه داشت.
هشدارهای اشتباه به صورت زیر توصیف و تعریف شده اند:
پدیده یا اثرات محیطی شبیه به آتش: برای مثال دود مربوط به گرد و غبار یا هر پدیده دیگری که دود یا شعله ایجاد می کند. (نظیر دود ناشی از آتش بازی، گرد و غبار یا حشرات، پروسه هایی که تولید دود و شعله می کنند و یا تاثیرات محیطی ای که می تواند بر عملکرد برخی از دتکتورها تاثیر منفی بگذارد نظیر جریان سریع هوا در محیط)
آسیب تصادفی: فعالیت های نامتناسب انسان (برای مثال راه اندازی سیستم برای تست کردن و یا سرویس و تعمیر کردن آن بدون از پیش اعلان کردن به ساکنین و یا مرکز دریافت آلارم ها)
هشدارهای اشتباه تجهیزات: که در این صورت هشدار کاذب ناشی از خطای سیستم است.
هشدارهای کاذب عمدی: که فرد با فشردن شستی اعلام حریق و یا بوجود آوردن شرایط فعال شدن دتکتور، سیستم را فعال می سازد. در صورتی که فرد کاملا آگاه است که آتشی وجود ندارد.
هشدارهای کاذب غیر عمدی: در زمانی است که فرد سیستم را فعال می سازد چون فکر می کند آتش سوزی رخ داده است ولی در حقیقت آتشی وجود ندارد.
19 عامل هشدارهای غلط (از استاندارد BS5839) در زیر لیست شده است. که عبارتند از:
با کمک انتخاب سیستم آشکارسازی بهینه و چیدمان های مدیریتی مناسب می توان این هشدارهای کاذب را به حداقل رساند.
انتهای کلام اینکه میلیاردها میلیارد هزینه صرف اجرای سیستم های اعلان حریق می شود. این سیستم ها می بایست با رعایت اصول تعمیر و سرویس و نگهداری، دائما فعال و بدون خطا باقی بمانند. اینگونه سیستم ها برای زمانی در نظر گرفته شده است که به عنوان مثال اگر در طول سالیان سال در هر لحظه ای حریقی واقعی رخ داد، بتواند ساکنین و کارکنان آن محل را از خطر آگاه سازد. همچنین ممکن است در طول ده سال و یا بیشتر حریقی در ساختمان یا فضای تحت پوشش رخ ندهد. اما اگر حریقی رخ دهد و این سیستم نتواند تشخیص دهد و هشدارهای لازم را صادر کند، عملا می توان در نظر گرفت که تمامی هزینه های انجام شده برای این سیستم دور ریخته شده است.
فیلم زیر نمونه ای از یک حادثه در یکی از پالایشگاه های کشورهای عربی است که یک حریق و انفجار واقعی در یک محیط صنعتی و پالایشگاهی را نمایش می دهد. دست کم گرفتن موارد مربوط به حفاظت از حریق در محیط های صنعتی (نظیر پالایشگاه های گاز و نفت و پتروشیمی و…) می تواند منجر به بروز حوادث غیر قابل جبرانی کند که به هیچ وجه قابل کنترل نیستند. بنابراین به یاد داشته باشیم که مسئولیت طراحی و اجرای مناسب این گونه سیستم ها را به درستی درک کنیم.
تجربیات خود را در این خصوص با ما به اشتراک بگذارید.
هر گونه کپی برداری از مطالب و مقالات این وبسایت با ذکر منبع و لینک به منبع نه تنها مجاز، بلکه ستودنی است.
دوره کاربردی آموزش ایمنی حمل و نقل با لیفتراک
دتکتورها (آشکارسازهای) گازی برای تشخیص انواع گازهای سمی و قابل اشتعال به کار می روند که دارای انواع مختلفی از نظر تکنولوژی عملکرد هستند. برخی از برندهای دتکتور گاز موجود در بازار از این قرارند:
– Crowcon
– Recom
– Oggioni
– MSA
– Oldham
– Thorn
– Gastron
– Sensitron
– Drager
– Oliver – IGD
– Zeta
– Honeywell
– و…
نمونه یک دتکتور گازی ضد انفجار از برند Crowcon
دتکتورهایی که برای تشخیص گازهای مختلف استفاده می شوند اغلب در دو گروه دسته بندی می شوند. دتکتورهای تشخیص دهنده ی گازهای سوختنی و قابل انفجار ( -Combustible Flammable) و دتکتورهای تشخیص دهنده ی گازهای سمی (Toxic) که هر یک بسته به نوع گاز در برندهای مختلف وجود دارند. (دتکتورهای گاز اکسیژن Oxygen را اغلب در این دو دسته طبقه بندی نمی کنند.) در برخی برندها دتکتورهای گازی با تشخیص چند نوع گاز مختلف نیز وجود دارند. بیشتر این نوع دتکتورها از دو قسمت Transmitter و Sensor تشکیل شده اند. Transmitter ها گاه به قابلیت های کنترلی و نمایشی نیز مجهزند. ذکر این نکته لازم است که اکثر سنسورها تاریخ انقضا دارند و می بایست به کالیبره کردن آن طبق دستورالعمل و توسط افراد آموزش دیده توجه کرد. برخی سازندگان دتکتورهای گازی برای دتکتورهای خود پنل های مخصوص دتکتورهای گازی نیز تولید می کنند اما اغلب دتکتورهای گازی را با ماژول به پنل ها متصل می کنند.
نمونه یک دتکتور موضعی گاز شهری
انواع سنسورها:
Catalytic
Electrochemical
Infrared
Open-Path
Thermal conductivity
انواع خروجی دتکتورهای گازی:
4-20 میلی امپر دو سیمه و سه سیمه
خروجی رله ای (سه رله ی آلارم، پری آلارم و فالت)
نمونه یک دتکتور گاز شهری با خروجی رله، که معمولا در سیستم های اعلام حریق پروژه های ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرد.
برای تشخیص نشتی گاز و اعلام خطر قبل از به وجود آمدن حریق خصوصا در محل هایی که از گازهای سوختنی (قابل اشتعال) (LPG,CNG) استفاده می شود این دتکتورها مورد استفاده قرار میگیرد. مبنای تشخیص برخی از آنها بوی گاز میباشد و به صورت دیواری یا سقفی نصب میشوند. مورد استفادهی آنها در آپارتمانها، هتلها و مراکز صنعتی میباشد. برخی از انواع این دتکتورها قادرند در صورت کشف نشتی گاز به یک شیر فرمان بدهند و مسیر گاز را ببندند.
نکته: در دتکتورهای پیشرفتهتر تغییرات چگالی گاز توسط مبدل تبدیل به یک جریان 4 تا 20 میلی آمپر شده و با یک کابل سه سیمه برای اندازهگیری و کنترل به پانل کنترل مرکزی ارسال میشود. همچنین سیستمهایی با دتکتور و تابلو مرکزی مخصوص وجود دارند که میزان گاز منو اکسید کربن (CO) را در محیط تشخیص داده و در صورت کم بودن غلظت آن یک سیستم تهویه را راه اندازی می کند و در صورت زیاد بودن غلظت آن در هوای محیط اعلام خطر مینماید. مورد استفادهی این دتکتورها در پارکینگهای عمومی و در تونلهای زیرزمینی و محل هایی می باشد که از سوخت منو اکسید کربن زا مانند زغال یا نفت استفاده می کنند.
تكنيكها و تاكتيكهاي اطفاي حريق و نجات در مواجهه با حريق داخل هواپيما
آتشسوزی داخلی در قسمت بدنه هواپیما ممکن است در حال پرواز یا در دیگر مواقع بروز نماید. این قبیل آتشسوزیها، حاصل گسترش سریع حریقهای بهوجودآمده در قسمتهای خارجی هواپیما بوده و ناشی از مواد قابل سوختوسوز هواپیمای سانحهدیده میباشد که از لابهلای قسمتهای ترکیده بدنه هواپیما پخش میگردد. عموماً این حریقها به آهستگی پیشرفت نموده و هواپیماهای دیگر را در خطر آتشسوزی قرار میدهد. در این مبحث به شرایط مختلف و عمومی اصول خاموشسازی پرداخته میشود که لازم است که علل بروز آتشسوزی، آنچه متعاقباً رخ خواهد داد و اقداماتی که باید به منظور جلوگیری از تهدیداتی که متوجه سرنشینان است، شناسائی گردد.
در این موارد فرمانده عملیات (سرکشیک یا بالاترین مسئول حاضر در صحنه) میبایست توجه کافی به منظور جلوگیری از بروز خطرات بیشتر هواپیما یا هر نوع خطریکه ممکن است متوجه آشیانه هواپیماها یا دیگر هواپیماها و ساختمانهای موجود در اطراف محل آتشسوزی گردد، را معمول دارد.
مواردی که آتشسوزی در داخل هواپیما رخ میدهد: (در حال فعالیت)
الف- آتشسوزی در زمان پرواز
درصورت بروز آتشسوزی داخلی بههنگام پرواز، به دلیل انتشار سریع گازها و دودی که فضای داخل هواپیما را فرا میگیرد و تأثیری که بر مسافرین و خدمه هواپیما دارد، بسیار خطرناک میباشد. چنانچه خدمه هواپیما موفق به خاموشکردن آتش با خاموشکنندههای دستی که قطعاً در هواپیما وجود دارد، نشوند؛ از عهده خلبان نیز کار خاصی بر نمیآید مگر آنکه فرصت کافی برای نشاندن هواپیما به طور ایمن در فرودگاه وجود داشته باشد.
ب- آتشسوزی پس از برخورد (سانحه)
چنانچه هواپیما پس از بروز سانحه، دچار آتشسوزی داخلی شود، خطری واقعی برای سرنشینان آن ایجاد میگردد. دود حاصله از حریق و همچنین دیگر مواد قابل سوخت که تولید میشود، میتواند سبب مرگ سریع افراد گرفتار شده و یا تخلیه مسافرین و خدمه را با مشکل روبرو کند. آتشنشانان میبایست بلافاصله ضمن ممانعت از گسترش حریق، عملیات انتقال محبوسین و اطفای حریق موجود را در کمترین زمان ممکن انجام دهند. قطعاً بهترین اقدام گروههای امداد و آتشنشان این است که مانع بروز این مشکل (حریق) شوند تا مطمئن شوند که میتوانند با ورود به صحنه نسبت به جداسازی بدنه هواپیما و نجات جان مسافرین اقدام کنند. اگرچه در هر سانحه هواپیمایی، درهمپیچیده شدن (مچالهشده) قسمتهای داخلی بهعنوان یک نتیجه اولیه قلمداد میگردد. وقتی چنین حالاتی بروز میکند، تمام سعی و کوشش نیروهای عملیاتی باید در جهت تقلیل آثار ناشی از آتشسوزی داخلی بکار گرفته شود.
ج- آتشسوزی به هنگام مسافرگیری یا حرکت جهت بلندشدن از باند
آتشسوزیهایی که در این حالات رخ میدهد، معمولاً با حجمی کوچک شروع گردیده و بهنظر میرسد به خدمه هواپیما فرصت کافی میدهد تا مسافرین را خارج نمایند. در این موارد استفاده از دالانهای متحرک مرتبط با ترمینال جهت انتقال مسافرین، ممکن است موجب خطراتی گردد. همچنین تیمهای عملیاتی باتوجه به وجود مخازن پر از سوخت هواپیما، میبایست بهسرعت عملیات جلوگیری از گسترش حریق را معمول نمایند. درصورتی که کلیه مسافرین و خدمه پروازی از هواپیما خارج شده باشند نیز لازم است تا بازدیدی دقیق از داخل هواپیما به عمل آید.
موارد احتمالی بروز آتشسوزی در داخل هواپیما
الف- هواپیمای تحت تعمیر
تعداد بیشماری از آتشسوزیهای داخلی هواپیماها در اثر بیاحتیاطی تعمیرکاران رخ میدهد. در این قبیل موارد، خوشبختانه خبری از مسافرین و بهطبع آن ضرورت تخلیه اضطراری افراد نیست، لیکن چنانچه هواپیما در داخل آشیانه مستقر باشد، خطر آتشسوزی بسیار شدید خواهد بود.
ب- هواپیمای محافظتنشده
آتشسوزی در داخل بدنه هواپیماهائیکه در گوشهای متوقف شدهاند ممکن است با آهستگی شروع، گسترش و درنتیجه حریقی گسترده و مقدار زیادی از انواع گازها ایجاد نماید. خطری که در این قبیل موارد، امدادگران و آتشنشانان را تهدید مینماید امکان انفجار هنگام راهیابی به داخل هواپیما است. در مواردیکه آتشسوزی داخل یک هواپیمای بدون منفذ اتفاق میافتد، میبایست با آمادگی و دقت کامل نسبت به امکان بروز پدیده بکدرفت (انفجار گازهای نسوخته) ، مسیر را باز کرد. در این موارد باید مطمئن شد که کلیه لوازم مقابله با حریقی گسترده، آمادهاند تا به کنترل آتش که بهسرعت منتشر میشود، مبادرت ورزید.
عللی که ممکن است موجب آتشسوزی داخلی در هواپیما گردد:
بی توجهی به تأثیر یک سانحه (برخورد) موجب تعداد بیشماری از آتشسوزی داخلی میگردد که بعضی از آنها عبارتند از:
الف- مصرف بدون توجه مواد دود زا
ب- نصب و بکارگیری نامطلوب یا نقص در مدار دستگاههای الکتریکی
ج- شعلهورشدن مواد پاککننده
د- انفجار اکسیژن
و- فعل و انفعالات شیمیایی بر روی مواد خطرآفرین (آتشزا) در انواع بارها
ه – آتشزدن عمدی یا خرابکاری
ذ- سرايت يك حريق خارجي به داخل هواپيما مانند: حريق موتور، ارابه فرود، حريق قسمت بار و…
محلهای اولیه بروز آتشسوزی داخلی
شروع آتشسوزی از نقاط مختلف داخلی هواپیما قابل پیشبینی است. بعضی از آن نقاط هواپیما، پنهان و غیرقابل دستیابی است که کنترل آتش را با مشکل مواجه میکند. در بعضی موارد نیز صعوبت دسترسی چنان است که جز با شکستن (بریدن) و برداشتن پوسته و لولههای مختلف انتقال مایعات و گازها، میسر نخواهد بود.
مناطقی که در آنها امکان آتشسوزی وجود دارد، عبارتند از:
الف- محل استقرار دستگاههای مولد انرژی الکتریکی
ب- قفسهها و جعبههای محل اتصال وسائل الکتریکی
ج- کابین و آبدارخانه (GALLEY)
د- قسمت بارهای تجارتی یا بارهای مسافرین
و- پشت صفحات تجهیزات کنترل از داخل
ه- محل اتصال ارابه فرود
آتشسوزی داخل کابین
موادیکه در ساختمان قسمتهای داخلی هواپیما بکار میروند، بطور عمده از مواد طبقه A بهصورت جامد یا بافتهشده میباشند. تعداد زیادی از وسائل پلاستیکی موجود در اثر سوختن گازهای سمی و غلیظ ایجاد مینمایند. دودهای تند و سوزانندهای که استنشاق آنها به مدت چهار الی پنج دقیقه، موجب خفگی یا مرگ میگردد.
صندلیها
کوسنها (کف و پشتی صندلیها) از نوعی فوم بنام (Polyurethane) ساخته میشود. پوشش کوسنها از پارچه پشمی است. دسته صندلیها از پلی وینیل کلراید(PVC= Polyvinyl Chloride) ساخته شده و از (Polyurethane) پر شده است. صفحات کناری از آکریل، نیتریل، بوتادین و استیرن( ABS) قالبگیری شده و ساخته شدهاند.
ساختمان داخلی
پوشش داخلی بدنه هواپیما از (PVC) ساخته و محل قراردادن بارهای دستی و قسمت سقف نیز از (PVC) است که با پارچه روکش گردیدهاند. قسمت شفاف و در دسترس پنجرهها و قطعات قالبریزیشده موردنیاز پذیرائی (سرویس) از مسافرین از جنس (ABS) میباشد.
صفحات جداکننده قسمتهای مختلف که در دید مسافرین میباشد از ورقههای ملامین ساخته شده و کفها بهوسیله بافتههایی از 80 درصد پشم و 20 درصد نایلون پوشیده میشوند.
مواد مصرفی
کیف دستی و محتویات آن و لباس مسافرین معمولاً از چرم وینیلز و مواد مختلف طبیعی و مصنوعی ساخته میشود. ابزارآلات تخلیه اضطراری از قبیل: سرسرهها، کلکها (قایقهای بادی) ، جلیقههای نجات و امثالهم از لاستیک، پنبه یا نایلون تهیه میشوند.
تعداد زیادی از سیمها و کابلهای هادی جریانهای الکتریکی از پشت صفحات داخلی و مکانهای غیرقابل دسترسی واقع در زیر کف هواپیما میگذرند. پوشش عایق این سیمها و کابلها معمولاً از جنس (PVC) یا دیگر مواد محافظ تشکیل گردیده است. نهایتاً اینکه برای جلوگیری از صداهای ناهنجار بین پوشش خارجی و داخلی از عایق استفاده میشود.
باتوجه به آنچه ذکر شد، متوجه خواهید شد که مواد مصرفشده برای مبلمان داخلی میتواند موجب آتشسوزیهای بزرگی شوند که برای مسافرین محصورشده، بسیار خطرآفرین است. به همین جهت است که اگر آتش به سرعت کنترل نشود و یا آنکه مسافرین هر چه زودتر و قبل از آنکه هوای داخل هواپیما غیرقابلتنفس گردد، تخلیه نگردند حریق بسیار خطرناک خواهد بود.
وظیفه اصلی آتشنشانان درصورت بروز آتشسوزی:
در صورت بروز آتشسوزی وظیفه اصلی آتشنشانان به سه مرحله عمده زير تقسيم ميشود:
1- اطفاء حريق 2- جستجو و نجات 3- تهويه هوا
آتشنشانان در مرحله اطفاء حريق و جستجو و نجات بايد موارد ذيل را مد نظر داشته باشند:
الف- قبل از هر چیز باید بدنه هواپیما را از حریقهای خارجی جدا سازیم.
ب- کنترل و خاموشکردن آتش موجود در اطراف بدنه به منظور ایجاد مسیر برای تخلیه مسافرين
پ- اعزام چند اپراتور مجهز به دستگاههای تنفس مصنوعی به داخل هواپیما ضمن در اختیارداشتن لولههای آب و کف قابلاستفاده فوری از دربهای معمولی هواپیما و دربهای خروجی اضطراری
ت- تهویه و خاموشسازی حریقهای داخل هواپیما
ث- خارجکردن سرنشینان باقیمانده به خارج از هواپیما و انجام فوریتهای پزشکی
ج- خارجكردن و نجات افراد از مكاني كه جمعيت بيشتري ميباشد، شروع شود و تمام نقاط و مكان هواپيما را شامل شود.
چ-درموارديكه حريق داخلي كاملاً گسترش يافته است، بهترين تاكتيك ممكن، استفاده از آب پودري بصورت پیوسته است كه به حجم عمده حريق حمله كرده و دود و گازهاي داغ را از روزنههاي تهويه رو به باد تخليه مينمايد.
ح- درصورت کوچکبودن حریق از خاموشکنندههای دستی استفاده گردد.
خ- چند اپراتور نسبت به پوشیدن دستگاه تنفس مصنوعی اقدام کنند.
د- با دقت نسبت به بازکردن درب هواپیما اقدام کرده و درصورت بسته بودن، پرهیز شود.
ذ- محل بروز آتش مشخص گردد.
ز- با استفاده از مؤثرترین ماده خاموشکننده به خاموشسازی آتش مبادرت ورزید.
ژ- به تهویه و جلوگیری از توسعه آتش مبادرت ورزید.
ي- به اشخاص ناخوش و مصدوم درصورت درخواست و نیاز، کمک کنید.
لولههای فولادی از زمانهای بسیار دور در شبکههای اسپرینکلر مورد استفاده قرار ميگرفتهاند. فولاد یک ماده سخت و با دوام بوده و در برابر حریق بسیار مقاوم است. نقطه ذوب آن در حدود 1480 درجه سانتیگراد (2700 درجه فارنهایت) است به طوری که در برابر گرمای ناشی از حریق یک ساختمان تحمل بسیار زیادی دارد.لولههای فولادی به 2 گروه سیاه و گالوانیزه تقسیم میشوند.
الف: لولههای فولادی سیاه هیچگونه پوششی ندارند.ب: لولههای گالوانیزه، لولههای فولادیاي هستند که توسط لایهای از فلز روی، پوشانده میشوند. پوشش روی (گالوانیزه) به عنوان آند عمل مینماید تا میزان خورندگی در لوله کاهش دهد.در بسیاری از شبکههای اسپرینکلر از لولههای فولادی سیاه استفاده میشود. در این شبکهها به دلیل ایستابودن لولهکشی، میزان سطح خورندگی نیز تا حدود زیادی کم میشود. اکسیژن داخل آب به سرعت پراکنده شده و پتانسیل خوردگی لوله کاهش مییابد.
لولههای فولادی موردتأیید استاندارد NFPA13 شامل ASTM A53 ، ASTM A135 و ASTM A795 میباشند.
1- استاندارد ASTM A53 لولههای فولادی را به 3 گروه با وزن معمولی، سنگین و فوقسنگین تقسیم میکند. لولههای فولادی با وزن معمولی به لولههای رده 40 معروف هستند. لولههای با وزن سنگین رده 80 و لولههای با وزن فوقسنگین رده 160 نامیده میشوند. شماره رده یک لوله فولادی متناسب است با ضخامت جداره آن. هر چقدر شماره رده پایینتر باشد، ضخامت لوله نیز کمتر میباشد. برای شبکههای اسپرینکلر، تنها از رده 40 استفاده میشود. اگر چه هیچ منعی برای استفاده از لولههای با جداره ضخیمتر وجود ندارد.
2- استاندارد ASTM A135 درخصوص لولههای فولادی درز مخفی (جوش مقاومت الکتریکی یا ERW ) تدوین شده است. این لولهها مصارف عمومی دارند. لوله فولادی جوش مقاومت الکتریکی یا ERW ، متداولترین روش، جهت ساخت لوله فولادی میباشد. بدین ترتیب که ورقه فولادی را به فرم لوله درآورده و آن را جوش میدهند. پس از عملیات جوشکاری، درز جوش با عملیات NORMALIZED (عملیات ماشینکاری و… ) صیقلی شده و امکان خورندگی لوله کاهش مییابد. استاندارد ASTM A135 اجازه میدهد که ضخامت جداره لولههای فولادی نازکتر شود. این لولههای فولادی به نام لوله سبک معروف هستند. هر زمان که از کلمه لوله فولادی سبک استفاده میشود، نشاندهنده این است که ضخامت دیواره این لوله از لولههای رده 40 کمتر است. لولههای سبک معمولاً لولههای رده 10 هستند.
3- استاندارد ASTM A795 جهت لولههای فولادیاي که برای آتشنشانی استفاده میشوند، تدوین شده است. این استاندارد اجازه میدهد لوله درز دار باشد یا بدون درز. سیاه باشد یا گالوانیزه. ضخامت دیواره لوله میتواند لوله سبک رده10 ، رده 30 و رده 40 باشد.
*حداقل سایز لولههای فولادی قابل استفاده در یک شبکه اسپرینکلر 1 اینچ میباشد.
*نحوه اتصال لولههای فولادی برای یک شبکه اسپرینکلر میتواند به شکل دندهای (Threaded) ، جوشی (Welded) و یا شیاردار (Rolled groove or Cut groove) باشد.
*اتصالات دندهای برای لولههای فولادی رده 40 و بالاتر استفاده میشود. مطابق NFPA13 اگر لوله با رده کمتر از 40 جهت اتصال دندهای استفاده شود، میبایست به تأیید یک لابراتوار معتبر رسيده و شرایط استانداردNFPA13 را پوشش دهد.
*جوشکاری باید توسط یک جوشکار مورد تأیید صورت پذیرد. هیچگونه محدودیتی درخصوص جوشکاری ردههای مختلف لولههای فولادی وجود ندارد.
*از اتصالات شیاردار (Rolled groove) میتوان در لولههای فولادی از رده 10 به بالا و با هر سایزی استفاده نمود. باید توجه داشت که در لولههای با اتصال شیاردار (Rolled groove) از آنجا که شیار به صورت فرورفتگی در سطح لوله ایجاد شده است، هیچ تأثیری بر ضخامت لوله نداشته و لذا در استفاده از اتصالات شیاردار ((Rolled groove محدودیت اتصالات شیاردار( Cut groove) وجود نخواهد داشت.
*از اتصالات شیاردار (Cut groove) تنها میتوان در لولههای فولادی رده 40 به بالا استفاده نمود. این محدودیت تنها لولههای فولادی با سایزکمتر از 8 اینچ را شامل میشود و در سایزهای بیش از 8 اینچ میتواند رده 30 باشد.
لولههای پلاستیکی ( Plastic pipe – CPVC) و مسی ( (Copper tubingنیز در شبکههای اسپرینکلر استفاده میشوند
دی اکسیدکربن
دی اکسیدکربن سالهاست که در اطفاء حریق ناشی از مایعات قابل اشتعال ، حریق ناشی از گازها و تجهیزات الکتریکی و به میزان کمتر در دیگر انواع حریق بکار می رود. دی اکسیدکربن بطور موثر حریق را در اکثر موارد مهار نموده و محدودیتهای عملی، بیشتر در روش بکارگیری و یا نوع حریق می باشد. از این ماده با توجه به خصوصیات عایقی آن جهت اطفاء حریق تجهیزات الکتریکی استفاده فراوانی می شود. دی اکسیدکربن گازی است بی رنگ، بی بو و خنثی که دارای خواص متعددی است که آنرا برای کاربری بعنوان ماده خاموش کننده حریق مناسب می سازد. این گاز قابل سوختن نیست و با اکثر مواد واکنش نمی دهد. همچنین از آنجا که دی اکسیدکربن بصورت گاز در هوا منتشر می شود می تواند به تمامی قسمتهای ناحیه حریق نفوذ پیدا کرده و عمل اطفاء را انجام دهد . بعنوان یک گاز و یا بعنوان یخ خشک ، هادی الکتریسیته نیست و هیچگونه اثری از خود باقی نمی گذارد لذا فرآیند تمیز کردن بعد از مصر ف را ندارد . این گاز برای مدت های طولانی فاسد نمی شود.
با حذف دی اکسید کربن از محیط ، احتمال بروز حریق مجدد وجود دارد . بهمین دلیل لازم است گاز دی اکسید کربن برای مدتی درفضا برای جلوگیری از حریق مجدد وجود داشته باشد. گاز دی اکسید کربن بصورت مایع در سیلندرها یا در تانکهای تحت فشار ذخیره می شود. مقدار گاز دی اکسید کربن می بایستی در حدود 0/5 تا 2 کیلوگرم برای هر مترمکعب از حجم مورد حفاظت باشد . فشار گاز دی اکسید کربن در حدود 50 تا 60 بار بوده و زمان عملکرد سیستم حفاظت ازآتش با گاز دی اکسید کربن در حدود 0/5 تا 3 دقیقه می باشد. این گاز مناسب برای فضای بسته (مانند ساختمان کنترل) است.
ویژگیهای گاز دی اکسیدکربن به تفصیل در زیر شرح داده میشود.
خصوصیات اطفایی گاز دی اکسیدکربن
دی اکسیدکربن بعنوان یک ماده خاموش کننده حریق با توجه به دو خصوصیت اطفایی باعث مهارکردن و در نتیجه خاموش کردن حریق میگردد.
• خفه کردن حریق
• سردکردن حریق
خاموش کردن از طریق خفه کردن
دی اکسیدکربن از طریق کاهش میزان اکسیژن در فضا (به گونه ای که برای ادامه حریق حداقل اکسیژن مورد نیاز باقی نماند ) عمل می کند. در هر آتش سوزی، در اثر اکسیداسیون سریع یک ماده قابل سوختن ، حرارت بوجود می آید. مقداری از این حرارت سبب افزودن درجه حرارت مواد آتش شده در حالیکه بخش عمده حرارت از طریق تشعشع از بین می رود بخصوص زمانیکه قسمت سطحی مواد در حال سوختن باشد . اگرحجم اتمسفری که اکسیژن را برای حریق مهیا می سازد، از طریق بخار دی اکسیدکربن رقیق شود ، سرعت تشکیل حرارت نیز کاهش می یابد تا اینکه این حرارت به پایین تر از حد میزان قابل اشتعال برسد. زمانیکه درجه حرارت ماده در حال اشتعال به پایین تر از درجه حرارت اشتعال رسید، سرعت آتش کم شده و در اثر کمبود اکسیژن در آن محیط آتش کاملاً خاموش و یا خفه می شود.
خاموش کردن از طریق خنک کردن
سرعت خنک کردن دی اکسیدکربن زمانیکه مستقیماً بر روی ماده در حال سوختن پاشیده می شود کاملاً مشهود است. هنگامیکه مقادیر متنابهی دی اکسیدکربن بکار برده شود، این گاز سریعاً تمام سطوح در حال سوختن ماده مشتعل را می پوشاند. لذا زمانیکه تخلیه دی اکسیدکربن کامل می شود و هوا مجدداً با سطح ماده در تماس قرار می گیرد، از حریق مجدد جلوگیری بعمل می آید . وجود ذرات خشک یخی در بخار ناشی از تخلیه به سردکردن سطح ماده در حال سوختن کمک میکند.
خصوصیت ترمودینامیک گاز دی اکسیدکربن
در شرایط معمولی دی اکسیدکربن یک گ از است ، ولی به آسانی در اثر فشار و سرد کردن مایع م ی شود و با افزایش فشار و برودت به حالت جامد در می آید.
در درجه حرارت بین 57- درجه سانتیگراد و درجه حرارت بحرانی 31- درجه سانتیگراد می تواند در حالت گاز یا مایع در ظروف مخصوص نگهداری شود . میزان فشار تا زمان یکه حالت گازی یا مایع وجود داشته باشد ، به درجه حرارت بستگی دارد . وقتی که درجه حرارت و فشار افزایش می یابد چگالی فاز بخار زیاد شده در حالیکه چگالی گاز مایع کاهش می یابد . در درجه حرارت 31- درجه سانتیگراد چگالی بخار برابر با چگالی مایع می شود و حالت مشخصه احتراق بین این دو حالت از بین می رود. در بالاتر از درجه حرارت بحرانی د ی اکسید کربن تحت فشار بالا فقط بصورت گازی با خصوصیات مابین حالت گازی و مایع وجود دارد. زمانیکه درجه حرارت کاهش می یابد و به 57- درجه سانتیگراد در فشار 75 PSI می رسد، دی اکسیدکربن ممکن است بصو رت گاز ،مایع و جامد و در شرایط تساوی از هر سه مورد باشد که برای بیان این حالت اصطلاح نقطه سه گانه را بکار م ی برند . در فشارهای پایین تر از نقطه سه گانه، بسته به دمای ماده، دی اکسیدکربن تنها می تواند گاز و جامد باشد. اگر فشار دی اکسیدکربن کاهش یابد، درفشار 60 PSI بخشی از آن به سرعت تبدیل به بخار م ی شود در حالیکه مقدار باقیمانده تبدیل به ذرات برفی یا یخ خشک در درجه حرارت نزدیک به 56- درجه سانتیگراد خواهد شد. با کاهش بیشتر فشار تا حد فشار اتمسفر درجه حرارت یخ خشک به مقدار نرمال خود یعنی 79- درجه سانتیگراد می رسد. همین عمل هنگام تخلیه مایع دی اکسیدکربن به اتمسفر روی می دهد. قسمت اعظم مایع به بخار تبدیل شده (با افزایش قابل ملاحظه حجم) و بقیه به ذرات یخ خشک با درجه حرارت 79- درجه سانتیگراد تبدیل میشود.
چگالی بخار گاز د ی اکسیدکربن
دی اکسیدکربن دارای چگا لی حدود 1/5 برابر چگالی هوا ، در درجه حرارت یکسان است . در حالت سرد این گاز دارای چگالی بیشتری است که این امر به توانایی ماده جهت جایگزینی هوا برروی سطح در حال سوختن و نگهداری هوای خفه کننده بر روی حریق منجر می شود. از آنجائیکه هرگونه مخلوط هوا و دی اکسیدکربن در یک درجه حرارت مشخص سنگین تر از هواست، اتمسفری که دارای بالاترین غلظت دی اکسیدکربن باشد ، به پایین ترین سطح نزول کرده ، در حالیکه هوای دارای غلظت پایین تر در سطوح بالایی باقی می ماند.
مسمومیت ناشی از گاز د ی اکسیدکربن
اگر چه میزان سمی بودن دی اکسیدکربن کم است ولی به هر حال در غلظتهای بالا می تواند ایجاد بی هوشی و مرگ نماید .غلظت 8 تا 10 درصد از آن در هوا میزانی است که اکثر افراد می توانند آنرا بدون از دست دادن هوشیاری درعرض چند دقیقه تحمل کنند و تنفس غلظت بالاتر از حد یادشده می تواند باعث بیهوشی آنی افراد شود.
سیلندرهای د ی اکسیدکربن
سیلندرهای دی اکسیدکربن به دو دسته پرفشار و کم فشار تقسیم می شوند. در سیلندرهای پرفشار دی اکسیدکربن در محفظه فشار در دمای اتمسفر ذخیره می شود. در دمای 21 درجه سانتیگراد فشار این نوع سیلندر 58/6 بار است . در سیلندرهای کم فشار دی اکسیدکربن درمحفظه های فشار در دمای کنترل شده پایین ( 18 – درجه سانتیگراد ) ذخیره می شود. در 18 – درجه سانتیگراد فشار این نوع سیلندرها 20/7 بار است.
در سی لندرهای پرفشار مساحت کمتری جهت ذخیره دی اکسیدکربن مورد نیاز بوده و علاوه بر آن نیاز ی به نگهداری دی اکسیدکربن در دمای پایین و استفاده از چیلر و تجهیزات خنک کننده نمی باشد.
|
نگارنده در اين كتابچه تكنيك ايمنی «آناليز مقدماتی خطر» (PHA) را تشريح نموده است. در كتاب نخست فرايند اجراي PHA بيان شده و پس از آن دستورالعمل انجام آن مطرح گرديده و سپس گزارش مطالعه آناليز مقدماتی خطر و مزايا و محدوديت های آن تشريح گرديده است.
نویسنده: دکتر ایرج محمدفام |
آتش سوزي و سناريوهاي رفتاري
سناريو به طور معمول شامل شرح خطر به عنوان اولين گام مهم است. به منظور اطمينان از اينكه هيچ چيز ناديده گرفته نشده است لازم است كه شناسايي خطر به روشي سازمان يافته و منظم انجام شود برطبق اين شناسايي خطر، دو نوع سناريو مي تواند به تفصيل شرح داده شود.
1- سناريوهاي آتش (براي رفتار در برابر آتش)
2- سناريوهاي رفتاري (براي رفتار انسان) كه به ايمني جاني و سلامت و تاثير احتمالي پيشرفت آتش سوزي وابسته به برخي از جنبه هاي سناريوهاي آتش مي پردازد.
سناريوهاي آتش سوزي
– شناسايي سناريوهاي آتش سوزي بالقوه
اولين قدم در توسعة يك سناريوي آتش سوزي تشريح وقايع مرتبط با خطري است كه منجر به شروع آتش سوزي مي شود. بعد از شروع آتش سوزي، ممكن است اتفاقاتي همراه با اثر بخشي اقدامات محافظ آتش يا دود براي محدود كردن اثر آتش سوزي به وجود آيد، در نهايت سناريو برحسب پيامدهاي آتش سوزي و احتمال تكرار آن پيامد مشخص مي شود.
در برخي موارد، خرابي يك قسمت از سيستم حفاظتي مي تواند اثر مغاير بر كارائي روش ديگر محافظت در برابر آتش داشته باشد، به عنوان مثال درب باز، نه تنها مانع غير موثري در گسترش آتش سوزي است بلكه مي تواند منجر به نقص سيستم خاموش كنندة گازي به علت از دست رفتن آن عامل شود. مثال ديگر زمين لرزه اي است كه سبب شروع آتش سوزي در بسياري محل ها مي شود، در حالي كه باعث ناتواني لوله كشي شبكة بارنده و خسارت فضابندي ها براي حفاظت در برابر اين آتش سوزي ها مي شود. لازم است هنگام فرموله كردن سناريوهاي آتش، دقت خاصي اتخاذ شود تا اطمينان حاصل گردد ناتواني هاي متعدد ناشي از يك واقعه يا حادثه به علت وابستگي هاي بين عوامل شناسايي شوند.
انتخاب سناريوهاي آتش
شناسايي گروه قابل كنترل از سناريوهاي آتش به منظور يك روش استاندارد شده بايد براي تجزيه و تحليل استفاده شود. مشاوره با طرف هاي موثر يا ذينفع براي اطمينان از اينكه تمام سناريوهاي وابسته در نظر گرفته شده اند، ضروري است. هنگامي كه معيارهاي كارايي در وضعيت قطعي هستند، سناريوهاي آتش بايد طوري انتخاب شوند كه يك طراحي كه ايمني قابل قبولي براي اين سناريوها را نشان مي دهد مي تواند براي همة سناريوهايي كه به خوبي آناليز نشده اند استفاده شود.
انتخاب سناريوهاي آتش مي تواند توسط تجزيه و تحليل كيفي (كمي) خطر انجام شود.
استفاده از ارزيابي كيفي احتمال وقوع آتشسوزي براي انتخاب سناريوهاي آتش
فرايند ارزيابي كيفي احتمال وقوع آتش سوزي براي شناسايي و انتخاب گروهي از سناريوهاي آتش مناسب است كه رقابتي را براي همة الزامات عملياتي توابع فرموله شده مطرح مي كند، هنگامي كه
– عناصر اصلي برنامه هاي طراحي، از جمله عناصر فعال و غير فعال محافظ در برابر آتش كه از قبل تاييد شده اند (توسط مالكين يا ديگر طرف هاي موثر يا ذينفع)؛
– اثرات بالقوة آتش سوزي مربوط به محيط ساخته شده به وسيلة تمام طرف هاي موثر يا ذينفع براي تلفات قابل قبول (به عنوان مثال به دليل مقررات تعداد ساكنين در معرض خطر، ارزش دارائي هاي در معرض خطر و…) مورد توافق واقع شده است.
در تجزيه و تحليل كيفي بايد احتمال و پيامد هر سناريوي آتش در انتخاب فرايندها مشخص شود.
استفاده از ارزيابي خطر كمي آتش براي انتخاب طراحي عناصر و سناريوي آتش
ارزيابي مقدار احتمال وقوع آتش سوزي هنگامي به عنوان يك روش براي انتخاب سناريوهاي آتش و حتي طراحي عناصري مناسب است كه:
– تصميم گيري در خصوص عناصر اصلي برنامه هاي طراحي، شامل محافظت در برابر آتش فعال و غير فعال كه هنوز قرار داده نشده اند (توسط مالكين يا ديگر افراد ذينفع يا تاثير پذير)؛
– اثرات بالقوة آتش سوزي شامل محيط ساخته شده كه مورد توافق واقع شده است قابل كنترل از طريق مقررات نمي باشد.
به طور كلي، در چنين ارزيابي هايي دربارة احتمال وقوع آتش سوزي ، پيشگيري از احتمال وقوع آتش سوزي، طيف وسيعي از حالات بالقوة آتش سوزي را از نظر كمي تجزيه و تحليل مي كند. ارزيابي كمي احتمال وقوع آتش سوزي انتخاب طرح اصلي عناصري است كه به طور كلي امكان به حداقل رساندن احتمال وقوع آتش سوزي را مي دهد (عناصر فعال، مانند حفاظت كننده هاي آب پاش يا عناصر غير فعال مانند زير بخش ها يا ديگر عناصر) به عنوان يك نتيجة مستقيم از ارزيابي خطر كمي آتش سوزي، سناريوهاي آتش كه داراي اهميت بحراني است مي تواند از گروهي از سناريوهاي تجزيه و تحليل شده منتج شود.
انتخاب سناريوهاي رفتاري
زماني كه ايمني جاني مورد نظر است، طراحي مهندسي به ارزيابي نياز دارد كه آيا ساكنين در مدت زمان اشتعال تا رسيدن آنها به يك محل ايمن محافظت مي شوند يا خير.
موقعيت ساكنين در داخل ساختمان، در هر زمان و مكان در طول زمان استفاده معمولي و موقعيت هاي اضطراري به اثر متقابلي از انواع پارامترهاي وابسته به مشخصات ساختمان و ساكنين و سيستم مديريت ايمني در برابر آتش ساختمان و سناريوي آتش سوزي بستگي دارد.
به منظور محاسبه احتمال و پيامد رفتار بالقوة آتش سوزي، تعيين طبقه بندي ساكنيني كه در ساختمان حضور داشته باشند لازم است. واكنش ساكنين به اثر آتش سوزي تحت تاثير طيف وسيعي از پارامترها از قبيل ساكنين، بر حسب تعداد و توزيع آن ها در ساختمان در زمان هاي مختلف، آشنايي با ساختمان، توانايي و عدم توانايي، واكنش به دود و هر اثر فيزيولوژيكي آتش سوزي كه مواد منتشره از آتش مي تواند بر روي آنها داشته باشد، رفتارها و خواص آنها، مشخصات ساختمان، به انضمام استفادة آن ها، چيدمان وسايل و تاسيسات 1، شرايط هشدار، وسايل فرار و راه حل مديريت اضطراري، اثر متقابل تمام خصوصيات با ايجاد سناريوي آتش سوزي و شرايط مداخلات اضطراري (تسهيلات مامورين آتش نشاني و نجات) كه تاثير مي پذيرد مي باشد.
اين خواص سناريوي رفتاري ساكنين را جهت بررسي در ارزيابي طرح تشكيل مي دهد. طرح سناريوهاي رفتاري مي تواند شرايط را در يك محوطة مجزا يا گروهي از محوطه هاي مشابه درگير ساخته شده نشان دهد. هر ساختمان مي تواند شامل انواع سناريوهاي رفتاري متفاوت با در نظر گرفتن مدت مهار آتش سوزي باشد. تعداد كمي از طرح هاي سناريوي رفتاري براي نمايش شرايط متفاوت با تنوع وسيعي از ساختار ممكن است استفاده شده باشد، هر چند سناريوهاي منحصر به فرد مي توانند در موارد خاص متفاوت باشند.
تجزيه و تحليل تمامي سناريوها حتي با استفاده از پيچيده ترين منابع محاسباتي غير ممكن است. ضروري است كه مجموعه اي از اين احتمالات نا محدود به مجموعة كوچكي از سناريوهاي كنترل پذير كه قابل تحليل هستند و در مجموع مي توانند محدوده اي از تركيب ويژگيهاي ساكنين را ارائه دهند كاهش يابد.
براي مطالعه بيشتر مي توانيد به استاندارد مهندسي ايمني در برابر آتش (استاندارد فارسي شماره ISO 16475 سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مراجعه نماييد.
در نواحی ای که امکان سیم کشی وجود نداشته باشد از سیستم های اعلام حریق بی سیم استفاده می شود. از دلایل استفاده از تجهیزات بی سیم می توان مشکلات فنی ناشی از عبور کابل، فاکتور زیبایی و … را نام برد.
—————————————-
دتکتورهای دودی بدون سیم مانند یک فرستنده با امواج رادیویی (RF) و یا حتی امواج خیلی بلند (VHF) عمل نموده و به هنگام فعال شدن، سیگنال کد شدهای را برای مرکز اعلام حریق که عملکردی همچون گیرنده را دارد ارسال میکنند. سیگنالهای اختصاصی میتوانند تا 256 کانال مختلف را در بر گیرند.
انرژی الکتریکی اینگونه دتکتورها به وسیلهی باطری تامین میشود و در صورت افت ولتاژ، سیگنال جداگانهای موجب به صدا در آمدن زنگی در داخل گیرنده میشود.دتکتورهای بدون سیم اغلب از نوع دودی فتوالکتریک مورد استفاده قرار میگیرند. اما انواع دودی یونیزاسیون آن نیز برای استفاده در اماکن وجود دارد.
برخی دتکتورهای بی سیم دارای زنگ هشدار در ساختار داخلی خود هستند که به کمک باتری به صورت منحصر به فرد و خودکفا عمل میکنند. در واقع این نوع دتکتورها به صورت محلی مورد استفاده قرار میگیرند و نیازی به سیستم مرکزی ندارند. دامنهی استفاده از چنین دتکتوری بسیار محدود و مناسب اماکن بسیار کوچک با کاربری محدود است.
کتاب «تغییر آبوهوا و محیط زیست» حاصل کوششی است که به منظور تدوین یک کتاب جامع در زمینه تغییرات آبوهوا و آشنایی با پیامدهای مختلف آن بر محیط زیست به انجام رسیده است، اگرچه در سالهای اخیر در این زمینه توسط متخصصین و استادان محترم کتابهای متعددی به چاپ رسیده که هر کدام به نوبه خود توانستهاند تأثیرگذار باشند.
مولف: دكتر حسن هویدی
انتشارات آوای قلم (1389) 324 صفحه 7750 تومان تلفن: 66591504
دوره تخصصی و کاربردی آموزش ایمنی در کار با انواع جرثقیل ها
با توجه به پیچیدگی صنایع، افزایش بحرانهای صنعتی و رشد روز افزون آن، همه و همه با تمام وجود دست به دست هم دادهاند تا حریق و انفجار و پیشگیری از آن، یک اصل بسیار مهم و جزء لاینفک صنایع به خصوص صنایع نفت، گاز و پتروشیمی معرفی گردد. بی شک با وجود تمامی تفاسیر مطرح گردیده، حفاظت از انفجار اصل بسیار مهمی در پیشگیری از حوادث میباشد و با توجه به کمبود منابع فارسی موجود در این زمینه، این کتاب به منظور بر طرف نمودن بخشی از این نیاز نگاشته شده است.
این کتاب شامل 4 فصل میباشد. در فصل اول مهمترین و پرکاربردترین تعاریف مورد نیاز، معرفی میگردد. در بخش دوم به تاریخچه ای در خصوص حفاظت از انفجار اختصاص داده شده و در فصل سوم به مهمترین حوادث و بحرانهای صنعتی جهان، پیامدها و علل رخداد آن اشاره گردیده است، و در نهایت در فصل چهارم به طبقهبندی مناطق خطرناک با توجه به استانداردهای NEC، CENELEC ، IEC و غیره، نحوه نامگذاری تجهیزات، علائم، مثالهای کاربردی و آنچه که جهت حفاظت و پیشگیری از انفجار مورد نیاز میباشد، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
با توجه به مطالب فوق، این کتاب، در طی تجربه چندین ساله مؤلفین در صنایع مختلف کشور، با رویکرد کاملاً صنعتی نگاشته شده است، بنابراین این مجموعه میتواند برای کلیه کارشناسان ایمنی، فرایند، برق و دانشجویان و دانش آموختگان مرتبط با HSE بسیار مفید واقع گردد.
نویسندگان: مهندس محمد یزدی و مهندس فرزانه نیکفر
انتشارات: فن آوران (1392) 104 صفحه 6000 تومان تلفن: 66953998
نور توليد شده توسط شعله آتش داراي طيف هاي نوري مختلفي است؛ نظير باند طيف نوري ماوراء بنفش (UV)، باند طيف نوري Visible و يا همان 
بخشي از طيف نوري شعله كه براي ما انسانها قابل مشاهده است و باند وسيع IR يا مادون قرمز.
با توجه به محدوده وسيع طيف نوري توليد شده توسط شعله، آشكارسازهاي مختلف شعله بوجود آمده اند كه سنسور هر يك نسبت به طيف خاصي از نور حساس هستند.
در اين قسمت به مقايسه چند نمونه از اين نوع آشكارسازها خواهيم پرداخت.
آشكارساز شعله ماوراء بنفش (Ultraviolet)
 |
|
|
آشكارسازهاي ماورای بنفش (UV) با طول موج کوتاه تر از 300 نانومتر کار می کنند. سرعت این آشکارسازها در تشخیص آتش سوزی و انفجار، با توجه به تابش اشعه ماوراء بنفش ساطع شده در لحظه احتراق، 3-4 میلی ثانیه است. به منظور کاهش آلارم کاذب در این نوع دتکتورها، اغلب یک تاخیر زمانی 2-3 ثانیه است در طراحی آشکارسازهای شعله UV توسط سازنده در نظر گرفته می شود. |
|
| مزايا | معايب | كاربردها |
| سرعت بالا حساسیت متوسط قیمت پایین تاثیر ناپذیر از مواد و وسایل داغ |
در این نوع دتکتورها منابع های UV از قبیل رعد و برق، جوش قوس الکتریکی، تابش، و نور خورشید، باعث آلارم کاذب می شوند. |
محیط های داخل ساختمان |
همه ما سنسورهايي كه با حركت انسان فعال مي شوند را در اماكن مختلف نظير بانك ها، ادارات و فروشگاه ها ديده ايم. در واقع اين سنسور ها به طيف مادون قرمز متصاعد شده از گرماي بدن انسان حساس هستند. سنسور آشكارسازهاي شعله مادون قرمز نيز به طيف گرمايي منتشر شده از شعله آتش حساس هستند.
 |
|
|
ويژگي هاي آشكارسازهاي IR آشكارسازهاي شعله مادون قرمز (IR) در باند طیفی مادون قرمز کار می کنند. گازهای داغ یک الگوی طیفی خاص در منطقه مادون قرمز که می تواند با یک دوربین تصویربرداری حرارتی (TIC) تشخیص داده شوند منتشر می کنند. طیف فرکانسی که این نوع از آشكارسازهاي شعله مادون قرمز نسبت به آن حساس هستند در محدوده 4.4 میکرومتر است. زمان پاسخ نمونه آشكارسازهاي IR، 3-5 ثانیه است. |
|
| مزايا | معايب | كاربردها |
| سرعت بالا حساسیت متوسط قیمت پایین تاثیر ناپذیر از تشعشعات خورشیدی |
تحت تاثیر حرارت قرار می گیرد تحت تاثیر منابع IR در معرض آلارم های کاذب قرار می گیرد. |
محیط های داخل ساختمان |
 |
|
|
آشكارسازهاي شعله ترکیبی UV/IR، با مقایسه سیگنال آستانه دو محدوده ی UV و IR و نسبت آنها به یکدیگر، برای تایید کردن سیگنال حریق و کاهش آلارم کاذب استفاده می کنند. مقایسه سیگنال آستانه دو محدوده ی UV و IR در قالب پیکره بندی AND صورت می پذیرد. |
|
| مزايا | معايب | كاربردها |
| سرعت بالا حساسیت بالا آلارم کاذب کمتر تاثیر ناپذیر از تشعشعات خورشید |
تحت متاثیر منابع UV/IR مشخص (نسبت ایجاد شده توسط محرک های کاذب) قرار می گیرد در صورت وجود دود یا بخار غلیظ دید آن کور می شود تاثیر پذیری منفی در صورت وجود گریس و روغن بر روی شیشه این نوع دتکتورها |
محیط های داخلی / خارجی |
 |
|
|
آشكارسازهاي شعله نوع IR/IR، آستانه سیگنال دو طیف مختلف از موج مادون قرمز را مورد مقایسه قرار می دهند. یک سنسور موج 4.4 میکرومتر و سنسور دیگر در محدوده طیف فرکانسی مرجع می باشد. |
|
| مزايا | معايب | كاربردها |
|
|
محیط های داخلی / خارجی |
آشكارساز شعله تركيبي IR3 يا IR/IR/IR
 |
|
|
آشكارسازهاي شعله سه تایی (IR3)، طول موج سه باند مشخص در ناحیه طیفی IR و نسبت آنها با یکدیگر را مقایسه می کند. در این دتکتور، یک سنسور محدوده 4.4 میکرومتر و دو سنسور دیگر باندهای مرجع بالا و پایین را آشکار کنند. آشكارسازهاي IR3 نسبت به آشكارسازهاي IR و UV/IR زمانی که در معرض اشعه IR غیر شعله قرار می گیرند در مقابل آلارم کاذب از مصونیت بیشتری برخوردارند.
|
|
| مزايا | معايب | كاربردها |
| سرعت بالا حساسیت بالا کمترین نرخ آلارم کاذب تاثیر ناپذیر از اشعه خورشید |
قيمت بالا |
محیط های داخلی / خارجی |
فضاي تحت پوشش آشكارسازهاي شعله
زادويه ديد آشكارسازهاي شعله همانند شكل مقابل بصورت مخروط مانند است. نظير نوري كه توسط يك چراغ مطالعه مخروطي منتشر مي شود زاويه ديد اينگونه آشكارسازها هم به همين صورت است.
|
نكاتي كه در رابطه با زاويه ديد اينگونه آشكارسازها مي بايست در نظر داشت:
|
|
در كاتالوگ سازندگان معمولا برد آشكارساز را به توجه به حجم حريق بيان مي كنند. به عنوان مثال آشكارساز شعله فلان برند، شعله اي به ابعاد 10 در 10 سانتي متر را در فاصله 7 متري مي تواند تشخيص دهد. اگر حريق در فاصله دورتري اتفاق بيافتد، نياز است كه ابعاد شعله بزرگتري بوجود بيايد تا اين آشكارساز بتواند آن را تشخيص دهد. بعنوان مثال براي همين آشكارساز، اگر فاصله دو برابر شود، نياز است كه ابعاد شعله چهار برابر (40 در 40 سانتي متر) شود تا توسط اين آشكارساز تشخيص داده شود.
اطلاعات بيشتر؟
آموزش كاربرد آشكارسازهاي شعله در سيستم هاي اعلان حريق
آموزش كاربرد آشكارسازهاي شعله در سيستم هاي F&G
هر گونه کپی برداری از مطالب و مقالات این وبسایت با ذکر منبع و لینک به منبع نه تنها مجاز، بلکه ستودنی است.
دوره تخصصی و کاربردی آموزش ایمنی در انبارداری
شرایط کارگاه:
استاندارد وسعت کارگاه برای هر فرد کارگر12 متر مکعب است. و اگر فاصله زمین تا سقف 3 متر باشد، سطح مورد نیاز هر کارگر 4 متر مربع در نظر گرفته میشود. در صورت وجود ماشین آلات در کارگاه فضا به کارگاه افزوده میشود. کف کارگاه باید صاف ، قابل شستشو، غیر لغزنده و بدون برآمدگی بوده تا از آسیب به کارگر جلوگیری کند . همچنین جهت سنگفرش آن باید از بتونهای چهار گوش استفاده کرد. در صورت وجود وسایل حمل و نقل داخل کارگاهی لازم است محل مناسب با خطکشی ایمنی تعبیه شود.
شرایط نرده یا حفاظهای کارگاهی:
کلیه پرتگاهها و محلهایی که احتمال سقوط کارگر وجود دارد باید نرده گذاری شود. این مکانها شامل: اطراف پلهها، اطراف کانالهای زیرزمینی و کنارههای آدمرو میباشند. نردهها باید از جنس آهن ، پروفیل و یا به طور کلی مقاوم بوده و دارای ارتفاع حداقل 90 سانتی مترو به فاصله 2 متر از یکدیگر دارای پایه مقاوم متصل به زمین باشند.
شرایط پله :
هر پله باید دارای طول ، عرض و ارتفاع مناسب بوده تا از بروز حادثه جلوگیری کند . طول حداقل 90 سانتیمتر ، عرض حداقل 33 سانتیمتر و ارتفاع 14 تا 33 سانتیمتر از شرایط یک پله مناسب است . ارتفاع همه پلهها باید با هم برابر باشند تا شرایط ایمنی را بهوجود آورند. فاصله بین دو پاگرد پله نباید از 3 متر و 75 سانتیمتر بیشتر باشد . و در صورت داشتن طول بیشتر از 2 متر و25 سانتیمتر علاوه بر داشتن نرده جانبی از نرده وسط هم برخوردار باشد . در صورت برخورداری از رم یا سطح شیبدار نباید شیب آن بیشتر از 10 درجه باشد .
روشنایی ساختمان :
یکی از مهمترین مباحث محیط فیزیکی کار را نور و روشنایی تشکیل میدهد که ارتباط نزدیکی با ایمنی ساختمان دارد . از نور نه تنها برای رؤیت اشیا و انجام کارها ، که از آن به عنوان عاملی برای ایجاد یک محیط کار مطبوع استفاده میشود . علاوه بر آن میزان روشنایی رابطه مستقیمی با افزایش بازدهی کار افراد دارد. برای تأمین روشنایی محیط ، اولویت با نور طبیعی است و در صورت عدم کفایت از نور مصنوعی استفاده میشود . تحقیقات انجام شده نشان میدهد که حداقل نور در محیط کارگاه و خارج از آن 20 ، عدم لزوم تشخیص جزئیات 50 ، تشخیص متوسط جزئیات 200 و تشخیص دقیق جزئیات lux300 میباشد .
شرایط نردبان :
نردبانها به طور کلی به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم میشوند و نردبان متحرک به دو صورت یک طرفه و دو طرفه وجود دارد . که شرایط ایمنی آنها به طور کلی شامل موارد زیر میباشد:
1 . در کلیه نردبانها از دو پله آخر نباید استفاده کرد .
2 . نردبان یک طرفه باید دارای کفشک باشد . تا لیز نخورد .
3 . زاویه مناسب برای نردبان یک طرفه 75 درجه است .
4 . از رنگ زدن نردبان چوبی باید جلوگیری کرد .
5 . طول نردبان یک طرفه قابل حمل بیشتر از 10متر نبوده و از اتصال دو نردبان به یکدیگر خودداری شود .
رنگ ساختمان :
بدون تردید در محیطهای کاری رنگ دارای تأثیر روانی زیادی در افراد میباشد . غیر از آن رنگ در ایمنی و روشنایی محیط نیز دخیل است . انواع رنگها و کاربرد آنها شامل:
رنگهای گرم مثل قرمز و نارنجی در رختکن ،سلف و آسانسور
رنگهای سرد مثل سبز ، آبی و فیروزهای در ورود و خروج اضطراری .
رنگهای روشن مثل کرم ، لیمویی و نیلی در دیوار داخلی صنایع .
رنگهای تیره مثل مشکی در مشخص کردن موانع و ایجاد تباین لازم .
رنگهای درخشنده مثل سبز ، زرد ، فسفری برای شعار و پوستر ایمنی .
علاوه بر آن در محیطهای کار تأسیسات و لوله کشیها با رنگهای زیر مشخص میگردند:
بخار: قرمز، آب: سبز ، هوا:آبی ، گاز:زرد ، اسید: نارنجی، قلیا: بنفش، روغن: قهوه ای، خلاء : خاکستری و ماده نفتی با رنگ سیاه
سیستم Earth :
جهت تعبیه ایمنی برق در ساختمانها از سیستم اتصال به زمین استفاده میشود. اکثراً این سیستم از سیمهایی به وجود آمده است که در اطراف ماشین آلات قرار گرفته ، که از این سیمها یک سیم که اصولاً هادی برق ، ضخیم و معمولاً مسی است ، گرفته شده و داخل حفره ای به نام چاه Earth قرار میگیرد. این چاه باید مرطوب بوده و حداکثر 60 سانتی متر از فونتاسیون ساختمان دور باشد. ( لازم به ذکر است که مقاومت سیم ها یا الکترودها نباید از 10 اهم بیشتر باشد تا به انتقال سریع برق کمک کند.
کتاب حاضر میتواند در جهت توسعه انرژیهای نو و محیطزیست و همچنین کاهش نگرانیهای زیست محیطی در ارتباط با دفع فضولات جامد موثر واقع شود. علاوه بر این به دلیل اینکه مهمترین منبع تولید انرژی در بیوگاز، فضولات دامی و حیوانی میباشد، استفاده از تکنولوژی بیوگاز برای تولید و کاربرد انرژی در روستاهای دور افتاده یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. همچنین اخیرا با اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها و واقعی شدن قیمت حامل های انرژی سرمایه گذاری و استفاده در زمینه بکارگیری اینگونه انرژیها با استقبال بیشتری روبرو خواهد شد. در این راستا مجموعه حاضر، در سیزده فصل مسایل مختلف تولید تا استفاده از تکنولوژی بیوگاز را اعم از طراحی، احداث، برنامه ریزی، ایمنی و دیگر موارد مرتبط مورد بحث قرار داده که مطالعه آن به دانشجویان رشته های بهداشت و محیط زیست، مسوولین مرتبط و علاقمندان به این رشته توصیه میشود.
مترجم: دکتر محسن اربابی و دکتر قاسمعلی عمرانی
انتشارات فن آوران (1390) 216 صفحه 7000 تومان تلفن: 66975182
پودر شیمیایی خشک، بی کربنات سدیم بوده که با افزودن موادی به آن مقاومت آن در برابر رطوبت و ذخیره سازی بالا رفته و براحتی جریان پیدا می کند. پودر شیمیایی عمل حذف اکسیژن را انجام می دهد و وقتیکه گرم می شود گازی را تولید می کند که شبیه به گاز هالون عمل می کند. از معایب پودر خشک این است که پس از استفاده ، احتیاج به عمل پاک کنندگی بسیار دارد و در ضمن با استفاده از این پودر احتمال حریق مجدد نیز وجود دارد . سیستم حفاظت از آتش با پودر خشک به دو صورت نصب شده (ثابت ) ودستی وجود دارد.
ماژول های هر سیستم اعلام حریق بر اساس پروتکل های خاص آن سیستم طراحی یا در نظر گرفته می شوند. این ماژول ها می توانند به صورت های ذیل باشند:
– ماژول اتصال تجهیزات کانونشنال ورودی به لوپ سیستم آدرس پذیر
– ماژول اتصال تجهیزات کانونشنال خروجی به لوپ سیستم آدرس پذیر
– ماژول رله ی خروجی برای فرمان به تجهیزات اعلام حریق، اطفای حریق، خاموش کردن سیستم های تهویه و …
– ماژول مانیتورینگ برای اطلاع از وضعیت کنتاکت های ولوها، پرشر سوئیچ ها و …
– ماژول اتصال شبکه های داخلی پنل های اعلام و اطفای حریق
– ماژول اتصال به شبکه های خارجی LAN، BMS، Ethernet و …
———————————————————
مدول های رابط (Interface Module):
برای ارتباط و شناسایی اجزای قابل آدرسدهی سیستم به کار می رود. در بین دتکتورها و اجزای مدار، جهت عملکرد سوئیچهای بدون ولتاژ (کنتاکتت)، قرار می گیرد و وضعیت عملکرد هر زون را نشان می دهد. از کنتاکت های آن جهت فعال شدن سیستم اطفا، سیستم فراخوان آسانسور، توقف دهنده یا ارتباط با پانل های دیگر استفاده میشود.
مبدل مدار آدرسپذیر به متعارف:
در برخی حلقههای آدرسپذیر به دلیل پارهای ملاحظات لازم میآید که برای برخی فضاهای خاص از مدار و تجهیزات متعارف استفاده شود. برای به وجود آوردن چنین امکانی مبدلها به کار برده میشوند. از طریق این مبدلها میتوان تجهیزات متعارف را از طریق تابلوی کنترل مرکزی آدرسپذیر تغذیه نمود. این مبدلها یا بردهای میانجی دارای دو مدار تغذیه (قدرت) و تشخیص هستند.
مبدلها میتوانند برای هر دو مدار شعاعی و حلقوی سیستمهای متعارف مورد استفاده قرار گیرند و به این وسیله شبکههای متعارف را به شبکههای آدرسپذیر یا هوشمند مرتبط سازند.
برد میانجی شبکه:
به کمک بردهای میانجی یا کارتهای شبکه میتوان چندین تابلوی کنترل مرکزی اعلام حریق را به هم مرتبط نمود. در این شبکهها هر یک از تابلوهای کنترل میتوانند شبکهی اعلام و هشدار اختصاصی خود را داشته باشند و نمایشگر آنها وضعیت محدودهی تحت کنترل خودشان را به صورت محلی نشان دهند و در عین حال میتوان تابلوی کنترل اصلی و نمایشگری برای نمایش وضعیت کل شبکه و سیستم در نظر گرفت.
طول کل کابلکشی در شبکهی تابلوهای کنترل مرکزی اعلام حریق نباید از 2km تجاوز کند در غیر این صورت باید از تقویت کنندههای کمکی میان راهی استفاده کرد و برای برقراری شبکه از فیبر نوری بهره برد.
کارتهای شبکه به صورت یک برد الکترونیکی در داخل هر یک از تابلوهای کنترل مرکزی قرار میگیرند.
برد میانجی سریال:
این کارت الکترونیکی در تابلوی کنترل مرکزی قرار گرفته و میتواند از طریق درگاه سریال بین تابلوی کنترل مرکزی و تجهیزات خارجی دیگر مانند پرینتر و یا سیستم مدیریت ساختمان ارتباط برقرار کند.
طول کابل مربوط به درگاه سریال نباید بیشتر از 10 متر باشد، اما تحت شرایطی میتوان تا 50 متر نیز از کابل سریال استفاده نمود. اما در این حالت سرعت انتقال داده کاهش خواهد یافت.
درگاههای سریال ممکن است از نوع 9 پین یا 25 پین باشند.
رله ی خط:
نوعی واحد خروجی برای سوئیچینگ و راهاندازی تجهیزات کمکی با وظایفی مانند خاموش کردن دستگاههای گرمایشی و تهویهی مطبوع برای جلوگیری از انتشار دود و حریق به سایر مناطق و تحریک مدارهای درهای حریق و درهای اضطراری خروجی و یا کنترل شیرهای سوخت.
این رلهها میتوانند از طریق تابلوی کنترل مرکزی، شستیها و دتکتورهای حریق به صورت تکی یا گروهی در مدار قرار گرفته و عملیات سوئیچینگ برای راهاندازی سیستمهای مختلف را به عهده گیرند. رلهها میتوانند از نوع آدرسپذیر باشند. رلهها دارای تیغههای باز یا بسته هستند که بنا به ضرورت در مدار قرار میگیرند.
بردهای کمکی خروجی و ورودی:
برای توسعهی عملکرد بردهای اصلی تابلوی کنترل مرکزی میتوان از انواع بردهای کمکی قابل برنامهریزی چند راهه برای اتصال خروجیها و ورودیهای شبکهی اعلام حریق استفاده نمود. هر یک از این بردها شامل چندین رله هستند که هر یک میتوانند با تیغههای باز و بسته عملیات کلید زنی را انجام دهند.
ولتاژ تغذیهی این برد 24 ولت مستقیم است و جریان آن در حالت آماده به کار 31 میلیآمپر و در حالتی که کلیهی رلهها در مدار استفاده قرار میگیرند برابر 130 میلیآمپر است. ظرفیت گذر جریان از هر تیغه 2 آمپر تحت ولتاژ 30 ولت مستقیم یا متناوب است. هر تیغهی رله دارای یک دیود نوری قرمز رنگ به علامت عمل نمودن آن است.
برخی از این گونه بردها مناسب بهرهبرداران برای خروجیهای با جریان پایینتر هستند، تصویر زیر طرحوارهای از یک برد 24 مدارهی قابل برنامهریزی است که قابلیت استفاده برای جریانهای تا 18 میلی آمپر دارد، جریان تغذیهی آنها در حالتی که کلید خروجیها فعال باشند 47 میلیآمپر و در حالت آماده به کار برابر 9 میلی آمپر تحت ولتاژ 14 ولت مستقیم است. در این گونه بردها هر خروجی، یک ترانزیستور NPN (کلکتور باز ) است.
تجهیزات ورودی و خروجی:
انواع تجهیزات با عملکرد رلهگونه که در سیستم اعلام حریق برای کنترل درها، دمپرها، سوئیچهای جریان آب، دتکتورها، شستیها و آژیرها مورد استفاده قرار میگیرد. این گونه تجهیزات قابل برنامهریزی هستند و قابلیت کاربرد در سیستمهای آدرسپذیر و هوشمند را دارا میباشند.
این گونه تجهیزات دارای حافظهای برای ثبت اطلاعات عملکردی، تعمیر و نگهداری، عیوب و تعداد هشدارها و تاریخ هشدار هستند که اطلاعات جمعآوری شده در آن را میتوان بر روی کامپیوترهای شخصی پیاده نمود. از سوی دیگر چنین تجهیزاتی میتوانند اطلاعات ورودی از سوی انواع دتکتورها را به مراکز کنترل اعلام حریق ارسال کنند
آب ماده ای است قابل دسترس و ارزان و دارای ظرفیت جذب مقادیر زیادی از حرارت ایجاد شده توسط آتش است . از سوی دیگرآب سبب خنک کنندگی و خاموش شدن آتش می گردد. لذا بعنوان ماده ای با خاصیت تاثیرگذاری متوسط جهت آتش کلاس A مفیدخواهد بود . همچنین استفاده از آب بصورت اسپری جهت آتش کلاس B بخصوص آنهایی که نقطه آتش بالایی دارند نظیر روغن دیزل، روغن ترانسفورماتور، روغن های روان کننده و … نیز بکار برده می شود. هنگام استفاده از آب باید به این نکته توجه نمود که باتوجه به هدایت الکتریکی آب در هنگام استفاده جهت خاموش کردن آتش در تجهیزات الکتریکی، این تجهیزات بی برق شده باشند.
زمان عملکرد سیستم خاموش کنندگی آتش با آب معمولاً بین 5 تا 10 دقیقه خواهد بود . در این سیستم احتیاج به منبع ذخیره آب با پمپ، منبع گاز فشرده یا شبکه آب شهری میباشد.
سیستم حفاظت از آتش آبی به انواع زیر تقسیم م یشود:
الف- سیستم پاشیدن آب 1: این سیستم عمل خنک کنندگی ماده مشتعل را انجام می دهد.
ب- سیستم پاشیدن ذرات آب بصورت مه : این سیستم عمل خنک کنندگی (پایین آوردن دما ) و حذف اکسیژن در سطح ماده مشتعل را تواماً انجام می دهد. در این سیستم، حداقل فشار کار نازلی که آتش سوزی خارجی را تحت پوشش دارد 1/4 بار است.
ج- سیستم پاشیدن ذرات آب با فشار زیاد 1 : این سیستم عمل خنک کنندگی و حذف اکسیژن و تغییر شکل دادن و قابل جذب نمودن روغن ( با بمباران سطح روغن مشتعل توسط آب با سرعت زیاد، ملکول های روغن از یکدیگر جدا شده و مخلوط آب و روغن بوجود می آید) را تواماً انجام می دهد که به این ترتیب اثر سریعی بر روی آتش دارد . در این سیستم، فشار کار در دورترین نازل نبایستی از 3/5 بار کمتر باشد.
د- سیستم پاشنده که در وسط دارای سوراخهایی جهت تولید مه و در اطراف آنها دارای سوراخهایی جهت پاشیدن آب با سرعت زیاد می باشد. در این سیستم مه تولید شده در برابر وزش باد حفاظت شده و منحرف نگردیده و به ناحیه یا نقطه مشتعل پاشیده خواهد شد. سیستم خاموش کنندگی با آب عموماً در پستهای فشارقوی کاربرد ندارند. به هر حال در برخی پستهای نیروگاهی می توان از این سیستم استفاده نمود.
دوره تخصصی آموزش مدیریت واکنش در شرایط اضطراری
در کتاب آمده است: نقش انتقال تکنولوژی در توسعه اقتصادی و بهبود شرایط اجتماعی از ریشه تاریخی برخوردار است. امروزه یک جریان مداوم از انتقال ماشین آلات، مواد شیمیایی و فرایندها از سمت کشورهای توسعه یافته به سوی کشورهای در حال توسعه وجود دارد. بر این اساس در کتاب، راه های مواجهه با مشکلات ایمنی و بهداشتی مرتبط با انتقال تکنولوژی، همچنین اصول ایمنی و بهداشتی ناشی از انتقال تکنولوژی تشریح میشود.
نویسنده: دکتر ایرج محمدفام و مهندس غلامرضا بهمن نیا
انتشارات فن آوران – تلفن: 66953998 (1384), 72 صفحه، 10000 ريال
شستی های اعلام حریق معمولا در دو نوع فشاری قابل ریست شدن و شیشه شکستنی ساخته می شوند که برای اعلام حریق دستی به کار می روند. در هر دو نوع در حالت عادی کنتاکت شستی باز است (N.O) و در حالت اعلام حریق، یک مقاومت سری شده با سوئیچ داخلی شستی که مقدار آن معمولا 470 اهم است در مسیر زون به طور موازی با سایر تجهیزات روی زون و مقاومت انتهای خط قرار می گیرد. با قرار گرفتن مقاومت 470 اهم در مسیر زون، کنترل پنل این شرایط را به عنوان شرایط آلارم تشخیص داده و آژیر اعلام حریق فعال می شود.
در نوع شیشه ای شستی تحت فشار قرار دارد و با شکسته شدن شیشه آزاد شده و کنتاکت بسته می شود. شستی معمولا دارای سوئیچی برای ری ست (Reset) کردن میباشد تا بعد از استفاده از شستی بتوان دوباره آن را به حالت عادی بازگرداند.
محل نصب شستیها باید در مسیرهای خروجی ساختمان و در دسترس و در معرض دید باشد تا احیانا اشخاص برای به صدا درآوردن سیستم اعلام حریق به محل وقوع حریق نزدیک نشوند و به سمت خروجیها بروند. فاصلهی نصب شستیها حداکثر 45 متر و ارتفاع نصب آن 1.4 متر از کف تمام شده می باشد.
معمولا روی شستیها کلمه ی Fire نوشته میشود و به رنگ قرمز می باشند.
در هر زون حفاظتی حداقل یک پوش باتن (شستی اعلام حریق) میبایست وجود داشته باشد. تمام شستی های موجود در یک سیستم اعلام میبایست دارای یک ساختار باشند و نیاز به شکستن با چکش نباشد، بلکه با فشار، شیشه شکسته شده و پوش باتن فعال گردد.
زمان اعلام پس از فشار دادن شستی نباید بیش از 3 ثانیه طول بکشد، اما زمان بهینه، یک ثانیه میباشد. ریست کردن (Reset) شستی های با شیشه شکستنی معمولا با تعویض شیشه امکان پذیر باشد و در برخی دیگر از شستی های قابل ریست شدن، این کار معمولا از طریق کلید ریست شستی انجام می گیرد.
همچنین در محل های آتشزا، شستی های سیستم آدرسپذیر نبایستی تاخیر مرسوم را داشته باشد ولی با این حال زمان حداکثر سه ثانیه حد مجاز می باشد.
شستی های تمامی برندهای اعلام حریق دارای یک LED می باشند که در هنگام عملکرد فعال می شوند. اما در سیستم هوشمند، فعال شدن LED با دستور از پانل مرکزی انجام می شود.
مقالات مرتبط با شستی اعلام حریق
در ابتداي پيدايش تهد يدات در صنعت هوانوردي سازمانا يكائو، به عنوان سازمان متولي و مسؤول حفظ ايمني و امنيت در اين صنعت ،را ههاي پيشگيري، مواجهه و مبارزه با عوامل تهديد را در برنام ههاي خود قرار داده بود. حوادث متعدد ربع قرن هزاره دوم و سا لهاي ابتداي قرن بيست و يكم، باعث گرديده بود كه رو شهاي متنوعي ابداع و به كار گرفته شود؛ كه البته همگي آنها در چهارچوب قوانين و مقررات كلي انکس 17 ( 17 Annex ) و ساير انكسها بوده ولي كارشناسان ايمني و حفاظت بهترين نوع مبارزه با اين تهديدات را در توجه و به كارگيري عوامل زير ميدانند:
1) مديريت حادثه به جاي تلاش براي حذف عوامل حادثه
2) استفاده از پيش طرح مواجه با حادثه
یکی از عواملی که امروزه بسیاری از مدیران ، مهندسان و متخصصان صنعت ایمنی هوایی را به فکر وا داشته است ، حفاظت و ایمنی هواپیما و وسایل حمل و نقل هوایی از حوادث ناشی از آتش سوزی و حریق در هواپیما می باشد . از این رو متخصصان این صنعت به فکر راه حلی برای پیشگیری از این سانحه بوده اند.
تاکنون صدها کتاب و مقاله درباره محیط زیست و آلودگیهای آن عرضه گریده است. کنفرانسها و همایشهای ملی و بین المللی در سراسر جهان به این مهم پرداخته اند. متخصصان و کارشناسان رشته های گوناگون محیط زیست از مشکلات بزرگی چون آلودگی هوا، پدیده خطرناک بارانهای اسیدی و گازهای گلخانه ای، خطرات تشعشعات ماوراء بنفش، تقلیل و آلودگی آبهای زیرزمینی و سطحی، رودخانه ها، دریاها و اقیانوس به وسیله زباله ها و فاضلابهای صنعتی، آلودگی های نفتی و نابودی تدریجی جنگلها، مراتع و نقاط سرسبز زمین سخن گفته و مطالب متعدد و نوین را به رشته تحریر در آورده اند. حقوقدانان و کارشناسان حقوقی محیط زیست نیز در این وادی دست به هم داده و قوانین زیادی را در سطح ملی و بین المللی برای مهار دستاندازی های بی مورد به طبیعت و حفاظت از محیط زیست وضع نموده اند. لازم به ذکر است که بیشترین سهم در آلودگی های محیط زیست نصیب جوامعی صنعتی میباشد که بیشتر از همه در دفاع از طبیعت و محیط زیست قدم برداشته اند. اما با وجود این همه بحثهای علمی و توصیه های اکید در مورد مسائل محیط زیست و پیشگیری و کنترل آلودگیهای آن روز به روز این گونه مشکلات بیشتر شده و حتی کشورهای صاحب علم و تکنولوژی نیز با این مشکل دست و پنجه نرم کرده و حتی پس از آغاز انقلاب صنعتی نیز این مشکلات را به دیگر نقاط زمین صادر نموده و همچنان ادامه دارد.
کتاب شناخت، پیشگیری و کنترل آلودگیهای محیطزیست حاصل کوششی است که به منظور تدوین یک کتاب جامع در این زمینه با وجود موارد مطروحه به انجام رسیده است.
نویسنده: دکتر حسن هویدی
انتشارات آوای قلم (1390) 712 صفحه 17500 تومان تلفن: 66965396
