در صورت وجود پرسنل خبره و آموزش دیده و با توجه به کمبود اعتبارات مراکز آموزشی سیستم های اطفای دستی می تواند گزینه­ی مناسبی باشد اما با صرف هزینه­ های بیشتر سیستم­های اطفای حریق اتوماتیک (شبکه­ ها­ی بارندگی خودکار) در صورت سلامت مدار، بسیار کاراتر می­باشند.

تدابیر، راهکارها و پیشنهادها:

-بخش­های مختلف مدرسه ( کلاس­ها، کارگاه­ها، آزمایشگاه­ها، کتابخانه­ها، نمازخانه­ها، راهروها، محوطه­های ورزشی و غیره) می بایست مجهز به تجهیزات اعلام و اطفای حریق،  سیستم اتصال به زمین (Earting) و جعبه­های کمک های اولیه باشند.

-درب­های خروجی کلاس­های درس و راهروها حتما باید به سمت بیرون باز شوند تا خروج دانش آموزان به سادگی صورت گیرد. (تمام درب­های واقع در راه خروج باید از نوع لولایی باشند که بر پاشنه می­چرخند و دستکم باید 80 سانتی متر عرض داشته باشند.)

-استفاده از هر گونه قفل یا وسیله­ی سد کننده در مسیرهای خروج که مانع فرار به موقع شود ممنوع می باشد. (در مواردی که برای درب­ها قفل پیش بینی می شود باید از نوع ساده انتخاب شده و باز کردن آن مهارت و تلاش خاصی لازم نداشته باشد و از داخل همه توانایی باز کردن آن را داشته باشند)

-فضاهای مورد استفاده­ی کودکان پیش دبستانی و دانش آموزان سال اول دبستان باید فقط در تراز تخلیه و اتاق­های مورد استفاده دانش آموزان سال دوم دبستان، حداکثر یک طبقه بالاتر از تراز تخلیه­ی خروج واقع شوند.

-اماکن خطر در مدرسه شناسایی شده و نسبت به علائم هشدار دهنده اقدام شود.

-لزوم فرهنگ سازی  (آموزش های تئوری، چاپ بروشور، نصب علائم راهنما و …) در استفاده از تجهیزات اعلام و اطفای حریق در مدارس برای جلوگیری از شکستن و معیوب شدن تجهیزات و خاموش کردن سیستم ها به علت اعلام خطرهای اشتباه مکرر.

-لزوم بررسی سلامت سیستم های حفاظتی طبق برنامه های زمانبندی ارائه شده توسط شرکت های مجری. (بازدیدهای هفتگی، تست­های شش ماهه و سالیانه)

-آشکارسازهای دودی (دتکتورهای دودی) در هر دو نوع یونیزاسیون و فتوالکتریک (نوری) برای مدارس مناسب تر از آشکارسازهای حرارتی و غیره می باشند. (نوع یونیزاسیون امروزه به دلایل زیست محیطی کمتر مورد توجه قرار می گیرد).

-بعضی سیستم­های اعلام حریق را می توان به گونه ای برنامه ریزی کرد که ابتدا پرسنل مدرسه از وجود حریق آگاه شوند تا خروج دانش آموزان را مدیریت کنند. در این گونه موارد قبل از این که صدای آژیر خطر به صدا درآید، پنل یا ریپیترهای اتاق های کنترل که معمولا در مدارس در نزدیکی اتاق مدیریت قرار می گیرند خطر را اعلام می کنند.

-روی فیوزهای تابلوهای برق برچسبِ مکانی بزنید که در هنگام حادثه بتوانید در زمان کمی کنترل منطقه­ی حریق را در دست بگیرید و میزان خسارت را کاهش دهید.

-مدارس باید مجهز به سیستم قطع گاز اضطراری باشند.

-می­توان همزمان با انجام مانورهای زلزله، مراسم صبح گاه­ و غیره در مدرسه در مورد خطرات حریق و نکات ایمنی مربوط به آن اطلاع رسانی کرد. برای این کار می­توان از کارشناسان آموزش و پرورش، جمعیت هلال احمر، آتش نشانی­ها، ادارات برق و گاز و … کمک گرفت.

-کلیدها، پریزها، سیم کشی­های برق، لوله­های گاز و شیرهای اصلی آن­ها در دوره­های زمانی معین بررسی و نواقص احتمالی توسط متخصصین برطرف شود. برای کاهش هزینه­ها می­توان از تخصص اولیای دانش آموزان استفاده کرد.

-برگزاری مسابقات مقاله نویسی، نقاشی، روزنامه­ دیواری و … تا توجه دانش آموزان نسبت به حریق و خطرات آن جلب شود.

-نصب دوربین­های مدار بسته و سایر تجهیزات حفاظتی می­تواند از بروز حریق­های عمدی و غیرعمدی که گاه در اثر شیطنت و یا کنجکاوی دانش آموزان انجام می­شود جلوگیری کند.

-راه کارهای لازم برای مقاوم سازی مدارس در برابر حریق باید توسط مسئولان مربوطه در یک حرکت مستمر پیگیری و عملی شوند. (پیش بینی راه های فرار و استفاده از مصالح و تجهیزات ساختمانی مناسب و …).

 

 

 

 

 – تاییدیه ها و گواهینامه ها (بررسی استانداردها)

– نوع دتکتور حرارتی ( ثابت یا افزایش نرخ دما یا ترکیبی)

– نقطه ی تحریک (دتکتور حرارتی ثابت)

– میزان تغییر دما ( تغییر درجه حرارت در دقیقه)

– IP تجهیز

– نوع نصب برای انتخاب نوع پایه

– پروتکل تجهیز (آدرس پذیر)

– ولتاژ عملکردی (DC)

– جریان حالت معمول مدار (Quiescent) بر حسب میکرو آمپر

– دمای نگهداری و دمای عملکردی

– حداکثر رطوبت مجاز

 

 

 

 

1-مکان مرکز (مراکز آموزشی نباید به مراکز خطر مانند انبارهای قابل اشتعال و غیره نزدیک باشند و خود نیز حتی الامکان نباید حاوی این انبارها باشند)

2-ساختمان مرکز (ساختمان مراکز آموزشی باید ویژگی­های خاص کاربری خود را داشته باشد. به عنوان مثال با توجه به تحقیقات به عمل آمده در گروه­های توسعه و تجهیز مدارس در صورت مسدود شدن درب اصلی کلاس در زمان حریق، پنجره­ها مکان امنی برای خروج اضطراری نخواهند بود. چون عموما پنجره­های طبقات اول و هم کف نرده دار و پنجره­های طبقات بالاتر احتمال خطر بالایی دارند، لزوم وجود دو درب در دو سوی کلاس درس احساس می شود.)

3-نیروهای آموزش دیده ی مرکز (پرسنل مدرسه و دانش آموزان باید در برنامه­های موثر و عملی به طور متوالی و منظم نسبت به خطرات حریق در مدارس از طریق برگزاری دوره­های آموزشی و یا اطلاع رسانی­های دیگر به آگاهی کافی دست یابند.)

4-تجهیزات مناسب و استاندارد در محیط (تجهیزات به کار رفته در مدارس باید طوری طراحی شوند که از گسترش حریق جلوگیری کرده و ممانعتی در برابر خروج دانش آموزان از محوطه ی خطر ایجاد نکنند.)

5-تجهیزات حفاظتی مناسب و استاندارد (سیستم های حفاظتی کارا و مناسبی که به دلیل خطاهای مکرر، توسط پرسنل مدرسه غیر فعال نشده باشند. لازم به توضیح است که یک سیستم حفاظتی غیر کارا خود می تواند عامل ایجاد خطر باشد. فرض کنید بدون آن که حریقی اتفاق افتاده باشد آژیرهای خطر به صدا در آمده باشند و بر اثر خروج اضطراری دانش آموزان برای آن ها مشکلاتی به وجود آورد و یا باعث اختلال در سیستم آموزشی بشود.)

– ویژگی های یک دتکتور دودی که می بایست مورد بررسی قرار گیرد:

– – تاییدیه ها و گواهینامه ها (بررسی استانداردها)

– میزان حساسیت

– زمان اعلام آلارم

– نوع دتکتور دودی (یونیزاسیون یا فوتوالکتریک)

– IP تجهیز

– نوع نصب برای انتخاب نوع پایه

– پروتکل تجهیز (آدرس پذیر)

– ولتاژ عملکردی (DC)

– جریان حالت معمول مدار (Quiescent) بر حسب میکرو آمپر

– دمای نگهداری و دمای عملکردی

– سرعت هوای مجاز

– حداکثر رطوبت مجاز

– قطر منطقه تحت پوشش 

– امکان توسعه (ماژولار بودن)

– زاویه دیده شدن نشانگر

 

 

 

 

اسپرینکلر نوعی نازل آبفشان است که در سیستم های اطفاء حریق اتوماتیک آبی استفاده می شود .این نازل در مواقع حریق هنگام فعال شدن سیستم اطفاء حریق مانند دوش آب،  بر روی آتش و مواد سوختنی،  آب می پاشد. نحوه عملکرد اسپرینکلر به این ترتیب می باشد که به طور معمول در لوله های سیستم اطفاء حریق که منتهی به اسپرینکلر می باشند آب تحت فشار معین وجود دارد ، در خروجی اسپرینکلر ها نوعی حباب شیشه ای حساس به حرارت تعبیه شده که در درجه حرارت معینی مایع رنگی درون حباب منبسط شده و باعث شکستن شیشه حباب گردیده و راه آب باز می شود و آب به همانند دوش بر روی آتش ریخته می شود.

اسپرینکلرها انواع مختلفی دارند که بسته به نوع دارای سیستم عملکرد متفاوتی می باشند.

اسپرینکلر ها از نظر درجه حرارت عملکرد به درجه حرارت های مختلفی دسته بندی می شوند که این دسته بندی به نوع مایع درون حباب و درجه حرارت انبساط مایع بستگی دارد و با رنگ های مختلف ساخته و نشان داده می شوند .

دسته بندی رنگ ها و درجه حرارت ها  در Sprinkler ها طبق جدول NFPA13  3-2.5.1

 

همین ماشین­های الکتریکی که تا به این اندازه به آرامش و رفاه بشر کمک کرده است در صورت استفاده و نگهداری غیر صحیح می­تواند جان انسان­ها را تهدید کند و خسارات مالی فراوان ایجاد کند. ماشین­های الکتریکی (ترانس­ها، مولدها و موتورها) گاه به جای این که کاری برای ما انجام دهند، کار دستمان می­دهند. این که در یک کارگاه یا کارخانه تاکنون حریقی اتفاق نیفتاده است لزوما دلیل بر ایمنی آن مکان نیست. فراموش نکنیم که آتش­سوزی­های بزرگ گاه فقط یکبار رخ می­دهند و همه چیز را با خود می برند. آتش سوزی در ترانسفورماتور­های روغنی و آتش سوزی ناشی از اضافه بار و جرقه زنی برخی موتورها و مولدها در مناطق خطر از مهمترین عوامل حریق ناشی از ماشین­های الکتریکی می­باشند. حریق در نیروگاه­ها، خطوط انتقال و پست­ها گاه اجتناب ناپذیر می­باشد و موجب قطع ارائه­ی خدمات به مشتریان می­شود. حداقل کردن زمان قطع از اولویت­های شرکت­های توزیع برق می­باشد. استفاده از سیستم­های اعلام و اطفای حریق به کاهش زمان قطع کمک شایانی خواهد کرد.

• ·         آتش سوزی در ترانسفورماتور­ها:

ترانسفورماتورهای قدرت در پست­های انتقال و توزیع بیشترین سهم سرمایه گذاری را به خود اختصاص داده اند. با توجه به این که ضررهای ناشی از خروج یک ترانسفورماتور از شبکه می­تواند حتی به چندین میلیون دلار هم برسد لذا شناخت خطراتی که ممکن است عملکرد ترانس را دچار اختلال سازد و یا به سایر بخش­های شبکه آسیب برساند اهمیت حیاتی دارد.

–          امروزه در توان­های پایین اکثرا از ترانسفورماتورهای خشک استفاده می­کنند که به جای استفاده از روغن در آن­ها از صمغِ ریختگی استفاده می­شود اما در توان­های بالا ناگزیر به استفاده از ترانسفورماتورهای روغنی هستیم. در این گونه موارد باید ترانسفورماتورها را در محلی نصب کنیم که در صورت آتش­سوزی به افراد و تاسیسات دیگر صدمه نزند. روغن ترانسفورماتور یک ترکیب هیدروکربنی و از مشتقات نفتی است و گاهی به علت قوس ناشی از اضافه ولتاژ، اضافه بار، اتصال کوتاه، پایین آمدن سطح روغن، وجود رطوبت یا اسید در آن و یا خرابی بوشینگ و با کاهش مقاومت عایقی دچار حریق می­شود.اما این حریق چگونه رخ می­دهد؟ دمای زیاد قوس، روغن را تجزیه می­کند. بخارات روغن و گازهای مشتق شده در محفظه­ی ترانس جمع می­شوند و زمانی که منافذ خروجی پاسخگوی خروج این گازها نباشند باعث انفجار استیلنی یا هیدروژنی می­شود که پرتاب قطعات و آتش گرفتن روغن را در پی خواهد داشت. روغن ترانسفورماتور در حال حاضر بهترین گزینه برای کاربردهای عایقی و خنک کنندگی در توان­های بالا است و به دلیل احتمال بالای حریق باید از رسیدن آن به نقطه­ی اشتعال جلوگیری کنیم. درجه حرارتی که در آن گازهای جمع شده در بالای روغن در محفظه­ی ترانس شعله­ور می­گردد را نقطه­ی اشتعال می­گویند. روغن باید عاری از رطوبت و ناخالصی باشد (یا به اصطلاح خشک باشد) تا استقامت دی الکتریک و ولتاژ شکست عایقی آن کاهش نیابد. در ترانسفورماتورهای روغنی ما ناچار به استفاده از سیستم­های خنک کننده هستیم اما اگراین سیستم­های خنک کننده نتوانستند وضعیت پایدار ماشین را حفظ کنند ناچار به استفاده از رله­ها و وسایل حفاظتی خاص خواهیم بود. لازم به ذکر است که امروزه در بعضی از نیروگاه­های خاص، ترانسفورماتور­های خشکِ توان بالا هم به کار گرفته شده است اما آتش سوزی در ترانسفورماتورها فقط به دلیل استفاده از روغن نبوده و باید همواره مسائل حفاظتی را مد نظر داشت. خطا در شبکه و عمل نکردن سیستم­های حفاظتی، شکست عایقی و سوختن عایق کابل­ها، زلزله، تابش بیش از حد خورشید، خرابکاری، بی احتیاطی، بمباران هوایی دشمن و… می­توانند از عوامل این گونه حریق­ها باشند. دلایل بروز حریق در پست­ها را می­توان به ترتیب از ناحیه­ی ترانسفورماتورها، ترانسفورماتورهای جریان، اتاق کلیدها و کلیدهای روغنی، راکتورها، خازن­ها، ساختمان کنترل، گالری و کانال کابل­ها، برقگیر، اتاق دیزل ژنراتور اضطراری و … دانست. جالب اینجاست که بروز حریق در این موارد عموما از ناحیه­ی تجهیزات و تاسیسات است و خطای انسانی کمتر در آن دخالت دارد. اما با این اندازه احتمال ایجاد حریق در پست­ها چقدر باید در زمینه­ی حفاظت سرمایه گذاری کرد؟ غالبا 0.5 تا 2 درصد قیمت تمام شده­­ی پست را صرف مسائل حفاظتی می­کنند.

• 
  
  ·         خنک سازی ترانسفورماتورها:

یکی از راه­های جلوگیری از حریق در ترانسفورماتورها انتخاب ترانسفورماتور متناسب با توان است. در صورتی که از ترانسفورماتوری در توان بالاتر از توان نامی خود استفاده شود مسلما امکان ایجاد حریق وجود خواهد داشت.

انواع سیستم­های خنک سازی ترانسفورماتورهای روغنی متناسب با توان مورد نیاز:

1-      سیستم (Oil Natural-Air Natural) (در ترانسفورماتورهای با توان کم تا 30 مگاولت آمپر): هوا به طور طبیعی با سطح خارجی رادیاتور در تماس است و گردش روغن در ترانسفورماتور نیز به صورت طبیعی است یعنی روغن گرم بالا می­رود و روغن سرد جای آن را می­گیرد.

2-      سیستم (Oil Natural-Air Force) (در ترانسفورماتورهای با توان بین 30 تا 60 مگا ولت آمپر): گردش روغن به صورت طبیعی است اما فن­های نصب شده روی بدنه­ی رادیاتورها تماس بدنه با هوای خارج را افزایش می­دهند.

3-      سیستم (Oil Force-Air Force) (در ترانسفورماتورهای با توان بیش از 60 مگا ولت آمپر): گردش روغن در داخل ترانسفورماتور به کمک فن تسریع می­یابد تا سرعت انتقال حرارت بیشتر شود. فن­ها هم همچنین تماس بدنه­ی رادیاتورها با هوا را افزایش می­دهند.

4-      سیستم (Oil Force-Water Force) (در ترانسفورماتورهای با توان بیش از 60 مگا ولت آمپر): ابتدا روغن توسط پمپ از بالای ترانسفورماتور وارد رادیاتور می­شود تا پس از عبور از آن از پایین رادیاتور وارد ترانسفورماتور گردد. آب خنک کنندگی هم در رادیاتور در خلاف مسیر روغن در رادیاتور وارد ترانسفورماتور می گردد.

5-      سیستم (Oil Directed-Water Force) (در ترانسفورماتورهای با توان بیش از 60 مگا ولت آمپر): به منظور کاهش هر چه بیشتر دمای سیم پیچ­ها و هسته­، روغن را توسط پمپ با فشار و جهت مناسب از قسمت تحتانی تانک ترانسفورماتور به داخل سیم پیچ­ها و هسته هدایت می­کنند. ضمنا مکانیزم به کار گرفته شده در سیستم OFWF در این روش هم به کار گرفته می­شود.

معمول ترین روش اطفایی برای جلوگیری از حریق­های ترانسفورماتور، آب و در برخی موارد فوم است اما اگر از این روش استفاده کنیم باید ابتدا رله­ها، برق ترانس را قطع کرده باشند. البته در صورتی که ترانسفورماتور در ناحیه ی بسته ای قرار گرفته باشد می توان از سیستم های اطفای گازی مناسب نیز بهره جست. چرا که آب در صورت آتش گرفتن روغن ترانسفورماتور خود باعث شعله ورتر شدن حریق خواهد شد!

• ·         تذکرها و هشدارها:

–          نصب ترانسفورماتورهای روغنی در فضاهای بسته مانند ساختمان­ها ممنوع است.

–          اگر آتش­سوزی ترانسفورماتورها را از دسته­ی B (کلاس B) حریق­­­ها بدانیم بهترین روش مبارزه با آن استفاده از پودر شیمیایی (بی کربنات سدیم یا بی کربنات پتاسیم یا مونوآمونيوم فسفات) و گاز CO2 است.

–          احداث سد کننده­های آتش در اطراف ترانس­های توان بالا کمک شایانی به کاهش تلفات ناشی از آتش سوزی خواهد کرد. این سد کننده­ها می­توانند دیوارهای بتونی، آجر، ورقه­های فولاد، بتون مسلح و …. باشند.

–           بررسی دوره­ای سلامت رله­های REF، بوخهلتس، تانک پروتکشن، فشار شکن و … و بررسی دوره­ای سایر اجزا مانند فن ترانس، برقگیرها و … ضروری می­باشد.

–          تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از آشکارسازی امواج صوتی ناشی از وقوع تخلیه­ی جزئی در ترانسفورماتور که در اثر حباب­های گاز محفظه­ی روغن به وجود می آیند یک روش تشخیص خطر برای پیشگیری از انفجار ترانسفورماتور است.

–          چاله­ی تخلیه­ی روغن و آب حتما باید در پست­ها پیش بینی شود. چون بعد از شکست تانک و خاموش شدن آتش، روغن و آب باید در جایی مهار شوند.

–          ترانسفورماتورها و ریکتیفایرهای جوشکاری نیز در صورت مشکلات فنی و یا استفاده­ی غیر صحیح می­توانند باعث حریق شوند. (مخصوصا در جوشکاری خودروها، محفظه­های سوخت و جوشکاری در مناطق حاوی گازهای قابل اشتعال)

• ·         سیستم­های اعلام و اطفای حریق در ترانسفورماتورها: در اتاقک هر دستگاه ترانسفورماتور تعدادی آشکارساز حرارتی (دتکتور حرارتی) قرار می­دهیم. مثلا اگر سیستم اعلام حریق کانونشنال (معمولی) باشد و تعداد دتکتورها شش عدد باشد. آن را در دو زون (ناحیه) سه تایی قرار می­دهیم. در صورتی که یک دتکتور تا سه دتکتور یک زون فعال شود آلارم در تابلو کنترل محلی سیستم اطفای حریق ترانس­ها فعال می شود و نیز آژیر به صدا در می آید. اگر یک دتکتور از یک زون و دتکتور دیگر از زون دوم فعال شود سیستم اتوماتیک اطفای حریق فعال می شود. برای تشخیص حریق در تاسیسات برقی علاوه بر دتکتورهای حرارتی از دتکتورها و حسگرهای زیر نیز استفاده می شود:

–          دتکتورهای دودی

–          دتکتورهای شعله

–          دتکتورهای گازی (دتکتورهای گازی بسته به نوع گاز می توانند عملکردهای مناسبی قبل  و یا در آستانه­ی شکل گرفتن حریق داشته باشند.)

–           دتکتورهای حرارتی خطی (Linear Heat Detector) ( برای حفاظت ترانس استفاده کرد که هم نصب آن­ها ساده­تر است و هم می­تواند گاها فاصله­ی حریق تا مرکز کنترل را تشخیص دهد. )

–          سنسور دمای نقطه داغ (Hot spot temperature sensor)

–          سنسورهای حرارتی صنعتی (که نسبت به ترانس چهار یا شش عدد در اطراف ترانس نصب می گردد)

–          سنسور دمای روغن بالا

–          سنسور موج فشار ناگهانی (Sudden pressure surge sensor)

برای جلوگیری از خطا، عملکرد دو سنسور با هم را مبنای عملکرد سنسور اطفا قرار می­دهند.

                 ·         آتش سوزی در موتورها و مولدها:

دلایل حریق در موتورها و مولدها:

1-      جرقه زنی

2-      اضافه بار

3-      اتصال کوتاه

می دانیم که موتورها و مولدهایDC ، موتورهای القایی روتور سیم پیچی، موتورهای یونیورسال و بعضی دیگر از موتورهای الکتریکی به علت عمل کموتاسیون جرقه تولید می­کنند. این جرقه­ها در مناطق حاوی گازهای قابل انفجار باعث انفجار و آتش سوزی­های شدید می­شوند. در صورتی که ماشین­های الکتریکی در بار نامی خود کار نکنند و جریان بیش از جریان نامی از سیم پیچ­های آن­ها بگذرد گرمای زیاد عایق را از بین برده و باعث اتصال کوتاه در سیم پیچ­ها می­شود و در این حالت اگر رله­های اضافه بار و یا اتصال کوتاه عمل نکنند احتمال ایجاد حریق در شبکه­ی برق خانگی نیز وجود خواهد داشت.

تذکرها و هشدارها:

–          یکی از دلایل حریق در مولدها (ژنراتورها) رعایت نکردن ایمنی در هنگام ریختن سوخت می­باشد.

–          کابل­ها در صورتی که دچار اضافه جریان شوند و رله­ها عمل نکنند. عایق­ آن­ها که عموما PVC می­باشد دچار حریق می شود. در نتیجه در نواحی با احتمال حریق بالا باید از کابل­های مقاوم در برابر حریق استفاده کرد.

–          آتش­سوزی ناشی از مدارهای الکتریکی و الکترونیکی جزء دسته­ی C حریق­ها (کلاسC) می­باشد و باید توسط گاز CO2 یا ترکیبات هالن (Halon) خاموش گردد. در نتیجه استفاده از سیستم پاشیدن آب به صورت اتوماتیک (sprinkler یا water spray) و سیستم­های آب آتش نشانی دیگر تنها زمانی مجاز خواهد بود که قبل از آن رله­هایی جریان تغذیه را قطع کرده باشند.

–          در اتاق­های کنترل به علت انبوهی کابل­های کنترل و قدرت، احتمال حریق زیاد است. اتاق کنترل بهتر است که دو راه خروج داشته باشد و درهای آن به سمت بیرون باز شود. چون کابل­های به کار رفته در این اتاق­ها اکثرا کندسوز هستند و حرارت زیادی تولید نمی­کنند برای بالا بردن حساسیت عموما از دتکتورهای دودی استفاده می­کنند. دتکتورها برای اطمینان بیشتر در دو زون به صورت کراسینک قرار می­گیرند تا تنها در صورت اعلام حریق از دو طرف، سیستم اطفا فعال شود. (در کلیدخانه، باطری خانه و دیزل خانه نیز تقریبا طراحی سیستم اعلام و اطفا به همین منوال است.)

–          کابل­ها را می­توان با روش­هایی در برابر حریق محافظت کرد: محفاظت از کانال کابل­ها، دفن مستقیم کابل، قرار دادن مانع (سد کننده) بین سینی کابل­ها و در ورودی و خروجی کانال­ها، قرار دادن تهویه در کانال­ها، ممانعت در برابر ورود مواد قابل احتراق مانند روغن به کانال و … . (برای آشکارسازها باید از کابل­های مقاوم در برابر حریق استفاده کرد. ضمنا کابل­های تشخیص و اعلام حریق باید از کابل­های قدرت جدا شوند.)

–          چون گاز CO2 خود نیز خطرناک است. در مکان­هایی که سیستم اطفا وجود دارد باید آژیر و چرا­غ­ها گردانی هم برای اطلاع رسانی نسبت به فعال شدن سیستم اطفا وجود داشته باشد.

منابع:

–          سیستم­های اعلام و اطفای حریق در پست­های فشار قوی (دفتر نظام فنی اجرایی) – نشریه­ی شماره­ی 477

–           Overheat and Fire Protection for Transformers (PROTECTOWIRE Fire Systems)

–          Transformer fire protection (US department of the interior Bureau of Reclamation )

–          کاتالوگ­ها و منوال­های محصولات شرکت­ زیمنس

–          استانداردهای BS و NFPA

–          ماشین­های الکتریکی AC فنی و حرفه­ای (رشته­ی الکتروتکنیک)

و منابع اینترنتی پراکنده

1-دستور العمل مربوط به سيستم لوله كشي آب آتش نشاني ساختمان ها

1-1- ساختمان هاي به ارتفاع سه طبقه روي پيلوت اجراي سيستم آب آتش نشاني با لوله به قطر 5/1 اينچ و نصب جعبه آتش نشاني به صورت يك طبقه در ميان شروع از همكف مي باشد.

2-1-سا ختمان ها با ارتفاع بيش از 3 طبقه روي

3-1- متعلقات جبه آتش نشاني براي بندهاي (1-1) و (2-1) والو وكوپلينگ 1 اينچ و هوزريل با لوله لاستيكي فشار قوي و سرنازل شير دار سه حالته مي باشد.

4-1- سيستم لوله كشي آب آتش نشاني سالن هاي اجتماعات ، انبارها ، واحد هاي تجاري و صنعتي زير نظر كارشناسان آتش نشاني انجام شود نصب جعبه F جنب در و خارج از ساخت با متعلقات لوله نواري و داخل سالن ها با متعلقات لوله لاستيكي فشار قوي و هوزريل صورت گيرد حداكثر فاصله جعبه F از يكديگر سي متر. ( نصب جعبه F با متعلقات لوله نواري، داخل سالن بر حسب نشر كارشناسي آتش نشاني )

5-1-امتداد لوله اصلي آب نشاني از پشت بام تا پائين ترين ارتفاع ساختمان ( كد روي فونداسيون) و اتصال آن به آب شهر و منبع ذخيره هوائي آب آتش نشاني مستقر در پشت بام ضروري است سايز لوله اصلي و ظرفيت منبع نظر كارشناس آتش نشاني و دبي خروجي براي مدت 10 دقيقه تا زمان رسيدن نيروي عملياتي آتش نشاني در نظر گرفته مي شود و در نظر گرفتن پمپ با رله اتوماتيك جهت تامين حداقل 3 اتمسفر فشار براي هر يك از سر نازل ها.

6-1-انبارها، واحدهاي صنعتي، توليدي ضروري است مجهز به استخر آب با ظرفيت متناسب با محل و چاه و سيستم پمپاژ با رله اتوماتيك باشند و در نظر گرفتن ژنراتور برق اضطراري جهت مواقع ضروري و قطع برق (زير نظر كارشناس آتش نشاني )

7-1- هيدرانت آتش نشاني (شير ايستاده آتش نشاني ) براي مجتمع هاي مسكوني، تجاري، صنعتي و اداري زير نظر كارشناس آتش نشاني مشخص مي گردد.

8-1-سيستم آب افشان اتوماتيك ئ دستي ( سيستم اسپرينكلر) زير نظر كارشناسان آتش نشاني مشخص مي گردد.

9-1- سيستم لوله كشي آب آتش نشاني بصورت خشك زير نظر كارشناسان آتش نشاني مشخص مي گردد.

 

2-دستور العمل مربوط به استخر و محوطه استخر

1-2- موتورخانه و مشعل ها خارج از محوطه استخر مستقر گردند.

2-2-سيستم برق تا ارتفاع 2/2 متر بصورت 12 ولت و عدم بهره برداري از 220 ولت و از ارتفاع بالاي 2/2 متر در صورت استفاده از 220 ولت از نوع حفاظت شده و مجهز به كليد FI مستقل باشد.

3-2- در نظر گرفتن روشنائي اضطراري 12 ولت تغذيه از باتري با شارژر و رله اتوماتيك

4-2- جداسازي محوطه استخر بوسيله در قفل دار سوئيچي از ديگر قسمت هاي ساختمان ضروري مي باشد.

5-2- در بالا و اطراف سكوي شيرجه (دايو ) تا فاصله حداقل به 3 متر عدم بهره برداري از برق 220 ولت و از ولتاژ حداكثر 12 ولت بهره برداري شود.

6-2- كليه شيشه هاي مشرف به استخر و رختكن از نوع سكوريت انتخاب گردد.

7-2- كف سازي محوطه استخر لغزنده نباشد.

8-2- سيستم گرمايشي بصورت حرارت مركزي تغذيه گردد.

 

3-دستورالعمل مربوط به خاموش كننده دستي و چرخ دار آتش نشاني

1-3-نصب خاموش كننده 6 كيلويي دي اكسيد كربن (CO2) مجاور تابلو اصلي برق ضروري است

2-3- نصب خاموش كننده پودر و گاز درجه دار جنب در موتورخانه و انباري ها و داخل هر واحد تجاري ضروري است .

3-3- سيستم اطفاء حريق اتوماتيك زير نظر كارشناسان آتش نشاني مشخص گردد.

4-3- تعداد و نوع خاموش كننده هاي دستي و چرخ دار توسط كارشناسان آتش نشاني در مرحله پاياني كار مشخص گردد.

 

4-دستورالعمل مربوط به موتورخانه تاسيسات

1-4- در نظر گرفتن در فلزي و آستانه زير در براي موتورخانه

2-4- در نظر گرفتن تهويه به تناسب حجم موتورخانه

3-4-كليه ديگ هاي تحت فشار داراي سوپاپ اطمينان باشند

4-4- سيم كشي هاي برق بصورت توكار يا از داخل لوله مخصوص عبور نمايند.

5-4- روشنائي ها از نوع مخصوص حفاظ دار باشند.

6-4-موتورخانه تاسيسات به تجهيزات ايمني و آتش نشاني زير نظر كارشناس مجهز گردند.

7-4-مجهز به كف شوي باشد

8-4- حداقل 3-1 فضاي موتورخانه بصورت فضاي پرت منظور شود.

9-4- ضوابط مربوط به موتورخانه تاسيسات

1-9-4- طراحي موتورخانه تاسيسات خارج از زيربنا و در صورت عدم امكان ، مجاور يك جبهه به فضاي آزاد با پنجره به فضاي آزاد در نظر گرفته شود.

2-9-4- موتورخانه تاسيسات در جوار چاه آسانسور، دستگاه پله و سالن اجتماعات قرار نگيرد و در صورت عدم امكان ، ديوار مشترك بين آنها مقاوم حريق باشد.

3-9-4- داكت مستقل براي لوله هاي تاسيسات كابلهاي برق و دودكشها در نظر گرفته شود.

 

5- دستورالعمل ايمني در مورد ، لوله هاي دودكش ساختمان

1-5-در نظر گرفتن لوله دودكش مجزا جهت هر منبع حرارتي تا پشت بام

2-5-نصب كلاهك (H) بر روي لوله هاي دودكش در پشت بام

3-5-سايز لوله هاي دودكش براي هر منبع حرارتي به شرح ذيل در نظر گرفته شود

4-5- بخاري گازي معمولي ، هود آشپزخانه : قطر داخلي لوله دودكش 10 سانتي متر

5-5-شومينه، پكيج، آبگرمكن ، داخلي لوله دودكش 15 سانتي متر

توجه: زير 60متربنا محل بايد به سيستم حرارت مركزي مجهز باشد

6-5- جهت ديگر منابع حرارتي با نظر مهندس تاسيسات لوله يا كانال با سايز متناسب در نظر گرفته شود.

7-5-هر بخاري و يا ساير وسايل گاز سوز بايد به يك دودكش مجزا مجهز گردد.

8-5- انتهاي كليه دودكش ها بايستي حداقل 1 متر از سطح پشت بام بالاتر بوده و از ديواره هاي جانبي نيز حداقل 1 متر فاصله داشته باشد

9-5-به هيچ عنوان نميتوان از درز اتقطاع براي خروج لوله هاي دودكش استفاده كرد.

 

6-دستورالعمل ايمني در خصوص نصب پله فرار(بصورت رفت و برگشت )

1-6-مسير دسترسي به پله فرار از داخل اتاق خوابها، انباريها و … كه درب آنها در معرض قفل شدن باشد نبايستي در نظر گرفته شود.

2-6-درب پله فرار بايستي بطرف پله فرار باز گردد

3-6-حداقل يك ضلع پله فرار به هواي آزاد مرتبط باشد

4-6-به طرف پله فرار و تا فاصله يك متري فرار هيچگونه پنجره باز نگردد

5-6-در مسير خروج ، علائم خروجي اضطراري نصب گردد.

6-6-پله فرار بايستي از پشت بام تا طبقه همكف ادامه يابد.

7-6- ارتفاع هر پله حداكثر 18 سانتي متر و پاخور (كف پله) حداقل 28 سانتي متر در نظر گرفته شود .

8-6- عرض پله ها و پاگردها و مسير راه خروج نبايد در هيچ قسمت از طول مسير كاهش يابد.

9-6- دستور العمل مربوط به دستگاه پله اضطراري

1-9-6- ديوارهاي مسير دسترسي اضطراري و دستگاه پله اضطراري خود ايستا بدون هيچگونه منفذ باشد ( بجز پنجره هاي مشرف به فضاي آزاد ) و به در دود بند خود بسته شو مجهز گردد و نصب كوپل طلق دار همراه با فن مناسب در سقف دستگاه پلكان و جانپناه دستگاه پلكان مشرف به نورگير به ارتفاع حداقل 5/1 متر اجراء و نصب روشنائي اضطراري 12 ولت تغذيه از باتري با شارژ و رله اتوماتيك.

2-9-6- نصب علائم راهنما جهت مشخص نمودن شماره طبقه مسير خروج در ارتفاع حداكثر 8/1 متر از كف تمام شده با مشخصات ذيل :

بصورت نوردار با روشنائي 12 ولت تغذيه از باتري با شارژر و رله اتوماتيك يا شبرنگ متناسب با مسير خروج.

 

7-دستورالعمل مربوط به جانپناه ، داكت و نورگير و بازشوها

1-7-احداث جانپناه با ارتفاع حداقل 80 سانتيمتر از كف تمام شده اطراف پشت بام ، تراس، بالكن ، دستگاه پله ، اطراف داكت هاي واقع در پشت بام ، پرتگاه ها و پشت بام ساختمان هاي 6 طبقه به بالا موزايك فرش شود و از آسفالت و ايزوگام استفاده نشود.

2-7-استفاده از شيشه يا اشياء برنده جهت حفاظ جانپناه مجاز نمي باشد و در صورت استفاده از نرده حفاظ ها بصورت عمودي و با فاصله حداكثر 10 سانتيمتر از يكديگر باشد.

3-7-استفاده از كوپل طلق دار به جاي شيشه در قسمت نورگير بالاي خرپشته

4-7-در صورتيكه جهت نورگير سقف خرپشته از شيشه استفاده گرديده بايستي زير نورگير از قسمت داخل توري مناسب نصب گردد.

5-7- ديوارهاي جانبي داكت ها مقاوم حريق و بدون درز اجرا گردد.

6-7- پنجره دامت هاي نورگير: از خط الراس تلاقي دو ديوار جانبي با فاصله حداقل يك متر، فاصله دو پنجره مجاور حداقل يك متر، زير پنجره ها با ارتفاع حداقل 5/1 متر از كف تمام شده ، شيشه ها دوجداره و شيشه داخلي از نوع سكوريت 6 ميليمتري ، پنجره آشپزخانه ثابت ، حداقل مساحت نورگيري براي ساختمان هاي تك واحدي 4 متر مربع و براي ساختمان هاي چند واحدي 7 مترمربع با در نظر گرفتن فرمول :

S=N*0.3 R*0.2K

S = مساحت ، N = تعداد طبقات R = پنجره غير از آشپزخانه ، K = تعداد پنجره آشپزخانه

7-7- در صورت استفاده از شيشه جهت رفع مشرفيت ، شيشه ها بصورت فيكس باشد در قالب فلزي با دوربندي كامل و نوار دور شيشه نصب شوند و در صورت استفاده از شيشه سكوريت بطور اصولي و با استحكام لازم در محل خود مستقر گردد.

7-8- عدم استفاده از شيشه در قسمت كتيبه بالاي درب اصلي ورودي به واحدها.

 

8-دستورالعمل مربوط به آسانسور

1-9-رعايت كليه اصول استاندارد مربوط به آسانسور

2-9- عدم عبور هرگونه لوله هاي تاسيسات آب سرد ، گرم ، دودكش ها، لوله هاي گاز و كابل هاي برق از داخل چاه آسانسور( بجز تجهيزات آسانسور)

3-9-نصب قفل سويچي روي دريچه زير كف موتورخانه و در اتاق موتورخانه آسانسور

4-9- نصب مشبك فلزي با خانه هاوي به ابعاد 2*2 سانتيمتر روي پنجره و روزانه هاي اتاق موتورخانه آسانسور

5-9- كابين آسانسور به در، آيفون ثابت روي بدنه بدون گوشي ، متحرك ، زنگ خطر ، تهويه ، روشنايي 12 ولت تغذيه از باتري با شارژر رله اتوماتيك مجهز گردد.

6-9-در نظر گرفتن تجهيزات كامل ايمني آسانسور ( از قبيل گاورنر، پاراشوت ، ميكروسوئيچ هاي كنترل كننده )

7-9-ديوارهاي جانبي چاه آسانسور خود ايستا و مقاوم حريق بدون هيچگونه روزنه اجرا گردد

8-9-در نظر گرفتن چاه ارت و اتصال اسكلت فلزي چاه ، كابين ، قاب وزنه ، تجهيزات موتورخانه و كليه قسمت ها به سيستم ارتينگ با مقاومت حداكثر 5 اهم.

9-9-اخذ تاييد از شركت بازرسي و كيفيت و استاندارد ايران.

9-10- نصب تابلو هشدار دهنده داخل كابين با مشخصات ذيل :

ابعاد 30*20 سانت- زمينه آبي رنگ و نوار شبرنگ سبز به عرض يك سانت در پيرامون تابلو- نوشته متن به رنگ سفيد.

متن تابلو : در زمان حريق به هيچ عنوان از آسانسور استفاده نگردد.

 

10-ضوابط مربوط به آسانسور

1-10- آسانسور خارج از مركز دستگاه پله طراحي گردد لذا راهرو طبقات بايد توسط دربهاي ضد گسترش حريق محفوظ گرد تا از نفوظ دود و آتش به چاه آسانسور به عنوان دودكش جلوگيري شود .

2-10-چاه آسانسور تا روي فونداسيون ساختمان امتداد يابد و به يا در صورت قرار داشتن فضاي آزاد زير چاهك آسانسور، يك ستون زير ضربه گيرهاي چاهك با تامين ايستائي پنج هزار نيوتن بر مترمربع در نظر گرفته شود.

3-10- ابعاد مفيد چاه آسانسور حداقل 150*150 سانتيمتر باشد .

4-10- در چاه آسانسور داخل موتور خانه تاسيسات قرار نگيرد

5-10- در نظر گرفتن اطاق مستقل براي موتورخانه آسانسور، دريچه به ابعاد حداقل 80*60 سانتيمتر زير كف موتور خانه روي ديوار جانبي با بازشو به بيرون.

6-10- هرگونه بازشو (روزنه ، دريچه ) به چاه آسانسور بجز در ورودي به چاه و دريچه مورد بند 5-4 غير مجاز است.

7-10- نصب و اجراي دستگاه blak out

8-10- رعايت كليه اصول استاندارد مربوط به آسانسور.

 

12-حفاري چاه ها و مجاري آب و فاضلاب

1-12- قبل از آغاز عمليات حفاري چاه ها و مجاري آب فاضلاب به ويژه در حفر چاه ها و مجاري آب فاضلاب به ويژه در حفر چاه هاي دستي ، بايد بررسيهاي لازم در خصوص وجود و كيفيت موانعي از قبيل قنوات قديمي ، فاضلابها ، پي ها ، جنش خاك لايه هاي زيم نو تاسيسات مربوط به آب ، برق ريال گاز ، تلفن و نظاير آن به عمل آيد و در صورت لزوم با سازمانها ذيربط تماس برقرار گردد ، محل حفاري نيز بايد طوري تعيين شود كه به هنگام كار، خطر ريزش يا نشت قنات و فاضلاب مجاور يا برخورد با تاسيسات ياد شده وجود نداشته باشد.

2-12-به منظور ايجاد تهويه كافي د عمليات حفاري چاه ها و مجاري آب و فاضلاب ، بايد هر نوع گاز، گرد و غبار و مواد آلوده كننده ديگر كه براي سلامتي افرا مضر است ، به طريق مقتضي از محل كار خارج شود و در صورت لزوم بايد كارگران به ماسك و دستگاه هاي تنفسي مناسب مجهز شوند تا همواره هواي سالم به آنها برسد.

3-12- كليه افرادي كه فعاليت آنها با عمليات حفاري چاه ها و مجاري آب و فاضلاب مرتبط است بايد متناسب با نوع كار از وسايل حفاظت فردي استفاده نمايند.

4-12- مقني قبل از ورود به چاه براي عمليات چاه كني ، بايد طناب نجات و كمربند ايمني را بخود بسته و انتهاي آزاد طناب را در بالاي چاه در نقطه ثابتي محكم نموده باشد.

5-12- پس از خاتمه كار روزانه ، دهانه چاه ها با صفحات مشبك مقاوم و مناسب و مطمئن پوشانده شود.

 

13-دستور العمل مربوط به برق و روشنائي اضطراري ساختمان

1-13-سيستم برق بر اساس مبحث 13 مقررات ملي ساختمان ايران رعايت گردد

2-13-تابلوي، برق مجاور در اصلي داخل واحد در نظر گرفته شود.

3-13-تابلوي برق حداقل مجهز به فيوز مينياتوري مستقل براي سرويس بهداشتي ( حمام و توالت ) –آشپزخانه – سالن- اطاق خواب ها- كولر … باشد

4-13-هر يك از تابلوهاي برق به كليد قطع برق در صورت نشت جريان (fi ) مجهز گردد

5-13-كابلها و لوله هاي سيستم برق از داكت هاي مستقل يا داخل ديوار عبور نمايند.

6-13-در نظر گرفتن سيستم ارتينگ و صاعقه گير

7-13- در نظر گرفتن روشنائي 12 ولت تغذيه از باتري با شارژ و رله اتوماتيك براي دستگاه پله و مسير اضطراري ، كابين آسانسور، زيرزمين هاي فاقد نور طبيعي ، سالن اجتماعات ، موتورخانه ، مجتمع هاف واحدهاي تجاري، مجتمع هاي تجاري، بيمارستان ها ، كتابخانه ها و موزه ها و هتل ها …

8-13- سيستم برق اماكن مرطوب از قبيل استخر و محوطه مربوط از كف تمام شده تا ارتفاع 2/2 متر بصورت 12 ولت و عدم بهره برداري از 220 ولت و از ارتفاع بالاي 2/2 متر در صورت بهره برداري از 220 ولت از نوع حفاظت شده در نظر گرفته شود.

 

14-دستورالعمل مربوط به دستگاه پله اضطراري

1-14-ديوارهاي مسير دسترسي اضطراري و دستگاه پله اضطراري خود ايستا بدون هيچگونه منفذ باشد ( بجز پنجره هاي مشرف به فضاي آزاد ) و به در دود بند خود بسته شو مجهز گردد و نصب كوپل طلق دار همراه با فن مناسب در سقف دستگاه پلكان و جانپناه دستگاه پلكان مشرف به نورگير به ارتفاع حداقل 5/1 متر اجراء و نصب روشنائي اضطراري 12 ولت تغذيه از باتري با شارژ و رله اتوماتيك

2-14- نصب علائم راهنما جهت مشخص نمودن شماره طبقه مسير خروج در ارتفاع حداكثر 8/1 متر از كف تمام شده با مشخصات ذيل :

بصورت نوردار با روشنائي 12 ولت تغذيه از باتري با شارژر و رله اتوماتيك يا شبرنگ متناسب با مسير خروج .

 

15-دستورالعمل ايمني خاموش كننده هاي دستي

در كليه ساختمانهاي مسكوني نصب خاموش كننده در قسمتهاي ذيل الزامي مي باشد

1-15- واحدهاي مسكوني : هر كدام يكدستگاه خاموش كننده دي اكسيد كربن چهار كيلويي

2-15- تابلوهاي برق اصلي : نصب يكدستگاه خاموش كننده دي اكسيد كربن شش كيلويي

3-15- پاركينگ ها و زيرزمينها : به ازاي هر 100 مترمربع نصب يكدستگاه خاموش كننده پودري شش كيلويي

4-15- موتورخانه ها : نصب خاموش كننده پودري و دي اكسيد كربن (تعداد و ظرفيت خاموش كننده ها توسط كارشناسان آتش نشاني در مرحله پايانكار تعيين مي گردد)

 

16-دستورالعمل ايمني در خصوص پلكان عمومي:

1-16-پلكان عمومي با درب ايزوله دود خود بسته شو از ساير بخش ها مجزا شود.

2-16-عرض پله ها و پاگردها نبايد در هيچ قسمت از طول مسير كاهش يابد.

3-16-اطراف پلكان عمومي ابتدا سيمان اندود و سپس گچكاري گردد . (بهتر است ديواره هاي اطراف پلكن با مصالح بتن آرمه اجرا گردد )

4-16- ارتفاع هر پلكان 17 سانتي متر در نظر گرفته شود .

5-16- پاخور( پلكان) 30 سانتي متر در نظر گرفته شود.

6-16- حداقل عرض مفيد پلكان 110 سانتي متر و در صورتيكه تعداد واحدها در ساختمان از 10 واحد بيشتر باشد بايستي حداقل عرض پله 140 سانتي متر در نظر گرفته شود.

7-16-در قسمت خرپشته پلكان عمومي بايستي حداقل سه طرف پنجره نصب و بر روي يكي از پنجره ها تهويه مناسب تعبيه گردد.

8-16-ارتفاع نرده پلكان عمومي حداقل 80 سانتي متر و فاصله حفاظ ( عمومي ) داخل آن بايستي حداكثر 10 سانتي متر در نظر گرفته شود .

9-16- استفاده از كوپل طلق دار به جاي شيشه در قسمت نور گير بالاي خرپشته

10-16-در صورتيكه جهت نورگير سقف خر پشته از شيشه استفاده گرديده بايستي زير نورگير از قسمت داخل توري مناسب نصب گردد.

11-16- در صورتيكه تعداد واحدهاي هر طبقه در ساختمان از چهار واحد تجاوز نمايد ، بايستي پلكان دوم نيز در ساختمان طراحي و اجرا گردد.

 

17-دستورالعمل ايمني سيستم اعلام حريق اتومات

1-17- در كليه ساختمان هاي اقامتي ، تجاري و اداري مسكوني ( بيش از 12 واحد و يا ارتفاع بيش از 18 متر مربع) و سينماها و كتابخانه ها و .. نصب سيستم اعلام حريق اتومات الزامي مي باشد ( نقشه هاي اجرايي آن تا مرحله سفتكاري ساختمان ، بايستي به تاييد كارشناسان سازمان آتش نشاني برسد )

2-17-سيستم اعلام حريق بايستي در كليه قسمتهاي ساختمان نصب گردد

3-17- دستگاه مركزي( كنترل پنل )و آژير در ساختمان هاي اقامتي بايستي در قسمت پذيرش نصب گردند و در ساختمان هاي مسكوني دستگاه مركزي در پيولت و آژير در مابين طبقات نصب گردد ( در صورتيكه ساختمان اداري سرايدار باشد بهتر است دستگاه مركزي در محل استقرار سرايدار نصب گردد )

4-17- اين سيستم بايد طوري طراحي گردد كه در موقع قطع برق ، قادر به ادامه كار باشد

5-17-علاوه بر سيستم فوق بايستي شاسي اعلام حريق دستي نيز در طبقات نصب گردد

6-17- در زيرزمينهاي (بيش از 185 مترمربع زير بنا با كاربري پاركينگ و انباري مسكوني ) بايستي اين سيستم نصب گردد.

7-17- نوع دتكتورها بايستي متناسب با محل در نظر گرفته شوند.

 

18- دستورالعمل مربوط به سيستم اعلام حريق :

1-18- هر يك از ساختمان ها كه نياز به راه دسترسي اضطراري يا پله اضطراري داشته باشند ساختمان هاي صنعتي ، انبارها ، عمومي، اداري سينماها و سالن هاي اجتماعات ، مراقبتي ، درماني، اقامتي ، عمومي ، مجتمع هاي تجاري و اماكن پر مخاطره .

2-18- قبل از اجراء ضروري است طرح سيستم اعلام حريق به تاييد سازمان آتش نشاني برسد

3-18- نصب تابلو هشدار دهنده در محدوده ورودي اصلي ساختمان در معرض ديد با مشخصات ذيل :

– ابعاد 30*40 سانت زمينه آبي و نوار شبرنگ سبز به عرض يك سانت در پيرامون تابلو

– نوشته متن به رنگ سفيد

– متن تابلو : به محض شنيدن آژير عمومي اعلام حريق در اسرع وقت با حفظ خونسردي محل واحد خود را ترك نموده و از مسير دستگاه پله از ساختمان خارج گرديد.

 

19-دستورالعمل مربوط به نازك كاري و دكوراسيون داخلي ساختمان

1-19-عدم استفاده از مواد قابل اشتعال( از قبيل موكت) داخل راهروها و دستگاه پله اضطراري و يا ايستگاه هاي ورودي واحدها و سقف.

2-19- عدم استفاده از مواد قابل اشتعال جهت دكوراسيون و نازك كاري سالن هاي اجتماعات ،‌سينماها و راه هاي دسترسي اضطراري در كليه ساختمان ها.

 

20-ضوابط مربوط به مسير و دستگاه پله اضطراري

1-20-حداكثر ارتفاع ساختمان 30 متر يا 9 طبقه روي پيلوت دستگاه پله اصلي بعنوان دستگاه پله اضطراري مد نظر قرار گيرد ، به نحوي كه دستگاه پله از ايستگاه مشترك ورودي واحدها و آسانسور در طبقات كاملاً جداسازي گردد.

مساحت ايستگاه مشترك (‌سه متر مربع + يك متر مربع * تعداد واحدها در طبقه ) با مصالح ساختماني و درب ايزوله دود خود بسته شو جداسازي گردد.

2-20- از ارتفاع بيش از 30 متر يا بيشتر از 9 طبقه روي پيلوت ضروري است دو دستگاه پله بنحوي در نظر گرفته شود كه در طبقات به يكديگر راه داشته باشند يكي از دستگاه پله ها با فاصله از دستگاه پله ديگر و در ضلع مجاور فضاي آزاد بوده و به در ايزوله دود خود بسته شو مجهز گردد.

3-20-ساختمان هاي با 3 طبقه روي پيلوت و هر طبقه شامل 8 واحد ، ساختمان هاي با 4 طبقه روي پيلوت و هر طبقه شامل 6 واحد و ساختمان هاي با 5 طبقه روي پيلوت و هر طبقه شامل 3 واحد و ساختمان هاي 6 طبقه روي پيلوت و بيشتر حتي با يك واحد در هر طبقه مشمول بند 1-20 مي شوند.

4-20-براي ساختمان هاي خاص طبقه نظر كارشناس سازمان آتش نشاني.

5-20-حداقل تعداد خروجي هاي مورد نياز براي فضاي هاي بزرگ ( سالن اجتماعات ، سينماها و غيره ) و همچنين حداقل عرض خروجي ها مطابق جدول زير محاسبه گردد:

 

21- دستورالعمل مربوط به نماي سنگ و شيشه

1-21-شيشه از نوع سكوريت باشد

2-21-از پشت نما داخل ساختمان در قسمت داخل واحدها در هر طبقه از كف تمام شده اجراي جان پناه با مصالح ساختماني به ارتفاع حداقل 80 سانتيمتر ضروري است.

3-21- ضخامت شيشه متناسب با ابعاد شيشه در نظر گرفته شده و براي فرم شيشه هر شش متر ارتفاع يك ژوئن دو سانتي اجراء گردد.

4-21-هر سه متر ارتفاع سنگ روي نيشي قرار گيرد و اسكوپ كامل شود.

5-21- فرم شيشه محكم و فيكس اجراء گردد.

6-21-سنگ هاي روي درپوش ها كاملاً رولپلاك گردند.

7-21-در محل تقاطع ديوارهاي جدا كننده با فرم نماي شيشه به منظور ممانعت گسترش حريق از دو فضاي مجاور به يكديگر از پشت نماي شيشه به عرض حداقل يك متر با مصالح ساختمان مقاوم حريق احداث گردد.

8-21- فضاهاي جدا از يكديگر واقع در پشت نماي شيشه ، نسبت به يكديگر با مصالح ساختماني غير قابل اشتعال كاملاً جداسازي شوند.

استاندارد بودن ترمینال های هر تجهیز الکتریکی در عملکرد صحیح آن در آینده بسیار تاثیر گذار خواهد بود.

برندهای موجود در بازار به شرح زیر می باشند:

– Weidmuller

–

 

 

 

 

 

برخی از سازندگان تجهیزات اعلام حریق ضد انفجار عبارتند از:

– MEDC

– Siemens

– E2S

– Spectrex

– STAHL

– CEAG

– CORTEM

– BARTEC

–  

 در نواحی ای که احتمال انفجار در آن ها وجود دارد سیستم های اعلام حریق برای این که کارایی لازم را داشته باشند بایستی خود در اثر انفجار دچار آسیب نشوند. لذا به تجهیزاتی که در این نواحی قابل استفاده است تجهیزات ضد انفجار یا Explosion Proof می گویند. شایان ذکر است که در نواحی ای که گازهای قابل انفجار وجود دارند تجهیزات علاوه بر ضد انفجار بودن می بایست Seal نیز باشند تا خود در اثر جرقه و یا جریانات الکترونیکی باعث حریق نشوند!

 

 

 

 

1-سهل انگاری و یا ناآگاهی پرسنل مدرسه در استفاده و نگهداری سیستم های گرمایشی (عدم نگهداری صحیح شوفاژ خانه­ ها، عدم کنترل بست­ها، شلنگ­ها و شیرهای گاز و …)

2-سیستم های گرمایشی نامناسب و پر خطر در برخی مدارس (بخاری­های نفتی روباز و غیر استاندارد، چراغ­های نفتی (علاءالدين) و…)

3-مشکلات فنی در سیم کشی و تجهیزات برقی مدارس و یا استفاده­ی غیر صحیح از آن­ها (استفاده نکردن از پریزهای محافظ دار، محکم نبودن پایه­های بخاری و …)

4-معیوب شدن سیستم­های الکتریکی و گرمایشی به مرور زمان و عدم تعویض و بهینه سازی آن­ها

5-خطاهای شخصی توسط پرسنل و دانش آموزان در محیط های آزمایشگاهی و کارگاهی

6-حوادث ناگهانی و غیر قابل پیش بینی (انتقال حریق از نواحی مجاور، صاعقه و …)

 

همیشه در محل کار خود مانور آتش سوزی برگزار کنید و افراد را برای مواقع اضطراری آماده سازید.

همیشه از مکان وسایل خاموش کننده ی آتش در محل کار خود مطلع باشید. علائم راهنمایی مناسب را نصب کنید.
نحوه ی کار با کپسول ها و خاموش کننده های آتش را آموخته و به دیگران نیز بیاموزید.
همیشه مسیر فرار و درهای تخلیه ی اضطراری را باز, خلوت و تمیز و مشخص نگهدارید.
هرگز از کپسول های آتش نشانی, بی مورد و برای شوخی و سرگرمی استفاده نکنید.
وسایل و تجهیزات اتش نشانی نظیر کپسول های آتش نشانی را به طور مرتب بازرسی کنید.
لباس و وسایل پارچه ای و مواد قابل اشتعال را کنار منابع مایع گرمازا نظیر بخاری قرار ندهید.
زباله, اشغال و کاغذهای باطله را مرتبا از محل کار خود خارج کنید.
مایعات و مواد قابل اشتعال مانند بنزین, گازوئیل, الکل و … در ظروف مناسب نگهداری کنید.
درپوش ظرف محتوی مواد قابل اشتعال را پس از استفاده سرجای خود قرار دهید.
هرگز در محل های قابل اشتعال سیگار نکشید و اتش نیفروزید.
از وسایل و تجهیزات برقی بیش ز حد بار نکشید زیرا با گرم شدن و داغ شدن سیسم ها احتمال اتش سوزی افزایش می یابد.
وسایل برقی و تجهیزاتی را که استفاده نمیکنید خاموش کرده و از منابع اصلی برق جدا کنید.
بعد از انجام هر گونه کار گرم مانند جوشکاری, برشکاری, سنگ زنی و … حداقل به مدت 50 الی 60 دقیقه محل کار را از نظر وجود آتش و مواد مذاب بررسی کنید.
از دپو و نگهداری بیش از حد مواد و مایعات قابل اشتعال در محل کار خود, پرهیز کنید.
همیشه برای انجام کارهای گرم برگه مجور کار (پرمیت) بگیرید.
تا حد ممکن سعی کنید بین مواد قابل اشتعال, فاصله و موانع نسوز به کار بگیرید.
در مواقع آتش سوزی اگر آتش چنان گسترده است که کنترل آن از توان شما خارج است جان خود را به خطر نیندازید و فورا به آتش نشانی اطلاع دهید.
طبق چک لیست های ایمنی و آتش نشانی محل کار خود را مرتبا پایش و بازرسی کنید.
انبارها از کانون های عمده آتش هستند انها را به دقت بازرسی کنید.
وسایل گرمایشی و سرمایشی را به طور مرتب بازرسی و تعمیر کنید.
شماره تلفن های آتش نشانی را در مناطق پر تردد, قابل دید و در کنار هر تلفن و کپسول آتش نشانی نصب کنید.

هر آتشی برای شروع به سه عنصر نیاز دارد: اکسیژن, گرما و مواد سوختنی

این سه عنصر مثلث حریق را به وجود می اورند. البته در تئوری های جدید عنصر چهارمی به نام واکنش های زنجیری نیز اضافه شد و مثلث آتش به چهار ضلعی آتش شد.

تمام روش های پیشگیری و اطفای حریق بر این اصل استوار است که از ورود یکی از این اجزا جلوگیری شود تا آتش به وجود نیاید.

آتش انرژی زیادی را هم برای سازندگی و هم برای ویرانگری دارد. هر ساله آتش سوزی های زیادی در صنایع روی می دهد که هزینه های سرسام آوری را به شرکت ها و موسسات وارد می سازد. بزرگترین آتش سوزی ها از یک جرقه ی کوچک اغاز می شوند. با رعایت اصول ایمنی اتش و روش های ساده پیشگیری, می توان بزرگترین آتش سوزی ها را مهار, کنترل و حذف کرد.

نکاتی که پیشگیری از آتشسوزی باید رعایت شود:

هرگز اجازه ندهید که سه عنصر آتش (مثلث اتش) در یک مکان در کنار هم قرار گیرند وگرنه احتمال آتش سوزی بسیار است.
مراقب باشید که ماشین آلات, دستگاه و تجهیزات بیش از اندازه گرم و داغ نشوند.
از نشتی, ریزش و آلودگی مواد سوختنی در محل کار جلوگیری کنید.
دستمال و پارچه های روغنی را که برای تمیز کاری وسایل به کار می روند کاملا از محل کار دور کنید.
هرگونه الودگی نظیر روغن, گریس, گازوئیل, بنزین و … را در محل کار فورا برطرف کنید.
منابع خطرناک آتش گیر و گرمازا را در محل خود شناسایی و آنها را کنترل کنید.
محل کار خود را از نظر منابع خطرناک و مستعد آتش سوزی دائما شناسایی و ارزیابی کنید.
نظم و ترتیب مناسب در پیشگیری از بروز آتش سوزی بسیار موثر است.
بازرسی روزانه و تعمیر و نگهداری ماشین آلات و دستگاه ها, احتمال بروز آتش سوزی را کم می کند.
محدودیت ها و موارد و نحوه ی استفاده از کپسول آتش نشانی را فرابگیرید.
از انباشته شدن بی مورد مواد قابل اشتعال در محل کار خود جلوگیری کنید.
از سیگار کشیدن و آتش افروختن در محل کار خودداری کنید.
سیستم های کشف و اعلام و اطفای حریق را مرتب بازرسی و آزمایش کنید.
پس از پایان کار, همه منابع گرمازا و سرمازا و وسایل برقی را در صورت امکان خاموش کنید.
بسیاریاز حریق ها در ساعات بعد از اتمام کار روی می دهند. آموزش لازم را به نگهبان بدهند.
برگه اطلاعات ایمنی مواد (msds) و لوزی خطر را در دسترس داشته باشید و مطابق با دستور سازنده از مواد قابل اشتعال نگهداری کنید.
مواد آتش گیر و قابل اشتعال را در جای مناسب و ایمنی نگهداری کنید.
از ورود افراد متفرقه به مکان هایی که مواد قابل اشتعال در آن وجود دارد, جلوگیری کنید.
برنامه ی امادگی و مقابله با شرایط اضطراری از جمله آتش سوزی را تدوین, مکتوب و تمرین کنید. وظایف و مسئولیت ها را مشخص کنید.
در صورت وقوع آتش سوزی و قبل از شروع عملیات اطفا موضوع را سریعا به واحدهای اوژانس اطلاع دهید.

1-    طبقه بندی مکان­ها با توجه به خطر حریق

NFPA13 ساختمان­ها را براساس قابلیت سوختن مواد موجود، مقدار مواد قابل اشتعال و ارتفاع کالاهای انبار شده و نرخ حرارت آزاد شده به سه گروه اصلی تقسیم بندی می­کند.

1-1-        محیط کم خطر(Light Hazard):

مكان­هايي غير صنعتي هستند كه ميزان و يا قابليت اشتعال محتوياتشان اندك است و هنگام آتش سوزي حرارت كمي توليد مي­كنند. مانند: ساختمان­های اداری، مسکونی، بیمارستان­ها، اماکن مذهبی، آموزشگاه، مؤسسات، کتابخانه­ های کوچک و موزه.

1-2-       محیط با خطر معمولي(Ordinary Hazard):

مكان­هاي تجاري و صنعتي هستند كه خود بر حسب قابليت اشتعال محتوياتشان به دو گروه تقسيم مي­شوند:

گروه1: مكان هايي با قابليت اشتعال كم محتويات، كه ارتفاع مواد اشتعال پذير انبار شده در آنها از 2.4متر تجاوز نمي كند مانند: پاركينگ ها و نمایشگاه اتومبيل، نانوايي ها، كارخانجات كنسرو سازي،آشپزخانه رستوران­ها، كارخانه شيشه سازي، رختشوي خانه­ها.

گروه2:مكان هايي با قابليت اشتعال بالاتر از حد متوسط محتويات كه ارتفاع مواد اشتعال پذيردر آنها از 2.4متر تجاوز ننموده و هنگام آتش سوزي حرارت متوسطي توليد مي­كنند. مانند: کارخانه تولید لاستیک،دفاتر پستی آسياب­هاي غلات، چاپخانه ­ها،­كارخانجات نساجي، صنايع چوب و چوب بری.

1-3-      محیط­های بسيار پرخطر(Extra Hazard):

گروه1: این محیط­ ها نیز به دو گروه تقسیم می­شوند.مكان­هايي تجاري و صنعتي هستند كه قابليت اشتعال محتوياتشان بسيار بالا بوده (مثل باروت يامايعات قابل اشتعال) و هنگام آتش سوزي حرارت زيادي توليد مي­كنند.سرعت گسترش حریق در این کلاس بالا ولی مقدار مایعات قابل اشتعال، بسیار کم است. مانند: آشیانه هواپیما، ریخته گری، كارخانه فيبر و نئوپان سازي، كارخانه لاستيك اسفنجي، چاپخانه­هايي كه جوهرهاي با دماي اشتعال كمتر از ˚C38 استفاده مي­كنند. 

گروه2: ساختمان یا بخشی از ساختمان که مقدار مایعات قابل اشتعال در آن قابل توجه است.همانند آسفالت، اسپری کردن مایعات قابل اشتعال، کاخانجات سازنده خانه­های پیش ساخته، تولید پلاستیک، حلال­های شوینده و رنگ کاری.                         

2-  حداکثر میزان سطح زیر پوشش هر اسپرینکلر

حداکثر میزان سطح زیر پوشش هر اسپرینکلر با توجه به نوع مکان به شرح زیر می­باشد.

 

3-فاصله میان اسپرینکلرها

براي تعيين محل اسپرينكلرها نيز طبق استاندارد NFPA حداكثر فاصله بين اسپرينكلرها بايد مطابق جدول زير باشد:

 همچنین حداقل فاصله مجاز بین اسپرینکلرهای Upright یا Pendent، 6 فوت می­باشد.

بیشترین فاصله اسپرینکلرها تا دیوار برابر است با نصف حداکثر فاصله مجاز بین اسپرینکلرها. کمترین فاصله مجاز اسپرینکلرها از دیوار برابر 4 اینچ می­باشد.

4-  مقدار مصرف آب اسپرينكلر

برای تعیین مقدار آب خروجی از هر اسپرینکلر، از سه روش زیر می­توان استفاده نمود:

4-1-       روش مساحت/چگالی

در این روش چگالی میزان دبی تخلیه شده بر واحد سطح تحت پوشش اسپرینکلر محاسبه می­شود. نمودار زیر مقدار چگالی مورد نیاز جهت اطفاء حریق درمحیط­های کم خطر تا پر خطر بر حسب gpm/ft2و mm/min2نشان داده شده است.

 

برای تعیین دبی خروجی مورد نیاز هر اسپرینکلر، با توجه به کلاس خطر محیط، چگالی متناظر با پایین ترین نقطه از منحنی­های محیط­های با میزان خطرهای متفاوت را انتخاب کرده و در مساحت پوشش اسپرینکلر ضرب می­نماییم. چگالی مورد نیاز در جدول زیر برای محیط­های مختلف آورده شده است.

 

4-2-      استفاده از جداول مربوط به اسپرینکلرهای ESFR و قطره بزرگ

مقدار مصرف آب هر اسپرينكلر به نازل و فشار پشت هر اسپرينكلر بستگي دارد و از رابطه زير محاسبه مي­گردد:

Q=K√P

در رابطه فوق Q مقدار جريان بر حسب GPM و P فشار پشت هر اسپرينكلر بر حسب psiاست. K نيز ضريب نوع اسپرينكلر است. ضريب K به قطر نازل اسپرينكلر بستگي داشته و ازجدول زيرطبق استاندارد NFPA بدست مي­آيد:

  

4-3-     استفاده از مقادیر تعیین شده برای اسپرینکلرهای ویژه

برخی از انواع اسپرینکلرها (همانند: اسپرینکلر ویژه اتاق­های زیر شیروانی با کد C3180 یا اسپرینکلر با کد R6043) تنها به شرط تأمین حداقل دبی مورد نیاز آنهاکه در استاندارد ذکر شده است قابل استفاده­اند.

5-  محاسبه قطر لوله در سيستم اسپرينكلر

براي محاسبه قطر لوله­ها در سيستم اسپرينكلر مي­توان بر اساس تعداد اسپرينكلرهای تغذیه شده از طرف هر لوله از جدول زير استفاده نمود و قطر لوله تغذیه کننده آن تعداد از اسپرینکلرها را بدست آورد .

حداقل قطر لوله­ها در سيستم اسپرینکلر براي لوله­هاي فولادي يك اينچ و براي لوله هاي مسي 4/3 اينچ بوده و لوله­ها و اتصالاتبايد قدرت تحمل فشار حداقل psi 175 را داشته باشند.

6-    دماي تخريب حباب حساس سر اسپرینکلرها

دمای تخریب حباب اسپرینکلر با توجه به رنگ مایع درون آن در زیر نشان داده شده است

7-   تعیین تعداد و محل دورترین اسپرینکلرهایی که در هنگام حریق باز می­شوند

برای تعیین این تعداد نیز سه روش وجود دارد:

7-1-      روش مساحت/چگالی

این روش با در نظر گرفتن مساحت متناظر با پایین ترین نقطه از منحنی­های محیط­های با میزان خطرهای مختلف انجام می­گیرد. اگر اسپرینکلرها به صورت منظم و یکسان در محیط جانمایی شده باشند با تقسیم مساحت عملکرد اسپرینکلرها بر مساحت پوشش هر اسپرینکلر، تعداد اسپرینکلرهایی که مفروض می­گردد که در هنگام حریق باز می­شوند از رابطه زیر بدست می­آید.

N=Ac/As

N: تعداد اسپرینکلرهایی که در حریق باز می­شوند

Ac: مساحت از منحنی مساحت/ چگالی

As: مساحت تحت پوشش هر اسپرینکلر

جواب بدست آمده برای N در صورت اعشاری بودن باید به سمت بالا گرد ­شود.

در جدول زیر Acبرای محیط­های مختلف آورده شده است.

محل قرارگیری Design Area یا مساحت طراحی (مساحتی که اسپرینکلرهای باز شده در هنگام حریق را شامل می­شود)، باید دورترین مکان از نظر هیدرولیکی به منبع آب سیستم باشد.

پس از تعیین تعداد اسپرینکلرهایی که در مساحت طراحی قرار می­گیرند، نوبت به تعیین شکل مساحت طراحی است. مساحت طراحی باید به شکل مستطیلی که طول آن موازی با شاخه برابر با 1.2و عرض آن موازی با crossmain باشد در نظر گرفته شود. جهت تعیین تعداد اسپرینکلرهایی که در طول مستطیل و بر روی شاخه قرار می­گیرند، از رابطه زیر استفاده می­شود:

: تعداد اسپرینکلرهایی که بر روی دورترین شاخه قرار می­گیرند

Area: مساحت انتخاب شده از منحنی مساحت/چگالی

S: فاصله بین اسپرینکلرها بر روی شاخه

شکل زیر مساحت طراحی برای یک محیط با خطر معمولی گروه 2، با ابعاد تحت پوشش 10ft×12ft، را نشان می­دهد.

در سیستم­های لوله خشک، سیستم­های پیش عملگر Double Interlock، اسپرینکلرهای واکنش سریع در محیط کم خطر و معمولی(واجد شرایط خاص)، سقف­های شیبدار و محیط­های مخفی قابل اشتعال، مساحت طراحی بسته به محیط از 40% کاهش تا 30% افزایش خواهد یافت.

پس از تعین محل مساحت طراحی و تعداد اسپرینکلرهای موجود در آن باید از پوشش کامل مساحت واقعی اتاق توسط مساحت طراحی اطمینان حاصل گردد (به خصوص در صورت آنکه اسپرینکلرها به صورت نامنظم توزیع شده باشند). بنابراین می­توان گفت که پس از انجام چیدمان اسپرینکلرها و تعیین مساحت طراحی، کل مساحتی که توسط اسپرینکلرهای موجود در مساحت طراحی تحت پوشش قرار گرفته است محاسبه می­شود. در صورتیکه این عدد از مقدار Ac که در جدول فوق آمده است بیشتر بود، مساحت طراحی به درستی انتخاب شده است اما در صورت بزرگتر بودن Ac خوانده شده از جدول، باید با اضافه کردن یک یا چند اسپرینکلر به مساحت طراحی و محاسبه مجدد مساحت طراحی، حداقل مقدار مساحت طراحی بزرگتر از Ac بدست آید تا نظر استاندارد تأمین گردد.

7-2-     روش طراحی اتاق

این روش با فرض باز شدن تمام اسپرینکلرهای موجود در بزرگترین و دورترین اتاق و محبوس شدن حریق در آن مورد استفاده قرار می­گیرد.

7-3-    استفاده از مقادیر تعیین شده در استاندارد

در صورت استفاده از این روش با توجه به نوع و کاربری اسپرینکلرها باز شدن تعدادی از آنه بر طبق استاندارد مفروض می­گردد. به عنوان مثال برای اسپرینکلرهای مسکونی فعال شدن چهار اسپرینکلر در نظر گرفته می­شود.

8-    محاسبه پمپ مورد نیاز سیستم اسپرینکلر

براي تعيين و انتخاب پمپ مناسب جهت اسپرينكلرها به دو مشخصه هد و دبي آن نياز است. دبي مورد نياز پمپ، دبی کل اسپرینکلرهایی که در هنگام حریق باز مفروض می­گردند (اسپرینکلرهای موجود در مساحت طراحی) درنظر گرفته مي­شود و هد مورد نياز نيز از جمع فشارهاي زير بدست مي آيد:

فشار كل مورد نياز=فشار مورد نياز پشت اسپرينكلر + فشار ناشي از ارتفاع ساختمان + فشار ناشي از افت مسير و اتصالات

• فشار مورد نياز پشت هر اسپرينكلر معمولا 30متر آب در نظر گرفته مي شود.

همچنین مدت زمان مورد نیاز تخلیه آب سیستم اسپرینکلر در جدول زیر ارائه شده است.

1-    طبقه بندی مکان­ها با توجه به خطر حریق

NFPA13 ساختمان­ها را براساس قابلیت سوختن مواد موجود، مقدار مواد قابل اشتعال و ارتفاع کالاهای انبار شده و نرخ حرارت آزاد شده به سه گروه اصلی تقسیم بندی می­کند.

1-1-        محیط کم خطر(Light Hazard):

مكان­هايي غير صنعتي هستند كه ميزان و يا قابليت اشتعال محتوياتشان اندك است و هنگام آتش سوزي حرارت كمي توليد مي­كنند. مانند: ساختمان­های اداری، مسکونی، بیمارستان­ها، اماکن مذهبی، آموزشگاه، مؤسسات، کتابخانه­ های کوچک و موزه.

1-2-       محیط با خطر معمولي(Ordinary Hazard):

مكان­هاي تجاري و صنعتي هستند كه خود بر حسب قابليت اشتعال محتوياتشان به دو گروه تقسيم مي­شوند:

گروه1: مكان هايي با قابليت اشتعال كم محتويات، كه ارتفاع مواد اشتعال پذير انبار شده در آنها از 2.4متر تجاوز نمي كند مانند: پاركينگ ها و نمایشگاه اتومبيل، نانوايي ها، كارخانجات كنسرو سازي،آشپزخانه رستوران­ها، كارخانه شيشه سازي، رختشوي خانه­ها.

گروه2:مكان هايي با قابليت اشتعال بالاتر از حد متوسط محتويات كه ارتفاع مواد اشتعال پذيردر آنها از 2.4متر تجاوز ننموده و هنگام آتش سوزي حرارت متوسطي توليد مي­كنند. مانند: کارخانه تولید لاستیک،دفاتر پستی آسياب­هاي غلات، چاپخانه ­ها،­كارخانجات نساجي، صنايع چوب و چوب بری.

1-3-      محیط­های بسيار پرخطر(Extra Hazard):

گروه1: این محیط­ ها نیز به دو گروه تقسیم می­شوند.مكان­هايي تجاري و صنعتي هستند كه قابليت اشتعال محتوياتشان بسيار بالا بوده (مثل باروت يامايعات قابل اشتعال) و هنگام آتش سوزي حرارت زيادي توليد مي­كنند.سرعت گسترش حریق در این کلاس بالا ولی مقدار مایعات قابل اشتعال، بسیار کم است. مانند: آشیانه هواپیما، ریخته گری، كارخانه فيبر و نئوپان سازي، كارخانه لاستيك اسفنجي، چاپخانه­هايي كه جوهرهاي با دماي اشتعال كمتر از ˚C38 استفاده مي­كنند. 

گروه2: ساختمان یا بخشی از ساختمان که مقدار مایعات قابل اشتعال در آن قابل توجه است.همانند آسفالت، اسپری کردن مایعات قابل اشتعال، کاخانجات سازنده خانه­های پیش ساخته، تولید پلاستیک، حلال­های شوینده و رنگ کاری.                         

2-  حداکثر میزان سطح زیر پوشش هر اسپرینکلر

حداکثر میزان سطح زیر پوشش هر اسپرینکلر با توجه به نوع مکان به شرح زیر می­باشد.

 

3-فاصله میان اسپرینکلرها

براي تعيين محل اسپرينكلرها نيز طبق استاندارد NFPA حداكثر فاصله بين اسپرينكلرها بايد مطابق جدول زير باشد:

 همچنین حداقل فاصله مجاز بین اسپرینکلرهای Upright یا Pendent، 6 فوت می­باشد.

بیشترین فاصله اسپرینکلرها تا دیوار برابر است با نصف حداکثر فاصله مجاز بین اسپرینکلرها. کمترین فاصله مجاز اسپرینکلرها از دیوار برابر 4 اینچ می­باشد.

4-  مقدار مصرف آب اسپرينكلر

برای تعیین مقدار آب خروجی از هر اسپرینکلر، از سه روش زیر می­توان استفاده نمود:

4-1-       روش مساحت/چگالی

در این روش چگالی میزان دبی تخلیه شده بر واحد سطح تحت پوشش اسپرینکلر محاسبه می­شود. نمودار زیر مقدار چگالی مورد نیاز جهت اطفاء حریق درمحیط­های کم خطر تا پر خطر بر حسب gpm/ft2و mm/min2نشان داده شده است.

برای تعیین دبی خروجی مورد نیاز هر اسپرینکلر، با توجه به کلاس خطر محیط، چگالی متناظر با پایین ترین نقطه از منحنی­های محیط­های با میزان خطرهای متفاوت را انتخاب کرده و در مساحت پوشش اسپرینکلر ضرب می­نماییم. چگالی مورد نیاز در جدول زیر برای محیط­های مختلف آورده شده است.

 

4-2-      استفاده از جداول مربوط به اسپرینکلرهای ESFR و قطره بزرگ

مقدار مصرف آب هر اسپرينكلر به نازل و فشار پشت هر اسپرينكلر بستگي دارد و از رابطه زير محاسبه مي­گردد:

Q=K√P

در رابطه فوق Q مقدار جريان بر حسب GPM و P فشار پشت هر اسپرينكلر بر حسب psiاست. K نيز ضريب نوع اسپرينكلر است. ضريب K به قطر نازل اسپرينكلر بستگي داشته و ازجدول زيرطبق استاندارد NFPA بدست مي­آيد:

 

  

4-3-     استفاده از مقادیر تعیین شده برای اسپرینکلرهای ویژه

برخی از انواع اسپرینکلرها (همانند: اسپرینکلر ویژه اتاق­های زیر شیروانی با کد C3180 یا اسپرینکلر با کد R6043) تنها به شرط تأمین حداقل دبی مورد نیاز آنهاکه در استاندارد ذکر شده است قابل استفاده­اند.

5-   محاسبه قطر لوله در سيستم اسپرينكلر

براي محاسبه قطر لوله­ها در سيستم اسپرينكلر مي­توان بر اساس تعداد اسپرينكلرهای تغذیه شده از طرف هر لوله از جدول زير استفاده نمود و قطر لوله تغذیه کننده آن تعداد از اسپرینکلرها را بدست آورد .

حداقل قطر لوله­ها در سيستم اسپرینکلر براي لوله­هاي فولادي يك اينچ و براي لوله هاي مسي 4/3 اينچ بوده و لوله­ها و اتصالاتبايد قدرت تحمل فشار حداقل psi 175 را داشته باشند.

6-    دماي تخريب حباب حساس سر اسپرینکلرها

دمای تخریب حباب اسپرینکلر با توجه به رنگ مایع درون آن در زیر نشان داده شده است

 

7-   تعیین تعداد و محل دورترین اسپرینکلرهایی که در هنگام حریق باز می­شوند

برای تعیین این تعداد نیز سه روش وجود دارد:

7-1-      روش مساحت/چگالی

این روش با در نظر گرفتن مساحت متناظر با پایین ترین نقطه از منحنی­های محیط­های با میزان خطرهای مختلف انجام می­گیرد. اگر اسپرینکلرها به صورت منظم و یکسان در محیط جانمایی شده باشند با تقسیم مساحت عملکرد اسپرینکلرها بر مساحت پوشش هر اسپرینکلر، تعداد اسپرینکلرهایی که مفروض می­گردد که در هنگام حریق باز می­شوند از رابطه زیر بدست می­آید.

N=Ac/As

N: تعداد اسپرینکلرهایی که در حریق باز می­شوند

Ac: مساحت از منحنی مساحت/ چگالی

As: مساحت تحت پوشش هر اسپرینکلر

جواب بدست آمده برای N در صورت اعشاری بودن باید به سمت بالا گرد ­شود.

در جدول زیر Acبرای محیط­های مختلف آورده شده است.

محل قرارگیری Design Area یا مساحت طراحی (مساحتی که اسپرینکلرهای باز شده در هنگام حریق را شامل می­شود)، باید دورترین مکان از نظر هیدرولیکی به منبع آب سیستم باشد.

پس از تعیین تعداد اسپرینکلرهایی که در مساحت طراحی قرار می­گیرند، نوبت به تعیین شکل مساحت طراحی است. مساحت طراحی باید به شکل مستطیلی که طول آن موازی با شاخه برابر با 1.2و عرض آن موازی با crossmain باشد در نظر گرفته شود. جهت تعیین تعداد اسپرینکلرهایی که در طول مستطیل و بر روی شاخه قرار می­گیرند، از رابطه زیر استفاده می­شود:

 

: تعداد اسپرینکلرهایی که بر روی دورترین شاخه قرار می­گیرند

Area: مساحت انتخاب شده از منحنی مساحت/چگالی

S: فاصله بین اسپرینکلرها بر روی شاخه

شکل زیر مساحت طراحی برای یک محیط با خطر معمولی گروه 2، با ابعاد تحت پوشش 10ft×12ft، را نشان می­دهد.

 

در سیستم­های لوله خشک، سیستم­های پیش عملگر Double Interlock، اسپرینکلرهای واکنش سریع در محیط کم خطر و معمولی(واجد شرایط خاص)، سقف­های شیبدار و محیط­های مخفی قابل اشتعال، مساحت طراحی بسته به محیط از 40% کاهش تا 30% افزایش خواهد یافت.

پس از تعین محل مساحت طراحی و تعداد اسپرینکلرهای موجود در آن باید از پوشش کامل مساحت واقعی اتاق توسط مساحت طراحی اطمینان حاصل گردد (به خصوص در صورت آنکه اسپرینکلرها به صورت نامنظم توزیع شده باشند). بنابراین می­توان گفت که پس از انجام چیدمان اسپرینکلرها و تعیین مساحت طراحی، کل مساحتی که توسط اسپرینکلرهای موجود در مساحت طراحی تحت پوشش قرار گرفته است محاسبه می­شود. در صورتیکه این عدد از مقدار Ac که در جدول فوق آمده است بیشتر بود، مساحت طراحی به درستی انتخاب شده است اما در صورت بزرگتر بودن Ac خوانده شده از جدول، باید با اضافه کردن یک یا چند اسپرینکلر به مساحت طراحی و محاسبه مجدد مساحت طراحی، حداقل مقدار مساحت طراحی بزرگتر از Ac بدست آید تا نظر استاندارد تأمین گردد.

7-2-     روش طراحی اتاق

این روش با فرض باز شدن تمام اسپرینکلرهای موجود در بزرگترین و دورترین اتاق و محبوس شدن حریق در آن مورد استفاده قرار می­گیرد.

7-3-    استفاده از مقادیر تعیین شده در استاندارد

در صورت استفاده از این روش با توجه به نوع و کاربری اسپرینکلرها باز شدن تعدادی از آنه بر طبق استاندارد مفروض می­گردد. به عنوان مثال برای اسپرینکلرهای مسکونی فعال شدن چهار اسپرینکلر در نظر گرفته می­شود.

 

8-    محاسبه پمپ مورد نیاز سیستم اسپرینکلر

براي تعيين و انتخاب پمپ مناسب جهت اسپرينكلرها به دو مشخصه هد و دبي آن نياز است. دبي مورد نياز پمپ، دبی کل اسپرینکلرهایی که در هنگام حریق باز مفروض می­گردند (اسپرینکلرهای موجود در مساحت طراحی) درنظر گرفته مي­شود و هد مورد نياز نيز از جمع فشارهاي زير بدست مي آيد:

فشار كل مورد نياز=فشار مورد نياز پشت اسپرينكلر + فشار ناشي از ارتفاع ساختمان + فشار ناشي از افت مسير و اتصالات

• فشار مورد نياز پشت هر اسپرينكلر معمولا 30متر آب در نظر گرفته مي شود.

همچنین مدت زمان مورد نیاز تخلیه آب سیستم اسپرینکلر در جدول زیر ارائه شده است.

 

شرکت های فعال در این حوزه از قرار زیر می باشند:

– D-Tec

 – Argus

– …

در این روش با استفاده از تکنولوژی پردازش تصویر اقدام به کشف حریق خواهد شد. با توجه به این که دیگر نیازی به رسیدن  دود و حرات به تجهیز مانند دتکتورهای نقطه ای نخواهد بود لذا در صورت تشخیص صحیح حریق سرعت تشخیص به مراتب بالاتر خواهد بود. لذا آشکارسازهای ویدئویی متنوعی امروزه با آلگوریتم های مختلف پردازش تصویر به بازار معرفی شده اند. 

– کشف حریق بر اساس مدل rgb و اندازه گیری بی نظمی برای استخراج پیکسل های آتش و دود می تواند یکی از روش های مورد استفاده باشد.

– …

  کارکرد بسیار مهم این دتکتور برای فضاهای باز است. چرا که در فضاهای باز با توجه به این که جریان هوا تراکم دود را کاهش می دهد، دتکتورهای نقطه ای دود معمولی قادر به پاسخگویی نخواهند بود. در این تکنولوژی دتکتور ویدئویی (دوربین یا وب کم) تصویر ناحیه ی حفاظتی را به صورت دائمی پردازش خواهد کرد. 

انواع مختلف این دتکتور در بازار به صورت ذیل می باشد:

– FENWAL

– THEHRMOSTICK

– MEDC

– GE

در نواحی صنعتی که IP بالایی برای تجهیزات مورد نیاز است دیگر از دتکتورهای حرارتی معمولی نمی توان استفاده کرد.

 

 

سامانه پاششی اطفاء حریق سیستم‌هایی هستند که در آن‌ها شبکه لوله کشی در قسمت پشت سوپاپ آژیر خطرمرطوب به طور دایم با آب پر می‌شود و زمانی که دستگاه پاششگر فعال می شودآب به سرعت از آن بیرون می‌زند.از طرف دیگر در سیستم‌های پاششی خشک شبکه لوله کشی پشت سوپاپ پاششی خشک با هوای فشرده پر می شودکه از وارد شدن جریان آب به داخل شبکه پاششگر جلو گیری می‌کند و وقتی سیستم پاششی فعال می‌شود فشار هوای نگهداری شده وآب به طرف سر پاششگر جریان می‌یابد. از سیستم پاششی خشک در محل‌هایی که خطر یخ زدگی وجود دارد استفاده می‌شود. پاششگرهای معمولی آب را به صورت چرخشی به طرف سقف و طبقات توزیع می‌کنند. در حالی که از پاششگرهای چتری آب به صورت سهمی به طرف طبقات پاشیده می‌شود. هر دو نوع می‌توانند به طور مستقل بوده و یا به بخشی آویزان باشد. به طور کلی برای سیستم‌های پاششگر اطفاء حریق خودکار از لوله‌های ثابتی استفاده می‌شود که پاششگرهای مجاور آن با فاصله‌های معین از یکدیگر متصل شده‌اند. وقتی سیستم فعالی می‌شود آب فقط از پاششگرهایی پخش می‌شود که وسایل ضدآب در آن به دمایی رسیده‌اند که برای بازکردن آن ضروری می‌باشد. این نحوه استقرار سیستم به عنوان سیستم‌های اطفاء حریق فعال عمل می‌کنند.

برندهای موجود در بازار برای این دتکتورها از قرار زیر است:

 – Siemens

– The Fire Beam 

– (FireFighting (FIRERAY

– Notifier

– Mavigard

 

برای خرید بیم دتکتور و  دریافت بهترین قیمت فروش بیم دتکتورهای اعلام حریق با ما در تماس باشید.

دتکتورهای Beam (اشعه ای) که در برخی از محصولات به دتکتورهای خطی هم معروفند در دو نوع در بازار به چشم می خورند. در یک نوع از طراحی این دتکتورها فرستنده و گیرنده در دو طرف یک ناحیه و در برابر یک دیگر قرار می گیرند و در نوع دیگر فرستنده گیرنده در کنار یکدیگر و در برابر آن ها صفحه ی رفلکتور قرار می گیرد.

——————————————-

در مواردی که بخواهیم مکان وسیعی مانند سالن یک کارخانه و یا سالن موزه و … را تحت پوشش سیستم اعلام حریق قرار دهیم و نصب دتکتورهای معمولی مشکل و یا غیر اقتصادی باشند از این نوع دتکتورها استفاده می­گردد.

این  نوع دتکتورها دارای یک قسمت فرستنده (TX) هستند که اشعه­ای به سمت گیرنده (RX) می فرستد. این دو قسمت در دو سمت سالن نصب می شوند و هرگاه عاملی مانند دود بین این دو عنصر واقع شود و ارتباط اشعه را قطع کند باعث اعلام خطر می گردد. در بعضی از این نوع دتکتورها فرستنده و گیرنده روی یک قسمت وجود دارد و در قسمت روبرو  یک انعکاس دهنده (Reflector) نصب می­گردد. این دتکتورها می توانند فضایی به پهنای 15 متر و به طول 10 الی 100 متر را تحت پوشش خود قرار دهند و ارتفاع نصب آن­ها بین 2.7 متر تا 25 متر است. ولتاژ کار آن­ها 24 ولت DC و جریان مصرفی درحالت ساکن حدود 50 میلی آمپر و در هنگام اعلام خطر 70 میلی آمپر است. هر چه فاصله­ی بین گیرنده و فرستنده افزایش یابد جریان مصرفی نیز افزایش می یابد.

 اصول شناخت این دتکتور (Beam) به­خاطر جبران ناتوانی دتکتورهای نقطه­ای می­باشد. این نوع دتکتور به صورت شعاعی (Projector) عمل کرده و به دو نوع تقسیم می­شود، در نوع اول فرستنده و گیرنده از هم جدا هستند و در نوع دوم فرستنده و گیرنده بر روی یک قاب سوار و از یک رفلکتور برگشت شعاع نوری استفاده شده است. نوع معمول و مورد استفاده، نوع دوم می­باشد.

تعاریف

Beam Range:

فاصله­ی خطی بین فرستنده، گیرنده و رفلکتور

Detector Coverage:

سطح قابل پوشش (حفاظتی) که به وسیله­ی دتکتور محافظت می­شود. در این سطح حساسیت دتکتور در حد قابل قبول می­باشد.

Reflector:

(آینه) تجهیزی که سیگنال نور را برگشت داده تا به گیرنده برسد.

Sensitivity:

قابلیت تشخیص دود در مکان­های مختلف سطح حفاظتی. این حساسیت بیشتر بسته به غلظت، حجم و بزرگی ذرات دود می­باشد.

Stratification

(لایه بندی) لایه­های دود که بستگی به درجه­ی حرارت حریق دارد. حریق­های داغ لایه­های بزرگ و حریق­های گرم لایه­های کوچک­تر دارند.

Transparence (Filters)

 حساسیت یک دتکتور نسبت به دود که از داخل یک جعبه­ی شیشه­ای یا پلاستیکی شفاف سنجیده می­شود.

این مورد بخشی از استاندارد تست می­باشد و جهت بررسی کاربرد این دتکتور در وضعیت جوی نامساعد و یا وجود موانع شفاف مثل شیشه در مقابل آن به کار می­رود.

عملکرد

دتکتور شامل یک گیرنده و فرستنده و یک رفلکتور می­باشد. فرستنده­ طیف نوری در ردیف طیف مادون قرمز را به صورت متقارن به سمت رفلکتور می­فرستد. در رفلکتور نور رفلکت (منعکس) می­شود و در گیرنده این نور گرفته شده، درصد انتشار و درصد جذب نور مقایسه و وضعیت محیط بررسی می­گردد. در شروع کار دتکتور اولین مقدار جذب شده پس از تنظیم آینه و دتکتور را به عنوان مبنا قرار می­دهد. در صورتی­که در مراحل بعدی درصد نور جذب شده کمتر باشد (طبق تنظیم مثلا کمتر از 60%) این مرحله به عنوان وجود مانع تلقی شده و موجب ارسال آلارم می­گردد.

تنظیمات : در تنظیمات نور ساتع شده از  فرستنده 100% در نظر گرفته شده و درصد نور گرفته شده توسط گیرنده (مثلا 60%) که به عنوان مبنا یا Threshold است، مبنای کار قرار می­گیرد. 40% نور تلف شده به علت عدم تقارن در فرستنده، درصد کم گرد و خاک محیط، عدم انعکاس کامل توسط منعکس کننده و درصد کمی انعکاس توسط گیرنده و هم­چنین تغییر ماهیت نور در این فاصله به واسطه­ی عوامل محیطی می­باشد. قابل توجه است که امکان دارد تمامی طیف نوری فرستنده یکدست نبوده و در یک طول موج مشخصی نباشد. بنابراین امکان تغییر حالت یا عدم تبدیل آن به ولتاژ – جریان در گیرنده وجود دارد. این مسئله در فاصله­های بالاتر بهتر مشخص می­شود. با توجه به این­که در این نوع دتکتور، فاصله­ی حرکتی طیف نور دو برابر فاصله­ی گیرنده و رفلکتور است ولی شعاع حفاظتی فقط از آینه تا فرستنده و گیرنده حساب می­شود.

در هنگام کار، وجود ذرات گاز، دود، اجسام صلب و مایعات باعث عدم رسیدن شعاع کافی نور به گیرنده شده و آلارم درآن ظاهر می­شود. به خاطر کم کردن امکان اشتباه، این حالت بایستی حدود 5 ثانیه به صورت دائمی در دتکتور وجود داشته باشد تا آلارم ظاهر شود. اگر درصد نور رسیده به گیرنده را 100%  در نظر بگیریم، می­توان حساسیت آن را بین 30% تا 90% تنظیم نمود. در بعضی از دتکتورها رنج حساسیت 30،50 و 70 می­باشد. در این نوع دتکتور، تغییرات کم نور از نظر شعاعی و حجمی و کیفیتی باعث ایجاد آلارم در گیرنده نمی­شود. در محاسبه­ی حساسیت، نسبت نور دریافت شده به نور سد شده مد نظر می­باشد.

استاندارد (BS 5445.Part 5)،(UL268) و (NFPA 72) اصول را در این دتکتور مشخص می­کند. این دتکتور مانند دتکتورهای نوری نقطه­ای نسبت به رنگ دود حساسیت داشته و دودهای سیاه رنگ(جاذب شعاع نوری) را سریع­تر کشف می­کند.

تنظیم ضریب بهره Automatic Gain Control) AGN)

 بعضی از عوامل محیطی مانند رطوبت و گرد و غبار ایجاد اشکال تدریجی در این نوع دتکتور می­کند. مثلا وجود گرد و غبار دائمی در محیط یا نشست آن بر روی آینه یا دتکتور و در حالت عادی بعد از مدتی آلارم­های رندم به وجود می­آورد. تعبیه­ی سیستم AGN در دتکتور باعث تغییر ضریب بهره یا حساسیت به مقدار کم می­شود.

در این سیستم که از یک ریز پردازنده­ی الکترونیکی (میکروپروسسور) با نرم افزار خاص استفاده شده، اثر گرد و غبار و رطوبت بر روی دتکتور جبران می­شود، یعنی درصد ضایعات اندازه­گیری و به صورت نرم افزاری جبران می­گردد. این درصد محدود و مطابق با Threshold می­باشد، بنابراین به مرور AGC کاهش بهره­ی دتکتور را جبران می­نماید. این مسئله تا آن­جا ادامه می­یابد که دتکتور یا آینه نیاز به تمیز کاری یا تعویض پیدا کند.

تجهیزات جانبی Accessories

وجود یک تجهیز جانبی می­تواند جهت آدرس­دهی برای دتکتور Beam این دتکتور Conventional را به یک دتکتور آدرس­پذیر (Addressable) تبدیل کند. هم­چنین می­توان آن را به یک سیستم فرمان از راه دور تبدیل نمود. علاوه بر آن وجود کیت پروسسور می­تواند برد و سطح حفاظت دتکتور را افزایش دهد، به طوری­که یک دتکتور می­تواند سطحی به اندازه­ی یک میدان فوتبال فوتبال را حفاظت کند. در این حالت فاصله­ی خطی 70 تا 100 متر جزء شعاع حفاظتی می­شود.

Self test، آژیر، کنترل از راه دور(Remote Control) و تنظیم حساسیت از راه دور جزء مزیت­های سیستم می­باشد. همانند دتکتورهای سقفی این نوع دتکتور نامناسب جهت محیط­های خارجی (Outdoor) است. رطوربت، یخ­زدگی و باران از عوامل محیطی هستند که باعث عدم کارائی دتکتور Beam می­شوند. وجود یخ در روی دتکتور، آینه و فاصله­ی بین آن، کارائی دتکتور را کم و این تجهیز را ناکارامد می­نماید.