اصول و مباني پيشگيري از حريق

ايمني از حريق در ساختمانها و اماكن به كمك تحقيق ، طراحي و مديريت ميسر مي گردد ، دامنه مطالعاتي آن بسيار وسيع و شامل علوم مختلف در رشته هاي گوناگون مي باشد. عــلاوه بـر علـوم فنـي و تجـربي در صـنعت سـاختمــان ، از علـوم اداري ، روان شناسي ، جامعه شناسي و دانش هاي مشابه نيز استفاده مي شود كه هر يك به نحوي و اندازه اي در آن سهيم هستند .

روش هاي دستيابي به ايمني از حريق:

1- شناخت علل حريق و كوشش براي جلوگيري از بروز آن.

2- شناسائي علل رشد و گسترش حريق و كوشش براي مصون و محفوظ ماندن در مقابل آن .

3- يادگيري اداره كردن (مهار) حريق و كوشش براي كنترل و خاموش نمودن آتش سوزي .

 در عمل ، با علم و آگاهي به اينكه حريق ها چگونه بروز مي كنند ، چطور گسترش  مي يابند و به چه نحوي مي توان آنها را كنترل و خاموش نمود ،‌از طريق انجام برنامه هايي جداگانه براي فراهم نمودن ايمني به شرح زير ميتوان اقدام نمود:

 الف ) تدوين و اجراي استانداردها و آئين نامه هاي پيشگيري از بروز حريق

ايـن گروه بـرنامه ريزي ها شامل تمام ملزومات و اقداماتـي است كه به نحـــوي موجبات آتش سوزي و بروز حريق را از ميان بردارند . فعاليتهايي مانند كوششهاي تحقيقاتي و تعليماتي پيرامون مسائل گوناگون آتش گيري و آتش سوزي ، تهيه و تنظيم و آموزش توصيه ها و پيشگيريها ، توسعه روش هاي اداري و خدمات ايمني و به طور كلي تمام اقداماتي كه در مجموع به خاطر رو به رو نشدن با آتش سوزي بكار ميروند ، از اين زمره اند . اين گروه فعاليتها معمولاً در مراكزي مانند دانشگاهها ، آزمايشگاههاي آتش و حريق شناسي ، سازمانهاي پژوهشهاي علمي و صنعتـي ، مـؤسسه هاي تحقيقاتي و تهيه استاندارد و گاهي شركتهاي بيمه آتش سوزي انجام مي گيرد ، اين اقدامات همگي تحت عنوان ممانعت از حريق نام برده مي شوند .

 ب) تدوين و اجراي استانداردها و آئين نامه هاي ساختماني محافظت در برابر حريق

بطـور كلي اين كوشش ها به منظور فراهم نمودن شرايطي از پيش بررسي ، تدارك و طــرح مي شوند تا در صورت وقوع حريق ، تلفات و زيانهاي جاني و مالي ناشي از آتش سوزي به كمترين مقدار برسد . اين طرز عمل را در حقيقت نوعي مواجه شدن با حريق به شكل ساكن و غير عامل است ، در جهت محافظت مواجه شونده ها ( اعم از انسان ، ساختمان و غيره ) و همچنين كنترل و جلوگيري از رشد ، گسترش و ادامه آتش سوزي به كار گرفته مي شود . اين دور انديشي ها در قلمرو و موضوع فعاليت مؤسسه هاي تحقيقاتي ممانعت از حريق نيست و بيشتر در حوزه فعاليت سازمانهايي است كه بر صنعت ساختمان و ساخت نظارت دارند. اصطلاح محافظت در برابر حريق در اينجا مترادف با افزايش ايمني ، قابليت ، استعداد ، تاثير ناپذيري و مقدار مقاومت مواجه شونده در برابر آتش سوزي و گسترش حريق به كار مي رود .

 ج) ايجاد سازمانهاي آتش نشاني و توسعه تدابير و تعليمات اطفاي حريق

اين گروه برنامه ها مواقعي بكار گرفته مي شوند كه حريق وقوع يافته و ناچار بايد به طور فعال و عامل با آن مبارزه كرد . در واقع ، آخرين تلاشهايي هستند كه به اميد حفظ ايمني مي توان به آنها متوسل شد . هـزينه بـه كـارگيري ايـن كوششها نسبتـاً زياد است اما در مواردي كه آگاهي دانش و فرهنگ ممانعت و محـافظت براي دستيابي به ايمني كفــايت نمي كند ، ضمن از دســت رفتن بخشي از ايمني ، الزاماً بايد در ايجاد و توسعه فنون مبارزه با حريق و تنظيم و تعليم عمليات و تدابير آتش نشاني نيز همت گـماشت .

لازم به توضيح است كه بسياري از كوششها حالتي مشترك داشته و ميتوان آنها را جزء همه گروه ها منظور نمود . تأمين شبكه آبرساني شهري وصنعتي براي عمليات اطفاء حريق ، آموزش همگاني و بالا بردن فرهنگ عمومي در مورد آتش نشاني و آتش سوزي ، تدارك وسايـل خودكــار خاموش كننده ( شبكه آب افشان اتوماتيك و …. )  و جلو گيري از حريق در ساختمانها  و مانند آن از اين گونه كوشش ها هستند.

 

کتاب قوانین و مقررات سلامت، ایمنی و محیط زیست در محیط کار و صنعت

متاسفانه در کشور ما علیرغم توجه زیاد به ایمنی و سلامت کارکنان، و وضع چند ده قانون و مقررات در این زمینه توسط مراجع مختلف، به دلیل فقدان یک مرکز رسمی متولی HSE در کشور، این زحمات انعکاس عینی در جامعه و محیط کار و صنعت نداشته است و روز به روز آمار حوادث ناشی از کار به صورت فزاینده ‏ای رو به افزایش است.

فقدان نهادی برای نظارت بر اجرای ده ‏ها مقررات مربوط به ایمنی و سلامت نیز عامل بزرگی برای بی اعتنایی صاحبان کار به اجرای این مقررات می باشد. عامل مهم دیگر، رشد نگران کننده حوادث در محیط کار، ضعف شدید در زمینه اطلاع رسانی مقررات ناظر بر سلامت و ایمنی می باشد. این مجموعه تلاش دارد در زمینه اطلاع رسانی مقررات سلامت و ایمنی کارکنان اطلاعات کاملی در اختیار خوانندگان قرار دهد.

 

تحقیق و تدوین: رضا پاکدامن

انتشارات خرسندی     (1392)      608 صفحه       28000 تومان      تلفن: 66971034

کتاب استفاده و نگهداری از گاز مایع

این کتاب برگزیده ای از مجموعه مباحث و مقالات و تحقیقات مختلفی است که تاکنون از سوی کارشناسان و متخصصان این رشته به عمل امده است و شاید در زمینه گاز مایع مقالات و کتب مختلفی به چاپ رسیده باشد که در هر صورت هر یک از آنها در جای خود مفید و قابل تعمق و استفاده است. این کتاب تحت عنوان «استفاده و نگهداری از گاز مایع» دهمین کتاب از مجموعه کتابهای سازمان آتش نشانی تهران می باشد.

 

نویسنده: هوشنگ شریف زاده

انتشارات انوار    (1375)     54 صفحه   2100 ریال

 

سیستم اطفاء حریق vortex

سیستم اطفاء حریق Vortex یک سیستم ترکیبی (Hybrid) از آب و گاز می باشد.در واقع ترکیبی از WaterMist و گاز نیتروژن است.

نیتروژن تحت فشار، آب را به ذرات 10 میکرونی تبدیل کرده ، با ذرات آب مخلوط شده و از نازل خارج می شود .این ذرات آب باعث خنک شدن آتش و جذب گرما می شود.
همچنین نیتروژن باعث می شود میزان اکسیژن از16% (کمترین میزان اکسیژن مورد نیاز برای حریق) کمتر شود

پس این سیستم همزمان از دو مکانیزم خنک کننده و مهار کردن آتش استفاده میکند

((کمترین میزان اکسیژن مورد نیاز انسان برای تنفس 12% است. یک سیستم Vortex میزان اکسیژن اتاق را در حد 14% نگه می دارد که باعـث خفه شدن آتش می شود ولی در عین حال برای انسان مشکلی ایجاد نمیکند))

این سیستم سبز ترین سیستم اطفاء حریق می باشد چرا که اتمسفر (جو) دارای 79% نیتروژن است و هیچ ضرری برای لایه ی ازن ندارد.

از دیگر ویژگی های این سیستم ،عدم نیاز به سیلندر و کپسول سر بسته و آب بندی شده می باشد(بر خلاف سایر گازها که داخل سیلندر بدون درز و تحت فشار زیاد نگهداری میشوند)

سیستم اطفای حریق ورتکس 88 درصد آب کمتری به ازای هر نازل در هر دقیقه نسبت به سیستم های مه آب (Water Mist) با فشار بالا استفاده می کند.

مزایا

ایجاد حداقل رطوبت یعنی حداقل آسیب به ادوات و تجهیزات

ارائه ی سطح بالایی از حفاظت بدون استفاده از مواد شیمیایی و یا استفاده ی بیش از حد از آب

عدم نیاز به تمیز کردن پس از استفاده

شارژ و راه اندازی سریع

امن برای محیط زیست و افراد

حداقل خرابی تجهیزات استفاده شده

قابل استغاده در فضای باز

کاربرد های سیستم Vortex:

نیروگاه ها
مراکز داده ها(data center)
موزه 
کتابخانه
معدن
ماشین آلات صنعتی
تولید خودرو

استاندارد طراحی سیستم اعلان حریق NFPA72

استاندارد آمریکایی NFPA72 یکی از بروز ترین استانداردهای طراحی سیستم های اعلان حریق می باشد که هر سه سال به روز رسانی می شود. آخرین نسخه این استاندارد (نسخه 2016) به تازگی منتشر شده است که در این هفته نامه به صورت رایگان برای علاقمندان به طراحی این گونه سیستم ها برای دانلود قرار داده شده است.

استاندارد NFPA72 موارد زیر را پوشش می دهد:

کاربردها، نصب، جانمایی، عملکرد، بازرسی، تست و تعمیر و نگهداری سیستم های اعلان حریق، ایستگاه های نظارت بر سیستم های آلارم، سیستم های گزارش دهی هشدارهای اضطراری عمومی، تجهیزات هشدار حریق و سیستم های ارتباطی اضطراری (ECS) و تجهیزات آنها.

برای دانلود استاندارد NFPA 72 بر روی لینک یا تصویر زیر کلیک نمایید!

 

دانلود رایگان استاندارد NFPA 72 نسخه 2016

 

خرید مجموعه کامل استانداردهای NFPA آپدیت شده تا سال 2016

پیشنهادات و انتقادات خود را با ما در میان بگذارید.

دتکتور UV/IR

وجود چند اشکال در دتکتور UV، IR و هم­چنین داشتن مزایای زیاد از قبیل سرعت، دقت، برد زیاد، سازندگان را بر آن داشت تا از ترکیب این دتکتور جهت رفع معایب و دقت عمل­کرد استفاده نمایند

همان­طور که می­دانید شعله­ها با پایه­ی هیدروکربن در دو طیف مادون قرمز با طول موج 4.3 میکرومتر و فیلکر 1 تا 30 هرتز و اشعه­ی ماورای بنفش با طول موج 0.2 تا 0.3 میکرومتر تشعشع قابل توجه دارند. ترکیب دتکتور UV/IR جمع دو دتکتور UV و IR و اندازه­گیری فیلکر به صورت And و با سیستم پروسسور با منطق فازی – لاجیک جهت تشخیص به موقع و جلوگیری از اشتباه می­باشد. طیف عملکرد دتکتور دو تایی UV/IR قابلیت اطمینان بالاتری نسبت به دتکتورهای قبلی دارد.

این دتکتور در تشخیص حریق هیدروژن که مقادیر زیادی اشعه­ی ماورای بنفش و کمی مادون قرمز تولید می­نماید، نسبت دو طیف تشعشع را نسبت به هم می­سنجد و در صورتی­که این نسبت طبق تنظیم اولیه باشد اعلام حریق می­نماید.

تشخیص شعله­ی زغال:

در این تشعشعات اشعه­ی ماورای بنفش کم و مادون قرمز زیاد می­باشد در صورتی­که درصد UV/IR اول نمی­تواند این نسبت را داشته باشد. می­توان این دتکتور را برای حریق زغال به صورت خاص تنظیم نمود(نسبت خاص UV/IR)

منابع خطا:

در این دتکتور وجود جرقه، نور، کرونای ولتاژ بالا، جوشکاری، IR منابع داغ لامپ هیدروژن، هالوژنه و غیره به تنهایی نمی­تواند خطا ایجاد کند. عامل خطا تنها هنگامی پیش می­آید که یک منبع اشعه­ی ماورای بنفش قوی مثل جوشکاری هم­زمان با جرقه (منبع IR یا اجسام داغ) فعال شوند. در این دتکتور UV با طول موج نور خورشید در کنار فیلیکر مربوط به یک منبع IR که ممکن است از حرکت یک جسم یا یک نفر در جلو جسم داغ به وجود آید عامل خطا می­باشد.

هم­چنین X-Ray و جوشکاری یا سطوح داغ و اشعه­ی ماورای بنفش ممکن است خطا به همراه داشته باشد.

محدودیت­ها

برای شعله­های کربنی­(زغال) توصیه نمی­شود. گازها، بخارات باعث کور شدن سنسور UV آن می­گردند. این دتکتور نسبت به شعله­های هیدروکربن(مایع، گاز، جامد) فلزات (منیزیم)سولفور، هیدروژن، هیدرازین و آمونیاک حساس می­باشد. سرعت عمل­کرد این دتکتور زیر 500 میلی­ثانیه است

 

 

 

کتاب محصولات جانبی گندزدايی در آب آشاميدنی

در منابع آب سطحي از قبيل رودخانه ‌ها، درياچه ‌ها و مخازن سدها، فرآيند هاي معمول تصفية آب شامل انعقاد، لخته سازي، ته نشيني، صاف سازي و گندزدايي به كار مي ‌روند. گندزدايي فرآيند نهايي است كه براي تأمين دو هدف: الف) كشتن يا غيرفعال سازي عوامل بیماری زا. ب)ايجاد باقي ماندة مؤثر در آب تصفيه شده به منظور ممانعت از رشد ميكروبي در شبكه توزيع آب، بكار مي‌رود. هرچند كه درصد بالايي از عوامل بیماری زا (99 تا 9/99%) توسط انعقاد، لخته سازي، ته ‌نشيني و صاف‌ سازي حذف مي ‌شوند اما گندزدايي فرآيندي مهم براي محافظت عموم از تماس با عوامل بيماري‌ زاي ناشي از آب، مي ‌باشد.

 

مترجمان: مهندس علیرضا عسگری و دکتر مهدی احمدی مقدم

انتشارات آوای قلم      (1391)       200 صفحه       5200 تومان    تلفن: 66591504

 

کلاس های حفاظت در مقابل اشتعال (Ignition)

کلاس های حفاظت در مقابل اشتعال نشان می دهند که چه اقداماتی می بایست روی تجهیزات الکتریکی انجام شود تا از اشتعال آن ها در جو قابل انفجار جلوگیری شود.  چند معیار (Norm) در این مورد وجود دارد که انواع حفاظت در مقابل اشتعال را توضیح می دهد که می توانند به صورت مجزا و یا ترکیبی مورد استفاده قرار گیرند. روش هایی که به طور معمول برای جلوگیری از اشتعال استفاده می شوند از این قرارند:

محفظه از گسترش انفجار از داخل به خارج جلوگیری می کند.

EEx d

Flame Proof Enclosures

قسمت داخلی تجهیزات با گاز تحت فشار مقاوم در برابر شعله مانند هوا، گاز خنثی و …  محافظت شده است.

EEx p

Pressurized enclosures

محفظه با مواد دانه ای شکل (Granulation material) مانند ماسه پر شده باشد تا مانع از ایجاد قوس الکتریکی در محفظه ی مشتعل در جو محیط شود.

EEx q

Sand Filled Apparatus

غرقاب شدن کامل یا جزئی با روغن یا ماده ی غیر قابل احتراق، که مایع عایقی از شعله ور شدن گازها و بخارهای خارج از مایع با آرک الکتریکی در مایع جلوگیری می کند.

EEx o

Oil immersed apparatus

اقدامات اضافی که از شعله ور شدن حتی در زمان افزایش دما به بالاتر از سطح مجاز جلوگیری می کند.

EEx e

Increased Safety

طراحی مطمئنی که قوس های الکتریکی، جرقه ها و … تولید نمی شوند.

EEx nA

Non Sparking equipment

اجزای حیاتی کاملا در یک ترکیب خنثی، غیر قابل اشتعال و از لحاظ حرارتی پایدارقرار گرفته اند.

EEx m

Compound Apparatus

اطمینان از جلوگیری از نفوذ هوای محیط به حفره های بدنه

EEx nC

Hermetically sealed equipment

محفظه­ی بدون نشتی (مهر و موم شده) با دمای سطحی کنترل شده که از نفوذ گرد و غبار قابل احتراق جلوگیری می کند.

Ex tD

Protection From housing

تمامی اجزا و مدارها به گونه ای طراحی شده اند که جرقه ها و یا تاثیرات دمایی نمی تواند باعث ایجاد حریق شوند.

EEx i

Intrinsic Safety

 

کتاب ایمن سازی ساختمان در برابر حریق

مطالب اصلی مورد بحث در اين كتاب شامل عوامل موثر در ايجاد و گسترش حريق در ساختمان‌ها، طراحی محل براي اطفاء حريق و نجات ساكنين، مقاومت مواد و مصالح ساختمانی در مقابل آتش، فنون تهويه و كنترل دود و گرما، پناه و گريز ساكنين و ايمني ساختمان‌های بلند در برابر حريق می باشد. يكی از ويژگی های بارز اين كتاب ارايه مطالب همراه با تصاوير بسيار می باشد كه ابزار مفيدی در درك و شناخت مفاهيم مورد بحث می باشد. اين تصاوير به دانشجويان طراحی ساختمان و علوم مربوط به آتش در فهم اساس نظری آيين‌نامه‌ها و استانداردهای ساختمانی ياری می رساند تا بتوانند دانش بنيادين و لازم براي حصول ايمنی در ساختمان‌ها را به‌ دست آورند.

 

نویسنده: دیوید اگان   مترجم: دکتر محمود دیانی

انتشارات آموزه  (1380)    272 صفحه    44000 ریال     تلفن: 03112664121

 

کتاب تحليل سيستماتيك ايمنی ناوگان ريلی

ايمنی در لکوموتيو و سير و حرکت آن از جمله  مباحثی است که در راه آهن اهميت بسزايی دارد. در اين مجموعه سعی شده است تا در قالب مباحث ايمنی درصنعت که شامل: ارزيابی ريسک، ايمنی در برق، ايمنی سيستم، پيشگيری از بروز وقايع و استفاده از علائم و هشدارهای ايمنی و … می شود مطالبی هر چند مختصر ارائه گردد.

 

نویسنده: الناز شهنائی

انتشارات مهرازان و فن آوران       (1392)         88 صفحه      5000 تومان      تلفن: 66953998

 

کتاب پیشگیری عوارض و بیماری های ناشی از کار با کامپیوتر یا ارگونومی کامپیوتر

امروزه استفاده از کامپیوتر در تمامی جنبه های زندگی انسان نفوذ کرده است و کاربرد آن، همانند دهه های گذشته به گروه های خاصی مثل مهندسین کامپیوتر محدود نمی شود و در حال حاضر کلیه افراد در مشاغل مختلف به نحوی با کامپیوتر در ارتباط هستند و می توان به راحتی پیش بینی نمود که در چند سال آینده کامپیوتر به وسیله ای آشنا برای مردم تبدیل خواهد شد. هدف این کتاب طراحی محیط کار کامپیوتر با توجه به اخرین اصول ارگونومی مورد استفاده در جهان می باشد و در تالیف این کتاب سعی شده است که اخرین و جدیدترین دست اوردهای علم ارگونومی، با استفاده از منابع خارجی و داخلی با زبانی ساده در اختیار خوانندگان قرار گیرد.

 

مهندس علی پور قاسمی

انتشارات حیان   (1373)     94 صفحه

 

کتاب راهنماي كاربردی الزامات ايمنی، بهداشت و محيط زيست در كار

هدف از تالیف این کتاب افزایش سطح آگاهی و آموزش نیروی  شاغل و کلیه مسئولین وکارفرمایان در محیط های کاری در ارتباط با الزامات H.S.E با رویکرد کاملا کاربردی و در جهت گسترش فرهنگ ایمنی در محیط کار می باشد. مباحث مطروحه شامل آشنایی با مفاهیم کاربردی، تاریخچه، اهداف و معرفی سازمانهای متولی برنامه ریزی و اجرای الزامات ایمنی،بهداشت و محیط زیست در محیط کار و  شناخت علائم و استانداردهای ایمنی و تجهیزات حفاظت فردی و همچنین شناخت عوامل ششگانه زیان آور محیط کارو اقدامات پیشگیرانه و کنترلی در خصوص این عوامل، ایمنی حریق، ایمنی برق و شناخت نظام آراستگی محیط کار (5S) وسم شناسی شغلی به همراه آسیب شناسی زیست محیطی می باشد.

 

نویسنده: مهندس فريماه صالحی

انتشارات فن آوران       (1392)         192 صفحه      8500 تومان      تلفن: 66953998

 

دتکتور IR

دو تیپ دتکتور مادون قرمز وجود دارد:

1-    تک فرکانس

2-    طیف وسیع

در مدل طیف خاص حساسیت دتکتور بر روی طول موج  که طول موج تشعشعی تمامی سوخت­های هیدروکربن (پایه­ی هیدروکربن) است تنظیم شده است. انتخاب دامنه­ی 4.4 میکرون برای دتکتورهای IR و مزیت برجسته به همراه دارد.از یک سو تشعشعات منتتشره­ی آتش­های ناشی از این نوع سوخت­ها (هیدروکربنی) در همین پهنا قرار دارند و از سوی دیگر تشعشعات مادون قرمز خورشید در چنین دامنه­ای توسط جو زمین جذب می­شود. فیلکر حریق که بین 1 تا 30 هرتز می­باشد در این دتکتور به وسیله­ی یک فیلتر جذب می­گردد. سرعت زیاد 30 میلی­ثانیه نسبت به حریق، مقاومت در مقابل گرفتگی مانند گرد و غبار و روغن، مانند غیر حساس بودن در مقابل نور خورشید (تشعشع خاص ارسالی از خورشید به وسیله­ی جو زمین جذب شده است) و عدم حساسیت در مقابل جوشکاری، نور، X-Ray، جرقه، پدیده­ی کرونا از مزایای این دتکتور است.

این دتکتور برای حریق با پایه­ی غیر هیدروکربن مناسب نمی­باشد. نسبت به رطوبت، آب، یخ و منابع گرم (black body) حساس می­باشد و در عمل­کرد آن احتمال فالت وجود دارد.

دتکتور طیف وسیع مادون قرمز، دتکتور با حساسیت کم می­باشد که در رنج (طول موج) وسیع جهت حریق­های متفاوت استفاده می­شود ولی دچار فالت فراوان می­باشد که عملا غیر قابل استفاده است. سنسورهای مادون قرمز معمولا از جنس باریم، استرانیوم، تیتانیوم ساخته می­شود و IR دریافتی را تبدیل به جریان و پس از عبور از فیلترهای الکترونیکی جریان با فرکانس خاص عبور نموده و وارد سیستم تشخیص می­شود تاخیر چند ثانیه­ای می­تواند از بروز خطا در این دتکتور تا حدی جلوگیری نماید.(6ثانیه)

بررسی حداکثر فاصله­ی کشف دتکتورهای IR

فاصله­ی 15 متر در دمای 1300درجه­ی کلوین و سطح شعله­ی 1 فوت مربع

فاصله­ی 5 متر در دمای 700 درجه­ی کلوین و سطح شعله­ی 1 فوت مربع

سیستم اطفای حریق گازی FM200

گاز HFC227ea با برند تجاری FM200  یک گاز اطفا حریق غیر سمی، بدون رنگ، سازگار با محیط زیست و نارسانای الکتریکی است که برای انسان مضر نمی‌باشد. این گاز با ورود به زنجیره ماده سوختنی و اکسیژن محیط باعث خاموش شدن شعله های آتش شده و پس از عملیات اطفاء معمولا دارای پسماندی نمی‌باشد که این مهم ضمن به حداقل رساندن آسیب های احتمالی حاصل از عملیات اطفا حریق، موجب کاهش زمان تعطیلی محل حریق پس از عملیات اطفا خواهد شد. از همین رو سیستم اطفای حریق FM200  یکی از خاموش کننده های مورد تایید سازمان های جهانی همچون NFPA، EPA و …پذیرفته شده و استفاده از این سیستم در بیش از هفتاد کشور جهان و بیش از صدها هزار پایگاه مختلف رایج و مرسوم گشته است.

روش عملکرد سیستم برای مهار و اطفا حریق چگونه است؟

مکانیسم و نحوه عملکرد اصلی این گاز برای مهار آتش از طریق تجزیه ساختاری ناشی از حرارت و در نتیجه جذب حرارت که یکی از عوامل شیوع آتش است می باشد. به عبارت دیگر این گاز با جذب حرارت محیط حریق و تجزیه شیمیایی، خود باعث حذف عامل اولیه حریق یعنی حرارت و شعله خواهد شد.

 

مشخصات علمی گازFM200  چیست؟

گاز اطفا FM200 یا HFC-227ea از ترکیب شیمیایی عناصر کربن، فلوئور و هیدروژن تولید می شود. برخی از مشخصات فنی این گاز به شرح زیر می باشد:
نام شیمیایی:  Heptafluoro Propane
فرمول شیمیایی: CF3CHFCF3
نام محصول:  HFC-227ea
وزن مولکولی: ۱۷۰
چگالی در حالت مایع: ۱۴۰۷ kg/m
دمای بحرانی: ۱۰۱٫۷C
فشار بحرانی: ۲۹٫۱۲ bar
غلظت طراحی برای کلاس A حریق: ۷٫۵%
غلظت بدون اثر این گاز بر روی انسان (NOAEL) به درصد: 9%
غلظت کم اثر این گاز بر روی انسان(NOAEL) به درصد: 10.5%

 

میزان خطر گاز اطفا FM200 برای انسان

برای قرارگیری در معرض این گاز در غلظت های مختلف، محدوده زمانی مشخصی تعریف شده است، به عنوان مثال بر طبق استاندارد NFPA-2001 مدت زمان مجاز قرارگیری در معرض این گاز برای غلظت های کمتر 10.5 درصد، ۵ دقیقه و برای غلظت ۱۲ درصد ۴۹ ثانیه می باشد. باید توجه داشت که یکی از ویژگی های گاز اطفا حریق FM200 (HFC-227ea) معتبر و قابل اطمینان، UL Listed  و FM Approved بودن آن است که تضمینی بر عملکرد امن و بدون خطر این گاز می باشد. بر همین اساس سیستم FM200 برای استفاده در مکان هایی با فضای بسته که دارای اپراتور می باشند کاربرد دارد.

 

استفاده از سیستم اطفا حریق FM200 برای چه مکان هایی مناسب است؟

به دلیل نوع عملکرد سیستم اطفاء FM200 و همچنین به علت قدرت خاموش کنندگی بالا و خاصیت سمی کم، استفاده از این گاز در مکان های بسته کاربرد دارد. از جمله مکان هایی که این سیستم برای استفاده در آنها مناسب می باشد می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • محل نگهداری تجهیزات مخابراتی
  • اتاق سرور و رایانش مرکزی
  • اتقاق های مانیتورینگ و کنترل
  • مراکز آرشیو اسناد و مدارک و بایگانی ها
  • موزه ها، نمایشگاه ها
  • مراکز نگهداری تجهیزات و مواد پزشکی و دارویی
  • مراکز انبارش و ذخیره سازی داده ها
  • و سایر موارد دیگر …

 

مزایا و برتری های سیستم اطفا حریق  FM200

مزیت اصلی این سیستم، استفاده میزان کمی از این گاز برای خاموش کردن حریق می باشد، این به معنی نیاز به سیلندر های نگهداری کمتر و کوچکتر و در نتیجه نیاز به فضای کمتر برای نگهداری و ذخیره سازی گاز اطفای FM200 می باشد.
سیستم اطفا حریق FM200 برای خاموش کردن حریق در کمتر از 10 ثانیه طراحی شده و در این مدت زمان کوتاه از بروز حریق های با عامل الکتریکی، مواد و مایعات آتش زا و … جلوگیری می کند که این مهم باعث کاهش خسارت های قابل توجه خواهد شد.
مدت زمان کوتاه اطفا حریق در سیستم FM200 باعث کاهش خسارت ها و هزینه های تعمیر و بازساری در پی آتش سوزی خواهد شد.
شارژ مجدد سیستم اطفا حریق FM200 بسیار ساده و مقرون به صرفه می باشد و این مهم به خودی خود باعث کاهش زمان آماده سازی سیستم و در نتیجه کاهش احتمال خطر برای محل مورد استفاده خواهد شد.
گاز اطفا حریق FM200 به عنوان یک گاز غیر سمی طبقه بندی شده است بر همین اساس استفاده از این سیستم در محیط های بسته بدون خطر می باشد. ایمنی و بی خطری گاز FM200 در بیش از یک دهه تجربه و مطالعات گسترده علمی در آزمایشگاه های تخصصی اثبات شده است.
علاوه بر مزایای بیشمار سیستم در مهار آتش سوزی می توان به برتری این سیستم در حفاظت و سازگاری از محیط نیز اشاره کرد. از آنجایی که گاز اطفا FM200 هیچ تأثیر منفی بر روی لایه ازون کره زمین نداشته استقبال و استفاده از این سیستم در سراسر جهان به صورت قابل توجهی رو به رشد می باشد.

لیست برخی از مهمترین مزایا و ویژگی های سیستم اطفا حریق FM200 به شرح زیر می باشد:

  • جایگزینی مناسب برای هالون ۱۳۰۱
  • قابلیت اطفا حریق در مدت زمان کوتاه ( در حدود ۱۰ ثانیه)
  • غلظت طراحی بسیار پایین (۷ درصد)
  • فشار ذخیره سازی پایین 24 و 42 بار
  • نیاز به تعداد سیلندر کم جهت ذخیره سازی گاز
  • نداشتن اثرات مخرب بر روی تجهیزات پس از عملکرد و تخلیه
  • عایق جریان الکتریکی
  • عدم تاثیر مخرب بر لایه ازون (عمر کوتاه در جو حدود 30 سال)
  • عدم کاهش قابل ملاحظه اکسیژن پس از تخلیه
  • عدم ایجاد برودت شدید پس از تخلیه

 

نکات ایمنی قابل توجه درباره گاز اطفا FM200

اگر چه بر طبق استاندارهای جهان این گاز در لیست گازهای قابل استفاده در فضاهای بسته قرار گرفته است ولی برخی دستورالعمل های حفاظتی برای تماس انسان با این گاز به شرح زیر اعلام شده است:

برخورد و تماس حالت مایع این ماده و یا حالت گاز در فاصله های بسیار نزدیک با پوست انسان ممکن است موجب یخ زدگی شود.
گاز اطفا FM200 در دماهای بالاتر از 700 درجه سانتی گراد به گاز هیدروژن فلوراید تبدیل خواهد شد که البته با توجه به طراحی این سیستم برای خاموشی آتش و اطفا حریق در کمتر از 10 ثانیه مقدار تولید این گاز به حداقل رسیده است.
کپسول حاوی گاز اطفا FM200 باید با احتیاط حمل شود. همچنین تجهیزات ایمنی کنترل نزول ناگهانی گاز در زمانی که کپسول به سیستم تخلیه متصل نیست و مهار نشده است باید در محل مناسب و در دسترس باشد.

 

لینک های مرتبط:

لینک دوره آموزش سیستم اطفای حریق FM200

 

هر گونه کپی برداری از مطالب و مقالات این وبسایت با ذکر منبع و لینک به منبع نه تنها مجاز، بلکه ستودنی است.

از چه شیرهایی در سیتم اطفاء حریق اسپرینکلر می توان استفاده کرد.

 امروزه اهمیت سیستم های اطفاء حریق اتوماتیک ، در حفاظت از جان انسان ها و اموال آن ها بر کسی پوشیده نیست. آب یکی از بهترین عوامل اطفاء حریق می باشد که به منظور کنترل و جلوگیری از گسترش آتش سوزی از طریق سرد نگه داشتن اطراف، دیواره ها و ستون ها استفاده می شود. آب با قابلیتهایش برای خاموش کردن آتش، به منزله ستون فقرات (پایه) صنعت اطفاء حریق بوده و طی سال های متمادی این ماده به شکل های گوناگونی در زمینه اطفاء مورد استفاده قرار گرفته است.

 

 

به طور کلی از جمله اجزای بسیار مهم در سیستم های اطفاء حریق، شیرها می باشند که در خصوص نوع و نصب آنها باید دقت کافی را مبذول نمود لذا بر آن شدیم تا در این مقاله با شما کمی در خصوص چند مورد از انواع شیرهای مورد استفاده درسیستم های اطفاء حریق اسپرینکلرصحبت کنیم و در خصوص تعدادی از آنها پاره ای توضیحات مفید به شما ارائه دهیم.
سیستم اطفاء حریق اتوماتیک اسپرینکلرییکی از کارآمدترین، کم هزینه ترین و پرمصرف ترین سیستم های موجود حفاظت از حریق بوده که در مکان های صنعتی، تجاری و مسکونی کاربرد فراوان دارد. این سیستم دارای راندمان کاری بسیار بالا و هزینه نگهداری کم می باشد، به همین دلیل طبق استاندارد NFPA  در انواع ریسکهای حریق با درنظر گرفتن ویژگی های که استاندارد مشخص نموده، کاربرد دارد ضمن اینکه کاربرد این سیستم ها محدودیتهای سایر سیستم های اطفاء بخصوص گازی را ندارد و عامل اطفاء آن آب بوده و به راحتی وبا هزینه کم همواره در دسترس می باشد.
شیرهای گوناگونی در صنعت اطفاء حریق مورد استفاده قرار می گیرد از جمله شیر سیلابی، شیر دروازه ای،شیر پروانه ای، شیرهای توپی (ساچمه ای)، شیر زانویی و … که هر کدام بسته به توانشان در محل خاصی بکارگیری می شوند لکن باید توجه داشت که تمامی اجزای اصلی مورد استفاده در سیستم های اطفاء حریق اسپرینکلری میبایستی فهرست شده باشند، بدین معنی که دارای تاییدیه قابل قبول بوده و توسط آزمایشگاه های معتبر تست و پذیرفته شده باشند که شرکت های بیمه ای در زمان بررسی تجهیزات دقت ویژه ای به این امر دارند.
بطور کلی شیرهای مورد استفاده در سیستم های اسپرینکلر به سه دسته کلی تقسیم می شوند:

1- شیرهای کنترل CONTROL VALVES

شیر کنترل، نوعی شیر صنعتی است که برای کنترل شدت جریان یا کنترل فشار سیال به کار می رود. شیرهای کنترل معمولا در پاسخ سیگنال به یک قطعه مستقل که ممکن است فلومتر یا دماسنج باشد، عمل می کند. با توجه به توان عملکرد اتوماتیک شیرهای کنترل، این نوع شیرها مجهز به عملگر هستند، در بعضی موارد از شیرهای ساچمه ای یا پروانه ای هم بدین منظور استفاده می شود.در سیستم اسپرینکلر از شیرهای کنترل جهت باز و بسته کردن مسیر آب ورودی به سیستم استفاده می شود که برای جلوگیری از ضربه قوچ، این شیرها نباید در کمتر از 5 ثانیه بسته شوند.

2- شیر پروانه ای BUTTERFLY VALVE

همانطور که اشاره شد یکی از انواع شیر کنترل می باشد، این شیر با گردش یک چهارم دور، که در آن از یک دیسک دایره ای به عنوان عضو مسدود کننده استفاده شده است، در فرم استاندارد این شیرها،مبله شیر از دیسک (در راستای خط قطری) عبور کرده و گردش دیسک تقارن دارد، البته در طرح های پیچیده تر، میله شیر به صورت خارج از 
مرکز قرار گرفته است

اغلب شیرهای پروانه ای، مقر نشیمنگاه از تفلون ساخته می شود.که هم با دوام و هم ارزان قیمت است و برای سیستم های حامل آب بسیار مناسب می باشد. عموما دارای شاخصی در قسمت فوقانی می باشد که نشان دهنده باز یا بسته بودن شیر می باشد که برای کنترل چشمی بسیار مفید است. این شیرها که بسیار هم پرکاربرد هم هستند،بدنه آنها معمولا به شکل ویفری یا قرص مانند است که بین دو فلنج متصل به لوله های ورودی و خروجی قرار گرفته و محکم می شود. یک مزیت مهم این طرح در آن است که پیچهای اتصال دهنده بین فلنج ها و شیر، همه تنش های کششی وارده از سیستم لوله کشی را تحمل کرده و بدنه شیر همیشه در حالت فشار قرار دارد، تنش فشاری موجود در شیر با تنش کششی که در داخل بدنه شیر و به واسطه وجود سیال تحت فشار ایجاد می شود،تا حدی خنثی خواهد شد. در بقیه انواع شیرها، بدنه شیر هم از طرف سیستم لوله کشی و هم بواسطه سیال تحت فشار داخل آنها، در معرض دو تنش کششی قرار دارد با توجه به اینکه قطعات فلزی، معمولا قابلیت بهتری نسبت به کشش دارند (تقریبا دو برابر) بدنه ویفری شیرهای پروانه ای از این جهت بر دیگر انواع شیرها برتری دارد. براساس استاندارد NFPA  بر روی هر سیستم اطفاء حریق اسپرینکلر حداقل یک شیر کنترل فهرست شده، نصب می شود مگر آنکه لوله تغذیه کننده سیستم اسپریکلر و شبکه آب شیلنگهای آتش نشانی (اطفاء حریق دستی) مشترک باشد، آنگاه برای هر طبقه و بخش باید یک شیر کنترل نصب شود تا در هنگام انجام تعمیرات سیستم اسپرینکلر، خللی بر عملکرد شبکه آب آتشنشانی وارد نشود و به دلیل وجود نقص جزئی کل سیستم غیر فعال نگردد.
نکته مهم در ان خصوص این است که همواره باید توجه نمود که تمامی این شیرها میبایستی طوری نصب شوند که به راحتی قابل دسترس بوده و در مواقع لازم بتوان آنها را باز یا بسته کرد و توسط موانع احتمالی محوطه به آنها مسدود نگردد. همچنین شیرهای کنترل باید تحت نظارت باشند تا در صورت بسته شدن، پرسنل نگهداری و تعمیرات سریعا مطلع شده و موضوع را بررسی و مشکلات احتمالی را برطرف کنند.عموما با ارسال یک هشدار به تابلوی اعلام حریق این موضوع نمایان می شود.

 

3- چک ولو یا شیر یکطرفه CHECK VALVE

 

این شیرها طوری طراحی شده اند که اجازه عبور سیال را فقط  در یک جهت می دهد  و به هنگام عبور جریان در جهت مخالف بسته می شود. انواع شیرهای یکطرفه عبارتند از شیرهای یکطرفه لولایی ساده،شیر الاکلنگی،ویفری،ساچمه ای و پیستونی.

عملکرد شیرهای یکطرفه معمولا خودکار است، هر سیستم برای جداسازی اسپرینکلرها از منبع آب، به شیر یکطرفه نیاز دارد که اغلب روی رایزر نصب می شوند. براساس استاندارد به دلیل اینکه شیر یکطرفه جهت جداسازی منابع آب از سایر قسمت های سیستم به کار می رود، در صورت استفاده از دو یا چند منبع آب در سیستم، باید از شیرهای کنترل در هر دو سمت شیر یکطرفه استفاده نمود تا تعمیر یا آزمایش یکطرفه ها در عملکرد سیستم وارد نکند. از جمله اینها می توان به شیر یکطرفه لولایی ساده و شیر یکطرفه هشدار دهنده اشاره کرد.شیر یکطرفه هشدار دهنده در هنگام باز شدن و حرکت به سمت سیستم و فعال شدن، هشداری به افراد داخل محوطه در خصوص فعال شدن سیستم میدهد که می توان به صورت الکتریکی (به صدا درآمدن آژیر چراغ) و یا مکانیکی (به صدا درآمدن زنگ اخبار) و یا هر دوی آنها باشد.

4- سایر شیرهای مربوط به تریم بندی و اتصالات جانبی سیستم:


از جمله مهم ترین این شیرها که در بخش های تخلیه و خط آلارم مکانیکی و … به کار می رود،شیرهای ساچمه ای است، که گونه ای از شیرهای توپی دار هسنتد که عضو مسدود کننده یا توپی آنها به شکل کروی است. قابلیت کنترل شدت جریان در شیرهای ساچمه ای خیلی خوب است زیرا سطح مقطع عبور سیال از تقاطع سطح سوراخ دایره ای در ساچمه و سطح دایره ای مقر نشیمنگاهی ایجاد می شود، آب بندی در شیرهای ساچمه ای عالی بوده و جهت بسته شدن شیر تنها یک ربع گرد کافی است. این شیرها اغلب برای قطع و وصل جریان مناسب هستند و  در بعضی موارد ار آنها برای کنترل شدت جریان سیال هم می توان استفاده کرد.

 

 

 

 

 

 

دوربين هاي هشداردهنده با قابليت شناسايي حريق

شناسايي دود با تصاوير به لطف آخرين فن آوري هاي عرصه نظارت تصويري در حال پيشرفت است. پيش از اين سيستم هاي نظارت تصويري تنها مي توانستند به شناسايي حركت در نقاطي مشخص با توجه به ميدان ديدشان بپردازند؛ تا همين اواخر در دوربين هاي محيط هاي خارجي بايستي بخشي از تصاويرشان پوشانده مي شد تا شاخه هاي درختان و يا خودروهاي عبوري باعث فعال شدن اعلام هشدار نگردند.

با ظهور سيستم هاي هوشمند دوربين هاي نظارت تصويري،‌ امكان ضبط كردن مداوم تمام صحنه و ميدان ديد دوربين فراهم شد، ‌اما باز هم كسي از وقايع اعلام هشدار باخبر نمي شد، تا اينكه حركتي شناسايي مي گرديد. هنگامي كه نرم افزار تشخيص چهره رايج شد،‌ استفاده از اين فن آوري براي شناسايي دود و حريق،‌ در واقع قدمي رو به جلو نبود،‌ بلكه گامي هم راستا در بازاري ديگر به شمار مي رفت.

اكنون ابزارهاي شناسايي دود و حريق محيط هاي خارجي را مي توان با نورپردازي هاي مادون قرمز مجهز كرد تا اين دوربين ها علاوه بر محافظت،‌ به گونه اي باشند كه نيازي به روشن بودن لامپ هاي روشنايي در اتاق هايي بدون سكنه نباشد. دوربين هاي شناسايي دود و شعله همواره قابليت هاي اعلام هشدار و مشكل محلي را داشته اند، اما اكنون ديگر به شكل IPدر آمده و مي توانند تأييد بصري اعلام هشدار دور از محل را ارائه كنند.

فن آوري هاي امروزي اين قابليت را دارند تا هنگام كار بر روي بسترهاي مختلف‌، كميت آنها چند برابر شود. اكنون برخي شركت هاي عرضه كننده دوربين هاي مداربسته علاوه بر تمامي قابليت هاي نظارت تصويري مي توانند قابليت شناسايي دود و حريق را در محيط هاي بزرگ ارائه نمايند. اين شناسايي در محيط هايي باز صورت مي گيرد كه ممكن است،‌ حسگرهاي دود و شعله قديمي،‌ اعلام هشداري پيشرفته ارائه ننمايند.

کتاب كاربرد رنگ در ارگونومی

رنگ چيست؟ تفاوت رنگ نور و رنگ نقاشی در چيست؟ رابطه ايمنی و رنگ چيست؟ كتاب حاضر در جواب به اين پرسش‌ها، قانونمندی هاي موجود در رنگ و كاربردها و مفاهيم اصلي آن بيان می كند. همچنين در اين كتاب قابليت‌ها و مقررات رنگ، خوانايي رنگ، مقررات رنگ براي ايمنی جاده‌ها و صنايع، قابليت ديد ماشين آتش‌نشانی، مقررات رنگ براي تشخيص لوله‌ها، مقررات رنگ در محصولات خطرناك و مقررات رنگ برای سيستم‌های هيدروليك مورد بحث قرار می گيرد.

 

محمد امين موعودی
انتشارات حس برتر (1379), 88صفحه، 8000 ريال      تلفن: 66409877

کتاب مجموعه الزامات بهداشت كار در صنايع پتروشيمی

پس از تصویب و ابلاغ ساختار HSE در شركت‌های تابعه وزارت نفت، بخش بهداشت صنعتی مدیریت HSE شركت ملی صنایع پتروشیمی در سال 1383 اقدام به تهیه و تدوین الزامات بهداشتی HSE متناسب با شرایط عملكردی و فرآیندی صنایع پتروشیمی نمود. پس از دو مرحله بازنگری مجموعه الزامات بهداشتی مدیریت HSE صنایع پتروشیمی و با گذشت 4 سال از اجرای این الزامات در شركت‌های پتروشیمی، نقطه نظرات و پیشنهادات مهندسین محترم بهداشت واحدهای HSE شركت‌های پتروشیمی و همچنین آخرین الزامات ملی و بین‌المللی مرتبط با صنایع پتروشیمی مورد بررسی قرار گرفته و پس از بررسی و تصویب در كمیته تخصصی بهداشت مدیریت HSE شركت ملی صنایع پتروشیمی در چهار جلد به شرح ذیل منتشر گردیده است:

– جلد اول: مجموعه آیین‌نامه‌ها

– جلد دوم: مجموعه راهنماها، بخشنامه‌ها و ضمائم

– جلد سوم: مجموعه دستورالعمل‌های بهداشت صنعتی

– جلد چهارم: حدود تماس شغلی عوامل بیماری‌زا (TLV & BEI) در صنعت پتروشیمی

 

نويسندگان: مهدی جهانگيری، ماندانا آقابيگی و بهمن رماوندی

انتشارات گروه طرفه         (1387)             1066 صفحه        تلفن: 77903926

 

کتاب مبانی مهارت های آتش نشانی در عملیات

با پیشرفت علم و تکنولوژی و اتخاذ شیوه‏ های نوین زندگی شهری، خطرات، بیش از پیش جان و مال انسان‏ها را تهدید می‏ کند. در این شرایط است که حصول ایمنی در زندگی سالم برای انسان‏ها امری ضروری می‏ باشد. در کشور ما از سال 1303 که اولین واحد آتش‏ نشانی با 15 نفر پرسنل در تهران شروع به کار کرد تا هم اکنون که هزاران نفر در کسوت آتش‏نشان در خدمات ایمنی جامعه هستند، تلاش‏های فراوانی صورت گرفته است.

مطالب این کتاب نه تنها برای پرسنلی که مستقیما در عملیات اطفای حریق وارد می‏شوند مطالب قابل استفاده‏ ای را در بر دارد، بلکه برای سایر علاقمندان حوزه ایمنی نیز مفید می‏باشد.

 

نویسندگان: دکتر عباس اکبرزاده، دکتر محمد شکرزاده، مریم کاظمیان

انتشارات فن ‏آوران      (1388)      96 صفحه     2500 تومان     تلفن: 66953998

بیم دتکتور ١٠٠ متری زتا ZETA

بیم دتکتور ١٠٠ متری موتوردار دارای کنترل مجزار جھت تنظیمات زتا ZETA انگلستان مورد تایید سازمان آتش نشانی

نوع تاییدیه: VDS

نام برند: زتا ZETA

کشور سازنده: انگلستان

برای خرید بیم دتکتور و همچنین مشاوره فنی و اجرایی رایگان و نیز دریافت بهترین قیمت فروش بیم دتکتورهای اعلام حریق با ما در تماس باشید.

تلفن: 22915668

کتاب برنامه ‌ریزی اضطراری برای تأسیسات آب

همانطور که می ‌دانیم کشور ایران جزء ده کشور بلاخیز دنیا است و با قرارگرفتن در منطقه نیمه خشک و تغییرات شدید آب و هوایی باعث شده تا پرداختن به مبحث آب به عنوان یک کالای استراتژیک و حیاتی مورد توجه قرار گیرد. این کتاب اصول برنامه ‌ریزی اضطراری برای تاسیسات آب، تمرین ‌ها و راهنمایی ‌های لازم را ارائه می ‌نماید. راهکارهای پیشنهادی در این کتاب دانش کار با سیستم‌ های خاص، تعیین اجزاء آسیب ‌پذیر سیستم ‌ها بمنظور اصلاح کمبودها با برنامه ‌ریزی استراتژی جایگزین است که بر اساس تجربیات و علوم کاربردی می ‌باشد.

 

مترجم: مهندس شریف واقفی

انتشارات آوای قلم      (1391)       136 صفحه       9000 تومان    تلفن: 66591504

 

دستورالعمل استفاده از کپسول های خاموش کننده دستی

 شناخت روش هاي بكارگي

الف ـ موارد كلي :

هيچگاه براي مبارزه با يك حريق هر چند جزئي و كوچك، يك خاموش كننده را به محل حريق نبريد. هميشه به محض شروع آتش سوزي كمك بخواهيد و حداقل 2 تا 3 دستگاه اطفايي را در محل داشته باشيد. لازم نيست تمام آنها را آماده كار نماييد، بلكه با يكي شروع به عمل نماييد در صورتي كه موفق به اطفاء نشديد يا دستگاه به هر علتي عمل نكرد مي توانيد از دستگاههاي ديگر استفاده كنيد و جهت آوردن آن وقت هدر نداده ايد تا حريق گسترش زيادي پيدا كند.

در صورتي كه به علتي احتمال اطفاي حريق با يك خاموش كننده ممكن نيست دو يا سه نفر با هم و در يك زمان با دو يا سه خاموش كننده به حريق حمله كنيد.

 

برگزاری دوره آموزش کپسول خاموش کننده

 

قبلاً با طرز كار دستگاه خاموش كننده كاملاً آشنا شويد و در صورت امكان هرچند وقت يك بار در يك حريق تمريني با آن كار كنيد.

پس از مصرف دستگاه را بلافاصله شارژ و آماده نماييد.

در آتش سوزيهايي كه در فضاي باز اتفاق مي افتد سعي كنيد در صورت امكان پشت به باد با حريق مبارزه كنيد و در فضاهاي بسته هيچگاه اجازه ندهيد كه آتش بين شما و راه خروج قرار گيرد، بلكه شما بايد هميشه بين آتش و راه خروج مستقر شويد، زيرا در صورت عدم موفقيت بتوانيد از محل خارج شويد.

هنگام استفاده از خاموش كننده ها احتياج نيست كاملاً به حريق نزديك شويد، زيرا قدرت پرتاب مواد اكثر دستگاهها به استثناي دي اكسيد كربن حداقل بين 4 الي 6 متر است كه مي توانيد از اين فاصله شروع و پيشروي نماييد.

در آتش سوزي هاي روي سطح زمين، خاموش كردن را از جلو شروع كرده و با به عقب راندن آتش پيشروي كنيد و در حريق هاي روي ديوار يا مكانهاي همانند آن، آتش را از پايين به بالا اطفاء نماييد.

در حريق هاي جامدات با استفاده از آب، مواد را كاملاً خيس كنيد.

حفظ خونسردي يكي ازمهمترين عوامل موفقيت در امر اطفاي حريق و استفاده از وسايل خاموش كننده است.

 

برگزاری دوره آموزش کپسول خاموش کننده

 

 ب ـ طرز عمل دستگاههاي خاموش كننده :

بطور كلي در خاموش كننده ها به دو طريق مواد اطفايي به خارج هدايت مي شوند:

1ـ طريقه واژگوني :

در اين حالت براي خارج شدن ماده اطفايي از خاموش كننده، بايد دستگاه را به صورت واژگوني ( سر و ته) گرفت، در غيراينصورت ماده اطفايي خارج نمي شود و فقط عامل فشار (گاز) آن تخليه مي گردد. اين نوع عملكرد بيشتر در انواع قديمي به چشم مي خورد.

 2ـ طريقه مستقيم :

در اين نوع عملكرد احتياج به واژگون كردن دستگاه خاموش كننده نمي باشد و از آن بصورت عادي استفاده مي شود.

بايد توجه نمود كه درصورتي كه خاموش كننده اي را كه عملكرد آن مستقيم است، بصورت واژگون يا حتي افقي بكار بگيريم عامل فشار (گاز) آن از سرلوله خارج شده و ماده اطفايي در داخل بدنه باقي خواهد ماند و بالعكس اگر دستگاه با عملكرد واژگوني را به صورت مستقيم استفاده نماييم، همين عمل صورت خواهد گرفت.

روشهاي حمل :

روشهاي حمل اين دستگاهها بسيار ساده مي باشدو بطور معمول تمامي خاموش كننده هاي دستي داراي دستگيره حمل ونقل مي باشند كه آن توسط شخص استفاده كننده گرفته شده و به محل حريق حمل مي گردد. در صورتي كه بخواهيم دو دستگاه را حمل نماييم با هر دست يك خاموش كننده را حمل مي كنيم. به هنگام حمل دستگاهها بايدسعي شود كه بدن بصورت مستقيم باشد تا به ستون مهره ها آسيبي وارد نشود.

– نحوه استفاده از خاموش كننده هاي مختلف

 

برگزاری دوره آموزش کپسول خاموش کننده

 

– نحوه استفاده از خاموش كننده هاي محتوي آب :

الف ـ خاموش كننده سود اسيد :

احتمال كمي وجود دارد كه هنوز اين نوع خاموش كننده مورد استفاده قرار گيرد، زيرا در اين دستگاهها ، ماده شيميايي موجود در آب به هنگام اطفاء و ريختن روي مواد باعث صدمه ديدن مواد در محل مي گردد. امروزه خاموش كنده هاي محتوي آب جايگزين آنها شده اند؛ لذا در اين جزوه از بحث درباره آنها خودداري شده است.

 ب ـ طرز كار با خاموش كننده آب و هوا :

با قرار دادن در موقعيت مناسب نسبت به حريق بايد ضامن را كشيده و با يكدست خاموش كننده و با دست ديگر سرلوله گرفته شود. با فشار بررومي اهرم، مايع جريان پيدا مي كند كه آن را به محل دلخواه هدايت مي كنيم.

 

ج ـ طرز كار با خاموش كننده آب و گاز :

با آزاد كردن ضامن به وسيله فشار يا وارد كردن ضربه ( با توجه به مكانيزم باز كننده گاز)، گاز را به داخل بدنه فرستاده، سپس مايع را با حركت دادن سر لوله خاموش كننده به روي آتش مي پاشيم .

توجه :

1ـ نوع ديگري از خاموش كننده هاي آب و هوا كه در حال حاضر ساخته نمي شود به صورت دستي يا كوله پشتي است كه در داخل يا خارج آن تلمبه اي وجود دارد كه قبل از عمل با تلمبه فوق هوا به داخل بدنه كمپرس مي شود. سپس با باز كردن شيري كه در سرلوله نصب شده، مايع را به طرف حريق مي پاشند. در روي درپوش اين نوع خاموش كننده ها فشار سنجي نصب شده كه از آن فشارداخلي مشخص مي گردد. دستگاههاي فوق شباهت زيادي به دستگاههاي سمپاش دارد. ظرفيت نوع دستي 2 گالني و نوع كوله پشتي بين 4 الي 6 گالن مي باشد.

2ـ نوع ديگري از خاموش كننده  آب و گاز داراي سرلوله دوش مانندي است كه آب از آن به صورت پودري خارج مي گردد. در داخل خاموش كننده محفظه پلاستيكي وجود دارد. اين محفظه در مسير لوله ورودي گاز قراردارد و داراي مايعي است كه در اثر عبور گاز و سوراخ شدن محظفه پلاستيكي ، با آب مخلوط و باعث زياد شدن قدرت نفوذ آب مي شود. سرلوله اين خاموش كننده طوري طرح گرديده كه قابل كنترل است و با جداكردن قسمت دوش مانند آن، شباهت زيادي به سرلوله هاي پودرپاش دارد و آب را به صورت جت پرتاب مي كند.

نحوه استفاده از كف :

براي استفاده از كف نبايد آن را مستقيم به داخل مايع در حال اشتعال پاشيد زيرا با اين عمل امكان پاشيدن مايع به خارج ظرف و مخلوط شدن كف با مايع در حال اشتعال و همچنين هدر رفتن مقداري از كف وجود دارد. بهتر است جريان كف را به بدنه ظروف مايع در حال اشتعال يا ديواره اطراف آن بپاشيم.

با اين عمل كف روي سطح مايع حركت كرده و مانند يك پتو سطح مايع را مي پوشاند و از رسيدن اكسيژن هوا به سطح مايع و برخاستن بخارات قابل اشتعال از روي مايع در حال اشتعال جلوگيري مي كند. براي اطفاي حريق در اين موارد تمام سطح مايع را بايد با لايه‌اي از كف پوشاند و براي رسيدن به اين منظور، فاصله از حريق ، مكان حريق و طرز عمل تاثير فراواني خواهد داشت. شكل زير نحوه كاربرد خاموش كننده هاي واژگوني و مستقيم رانشان مي دهد.

طريقه كاربرد خاموش كننده هاي محتوي پودر

 

برگزاری دوره آموزش کپسول خاموش کننده

 

الف ـ خاموش كننده هاي پودر و گاز فشنگ خارج :

در نزديكي محل آتش سوزي، خاموش كننده را روي زمين قرار داده و لوله لاستيكي را از گيره خارج و آن را با دستگيره با هم  نگهداريد. ( وقتي گاز وارد بدنه شود و لوله لاستيكي فوق تحت فشار قرار گيرد، در صورتي كه رها باشد حركت مي كند و احتمال برخورد آن به سر و صورت وجود دارد ) .

بدون آنكه بدن يا سر و صورت خود را در مسير سوپاپ ايمني خاموش كننده قرار دهيد شير گاز را با چرخانيدن فلكه شير، فشار و كشيدن اهرم ( بستگي به مكانيزم شيرفشنگ دارد ) باز كنيد.

پس از آماده كردن خاموش كننده در فاصله اي دورتر از آتش سوزي، به آتش سوزي نزديك مي شويم (با توجه به مطالبي كه در قسمت قبلي موارد كلي شناخت روش هاي بكارگيري شرح داده شد) و سعي مي كنيم موارد زير را به ترتيب و با دقت اجرا نماييم:

ـ تا حد امكان سعي مي كنيم در فاصلة حدود سه متري از آتش سوزي، عمليات اطفايي را شروع نماييم.

ـ در صورتي كه آتش سوزي بر روي سطح زمين يانزديك به سطح زمين واقع شده است، پودر را با زاويه اي مناسب به صورت مايل و با زاويه اي در حدود 30 درجه بر روي آتش سوزي هدايت نماييد. بصورتي كه پودر تقريباً به سطح مايع در حال سوختن برسد، در صورتي كه پودر با زاويه اي تند، مستقيم به داخل مايع زده شود، علاوه بر آنكه به زير مايع رفته و اثري ندارد، بلكه در اثر فشار و برخورد به سطح مايع، باعث بيرون ريختن آن و در نتيجه گسترش آتش سوزي مي شود. همچنين اگر پودر با زاويه اي كم يعني بطور مستقيم به شعله ها برخورد كند نيز اثر اطفايي چنداني نخواهد داشت.

ـ هميشه سعي كنيد ابتدا قسمت جلو و نزديك آتش سوزي با خود را اطفاء نماييد.

ـ هنگام خروج پودر ، سرلوله پودر پاش را بصورت مرتب و سريع به سمت چپ و راست حركت دهيد.

ـ پس از اينكه قسمت جلوي حريق را اطفاء كرديد ، به همان نسبت پيشروي نماييد، بنحوي كه اين پيشرفت تا انتها متناسب بوده و حريق بطور كامل با فاصله مناسب خاموش شود.

ـ پس از اطفاء كامل آتش سوزي، براي چند ثانيه به عمليات ادامه دهيد و در صورتي كه كوچكترين شعله اي در اطراف يا قسمت زير وجود داشته باشد، با رسيدن بخارات قابل اشتعال به آن، مجدداً آتش سوزي ادامه و گسترش مي يابد. اگر اين حالت در اماكن سربسته و بخصوص زير زمين ها ايجاد شود، شعله وري همراه با انفجار خواهد بود كه مي تواند خطرناك باشد.

 برگزاری دوره آموزش کپسول خاموش کننده

ب ـ خاموش كننده هاي پودر و گاز فشنگ داخل :

در اين نوع خاموش كننده ، فشنگ گاز CO2 در داخل بدنه و زيردرپوش قرار مي گيرد كه هنگام عمل با زدن ضربه (مانند آب و گاز) يا فشار بر روي اهرم راه خروج گاز از داخل فشنگ باز و گاز وارد بدنه مي شود كه چند نمونه ا زآن را در اينجا مي آوريم.

در اين نوع خاموش كننده به جاي استفاده از لوله ورودي گاز، فشنگ گاز در داخل استوانه اي قرار داده شده است . روي بدنه استوانه فوق مجراهايي تعبيه شده كه با بازشدن، گاز براي ورود به داخل بدنه بايد از مجراهاي فوق عبور كند و وارد بدنه شود و با عبور از داخل پودرها گاز به بالاي سطح پودر مي رسد و باعث مي شود تا اگر پودر سفت شده باشد از آن حالت خارج گردد.

پس از آماده شدن خاموش كننده جهت عمليات، همانند موارد اشاره شده در قسمت قبلي، به عمليات اطفايي مي پردازيم.

 طريقه استفاده از خاموش كننده CO2 :

الف ـ انواع دستي آن به همان صورت خاموش كننده هاي ديگر حمل مي شود.

ب ـ با توجه به فشار زياد دستگاه و به علت طرح خاص سرلوله حداكثر فاصله پرتاب اين خاموش كننده بين 2 الي 4 متر است؛ بنابراين براي استفاده بايد بيشتر به حريق نزديك شد.

ج ـ در فاصله دورتر از حريق ضامن را آزاد و سرلوله را در دست گرفته و با قراردادن در موقعيت مناسب با فشار روي اهرم يا باز كردن شير گاز را با حركت سرلوله قيفي به محل دلخواه هدايت مي كنيم. ( بهتر است CO2 را به طرف سطح مواد در حال اشتعال هدايت كرد) .

د ـ حداكثر زمان تخليه اين خاموش كننده ها بين 60 الي 160 ثانيه مي باشد كه در مدت فوق بايدحداكثر استفاده را در امر اطفاء نمود.

ه ـ اين خاموش كننده ها قابل كنترل است و در صورتي كه بيشتر از 10 درصد آن مصرف نشود مي توان از آن براي حريقهاي ديگر استفاده كرد.

و ـ در صورتي كه از پربودن دستگاه اطمينان داريد ولي گاز خارج نمي شود احتمالاً ممكن است راه خروج آن به علت يخ زدن گاز مسدود شده باشد. براي چند لحظه شير را ببنديد و مجددا باز كنيد.

 

برگزاری دوره آموزش کپسول خاموش کننده

 

ياد آوري 1 :

خروج گاز از سرلوله در اين نوع خاموش كننده با صداي شديدي صورت مي گيرد و ممكن است براي كساني كه براي اولين بار با آن كار مي كنند ايجاد دستپاچگي نمايد.

يادآوري 2 :

در اثر انبساط سريع گاز از حالت مايع به بخار در سرلوله احتمال توليد الكتريسيته ساكن و انتقال آن به بدن شخص عمل كننده وجود دارد كه در صورت استفاده آن براي وسايل برقي ممكن است توهم هدايت الكتريسيته از طريق گاز در شخص عمل كننده نمايد.

 طريقه استفاده از خاموش كننده هاي مواد هالوژنه :

الف ـ در صورت استفاده از مواد هالوژنه براي آتش سوزي هاي مواد نفتي نبايد آن را مستقيماً وارد آتش مواد نفتي نمود، زيرا به علت پايين بودن نقطه جوش و انبساط سريع، توليد انفجار مي كند.

ب ـ در صورت استفاده از خاموش كننده مواد هالوژنه كه در شيشه هايي به شكل بولينگ قرا رداده شده كه ظرفيت آن حدود 1200 گرم ماده هالوژنه مي باشد، به هنگام آتش‌سوزي، آن را به ميان آتش پرتاب مي كنند كه در اثر شكستن بطري مواد هالوژنه تبديل به گاز شده و عمل اطفاء را انجام مي دهد، يا آن را در محل هاي مناسب قرار مي دهند تا در صورت آتش سوزي و رسيدن حرارت به بطري فشار گاز داخل باعث شكسته شدن شيشه (بطري) شده و مواد با بخار شدن باعث خاموش شدن آتش مي شود.

 برگزاری دوره آموزش کپسول خاموش کننده

ایمنی و آشکارسازی گاز در اتاقهای باطری

اینکه باطری های LEAD-ACID در زمان شارژ با آزادسازی گاز هیدروژن می توانند پتانسیل وقوع انفجار را بوجود بیاورند دانش و مطلب مشترک و صحیحی است. در سال 2001، یک انفجار در اثر آزاد شدن گاز هیدروژن در اتاق UPS در محل شارژ باطری داخل یکی از مراکز داده در کالیفرنیا  اتفاق افتاد. خوشبختانه کسی آسیب ندید، اما به هر حال مرکز داده متحمل خسارت بسیار سنگینی شامل خرابی سقف و چندین دیوار شد. این انفجار همچنین سوراخ بسیار بزرگی در سقف ساختمان بوجود آورد. متاسفانه، دلیل اصلی انفجار ناشناخته باقی ماند. مالک اصلی مرکز داده هر دو سیستم تخلیه هوا و گازسنجی هیدروژن را در اتاق UPS نصب کرده بود. زمان حضور واحد آتش نشانی سیستم گاز سنجی در حال نشان دادن وضعیت آلارم بود. طی بررسی های به عمل آمده، چندین ساکن در محل وقوع انفجار گزارش دادند که از سه روز قبل از انفجار صدای آلارم سیستم را می شنیدند.

هر دو سیستم آشکارساز گاز هیدروژن و تخلیه هوای محیط برای اتاق باطری لازم می باشند اما می توان گفت که صرف حضور این تجهیزات برای تامین ایمنی این محل کفایت نمی کنند. حال سوال اینجاست که چطور می توان از این قبیل اتفاقات در مرکز داده جلوگیری نمود؟ 

در سر فصل شماره 320 از استاندارد NFPA70E -استاندارد ایمنی برقی در محیط های کار-، طراحان و مالکین ساختمانی می توانند ملزومات و تجهیزات مورد نیاز برای تامین ایمنی اتاق شارژ باطری را بیابند. این استاندارد نیاز به سیستم تخلیه هوای محیط مجهز به اگزوز تخلیه هوا از داخل محیط به محیط بیرون را از ملزومات می داند. از آنجاییکه گاز هیدروژن از هوای اتاق سبکتر است، اگزوز سیستم مذکور باید در بالاترین ارتفاع ممکن در اتاق تعبیه شود که در نهایت با پیکره بندی مناسب غلظت گاز هیدروژن را تا کمتر از 1 درصد حجمی کاهش بدهد. (زمانی که غلظت گاز هیدروژن به 4 درصد حجمی برسد در واقع آستانه انفجار این گاز شکل می گیرد).

اما به چه صورت سیستم حفاظت در مقابل حریق با سیستم تخلیه محیط واکنش نشان می دهد و چه نقشی باید در اطلاع رسانی به ساکنین محل ایفا نماید. پاسخ بسیار ساده است: سیستم حفاظت در مقابل حریق باید به هر دو سیستم آشکارسازی گاز هیدروژن و دود مجهز شده و بر سیستم اعلان به ساکنین و همچنین کنترل سیستم تخلیه هوای محیط کنترل داشته باشد.

مدیران مراکز داده که بر روی بالاترین زمان عملکرد بدون خطای سیستم های خود تمرکز دارند این مسئله که فراهم سازی یک سیستم حفاظتی خوب در مقابل حریق نه تنها در اتاقهای سرور بلکه در فضاهای شامل تجهیزات توزیع توان نیز لازم می باشد را به درستی تشخیص می دهند. استفاده از سیستم های نمونه گیر هوای محیط به عنوان سیستم حفاظت از حریق در اتاقهای پروسس، اتاقهای توزیع توان و اتاق باطری برای  مهندسین مشاور رایج می باشد.

شرکت VESDA تولید کننده سیستم نمونه گیر هوای محیط یک سیستم که هم شامل آشکار سازی حریق و هم آشکار سازی گاز در اتاقهای باطری می باشد را به مدیران مراکز داده پیشنهاد می دهد. این سیستم از لوله های سیستم آشکار ساز دود نمونه گیر هوای محیط برای تشخیص آستانه خطر وجود گاز هیدروژن به سادگی استفاده می کند که این امر بسیار صرفه اقتصادی بالایی دارد.

آشکار ساز گاز ECO در سیستم پایین دست، در مسیر لوله های نمونه گیری هوا در اتاق باطری نصب می شود و هردو گزینه رله خروجی و خروجی آنالوگ (20-4 میلی آمپر)  را جهت استفاده فراهم می کند که می تواند بوسیله سیستم اعلان حریق یا سیستم کنترل مرکزی ساختمان مانیتور شود. همچنین می تواند جهت فعالسازی سیستم تخلیه هوای محیط در اتاق باطری مورد استفاده قرار بگیرد که کنترل سوئیچ جریان و یا جریان هوای فن سیستم تخلیه هوای محیط نیز باید توسط این سیستم صورت پذیرد.

یکی از قسمت های مهم در سیستم آشکار سازی گاز برنامه ریزی مناسب بخش کنترلی می باشد. فن خارج کننده هوا باید به صورت متناوب جهت کاستن غلظت هیدروژن در هوای محیط فعال گردد. کنترل پنل اعلان حریق می تواند جهت اعلان محلی در زمانیکه غلظت گاز هیدروژن از درصد مجاز تجاوز می کند به کار گرفته شود. تجهیزات اخباری از قبیل آژیر و فلاشر بهتر است در داخل و خارج اتاق باطری در محل خروج و ورود در نظر گرفته شوند. بعلاوه باید یک سیستم اعلان برای اعلان مشترک در زمان اضطراری در نظر گرفته شود. با توجه به نوع تاسیسات ممکن است نیاز به تخلیه افراد در محیط در زمانهایی که غلظت گاز هیدروژن به 4 درصد حجمی می رسد باشد و از این رو کنترل پنل و یا سیستم اعلان حریق برای این امر باید برنامه ریزی شود و همزمان سیستم اعلان عمومی اطلاع رسانی نماید.

در نهایت جهت قطع سیستم شارژ باطری در شرایط ناایمن غلظت گاز هیدروژن (در صورتیکه سیستم پشتیبان موجود باشد) تا زمان خروج از وضعیت اضطرار باید تمهیداتی اندیشیده شود. واکنش مناسب در زمان اضطرار به تجهیزات استفاده شده و میزان آگاهی نفرات حاضر در محل باز می گردد. در وضعیتی که نفرات حاضر از دانش و آموزش کافی برخوردار نمی باشند حتما سیستم شارژ باید از مدار خارج شود.

همچنین استفاده از تجهیزات ضد انفجار در اتاقهای باطری که باطری های تر اسیدی در آنها نگهداری و شارژ می شوند اکیدا توصیه می شود.

در نهایت می توان گفت با طراحی مناسب سیستم حفاظت از حریق و البته بازرسی دوره ای این سیستم به سادگی می توان از وقوع انفجار و مشکلات نشت گاز هیدروژن جلوگیری نمود.

 

هر گونه کپی برداری از مطالب و مقالات این وبسایت با ذکر منبع و لینک به منبع نه تنها مجاز، بلکه ستودنی است.

 

کتاب مهندسی ايمنی سيستم و ارزيابی ريسك

اين كتاب راهنمايي جامع و عملي درباره چگونگي كاربرد ايمني براي محصولات و فرآيندهاي صنعتي است. كتاب حاوي مثال‌هاي واقعي بوده و به خوانندگان نشان مي‌دهد كه چگونه از اشتباهات رايج اجتناب كنند. در كتاب مفاهيم ايمني و ريسك به طور خلاصه بحث شده و تكنيك‌هاي ايمني سيستم و روش‌هاي آناليز خطر بيان مي‌شوند. علاقمندان با مطالعه اين كتاب مي‌توانند بهترين تكنيك‌ها را از صنايع شيميايي و هسته‌اي، فضايي و نظامي، توليدي و حمل و نقل فرا گيرند.

 

نویسنده: حجت الله رضا زاده
انتشارات دانشگاه صنعتي امير كبير (1382), 332صفحه، 25000  ريال      تلفن: 66498868