هدف از تدوین این كتاب معرفی جامع و آموزش علمی و كاربردی روش «HAZOP STUDY» به مهندسین مشاور و كارفرمایان مرتبط با صنایع فرایندی بوده و سعی شده در نگارش آن مفاهیم بنیادین به ساده ‏ترین شكل ممكن و با ارایة توضیحات و مثال‏های كاربردی كه آمیخته ‏ای از تجربیات شخصی نویسنده و سایر اساتید فن در این زمینه می‏باشد، برای خوانندگان محترم تبیین گردد.

 

نویسندگان: مهندس فرشاد سرایی

انتشارات: نگارنده دانش      (زمستان 1392)      158 صفحه      9000 تومان       تلفن: 66962053

 

ارگونومی به زبان ساده به معنای مطالعه و اندازه گیری کار انسان است که کار در اینجا علاوه بر وجه غالب یعنی کار کردن در مقابل دریافت دستمزد، سایر فعالیت های انسان از قبیل فعالیت های ورزشی، کار در منزل و فعالیت های روزمره اجتماعی را نیر در بر می گیرد.

ارگونومی تغییرات گسترده انسانی در ابعاد فیزیکی، توان جسمانی و سایر تفاوت های فردی در ابعاد روانشناختی، اجتماعی و فرهنگی را در طراحی در نظر می گیرد تا اطمینان حاصل شود که نیازهای انسانی در جهت تامین کار ایمن، سالم و کارآمد تامین شده است. بدین ترتیب می توان گفت ارگونومی علمی است که هم جان را حفظ می کند و هم مال را.

بزرگترین ارزش اقتصادی ارگونومی در محیط کار حفاظت نیروی انسانی از طریق کاهش آسیب های اسکلتی عضلانی است. اغلب شرکت هایی که به صورت منظم ارگونومی را بکار گرفته اند بطور قابل ملاحظه ای از کاهش غرامت های بیمه ای کارگران بهره برده اند. تمامی مطالب موجود در این کتاب براساس تجارب سی ساله مولف در محیط های کار بیشمار و سازمان های مختلف تالیف شده است.

 

مولف: دان مکلئود     مترجمین: مهندس عباس بهرامی، دکتر علی اکبر طاهریان و دکتر مجید معتمدزاده

انتشارات آثار سبحان        (1392)       280 صفحه     11400 تومان     تلفن: 66971040

کتاب حاضر در شش فصل تهيه و تدوين شده است. فصل اول آن؛ به طرح مسأله و ديدگاه‌هايی پيرامون موضوع مديريت بحران و ضرورت توجه به اين مقوله می پردازد. فصل دوم به مبانی نظری و مفهومی مديريت بحران، شهر و شهرسازی و پيوند اين مفاهيم می پردازد و زمينه‏ های نظری اين موضوع را مورد كنكاش علمی قرار مي‏دهد. فصل سوم شامل سيل‌گيری شهرها، علل و عوامل وقوع سيل و روش‌های مقابله با اين سانحه طبيعی می باشد. فصل چهارم علاوه بر تشريح مديريت بحران زلزله، به شيوه‌های کاهش اثرات زلزله بر شهرها، به نقش برنامه‌ريزی و مديريت شهری در کاهش اثرات زلزله، با توجه به فضای کالبدی شهرها، و همچنين ارائه راه‌حل‌هايی در اين زمينه می پردازد. فصل پنجم كتاب به مديريت بحران شهری در ايران و تشريح اسناد قانونی و ساختارهای اين موضوع می پردازد و تبيين جايگاه مديريت بحران در برنامه‏ های توسعه و نظام شهرسازی و مديريت شهری را انجام مي‏دهد. فصل ششم به مبحث نتيجه‌گيری و راهبردهای اجرايی با هدف کاهش اثرات بلايای طبيعی در شهرها پرداخته و در پايان نيز به ترتيب پيوست‌ها و منابع و مآخذ ارائه شده است.

نویسنده: دکتر مجید عبدالهی

انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاری های کشور   (1391)     292 صفحه    تلفن: 63901283

 

سیستم اطفاء حریق اسپرینکلر (آب فشان) یک روش حفاظت از حریق فعال است. این سیستم از یک منبع آب تشکیل شده که فشار و نرخ جریان کافی را برای مجموعه‌ای از لوله‌های توزیع آب فراهم کرده و چند اسپرینکلر بدان متصل شده‌اند. اگرچه در گذشته تنها در کارخانه‌ها و ساختمان‌های تجاری بزرگ از این سیستم استفاده می‌شد، ولی امروزه سیستم‌هایی از این دست برای استفاده در منازل و ساختمان‌های کوچک و با قیمت‌های مقرون به صرفه عرضه شده‌اند. از سیستم‌های اطفاء حریق اسپرینکلر بطور گسترده‌ای در سراسر دنیا استفاده شده و هر ساله بیش از 40 میلیون سَری اسپرینکلر نصب می‌شود. بیش از 96% از آتش سوزی‌های رخ داده شده در ساختمان‌هایی که بطور کامل توسط سیستم‌های اطفاء حریق اسپرینکلر مورد محافظت قرار گرفته بوده‌اند، صرفاً توسط اسپرینکلر‌های اطفاء حریق کنترل شده‌اند.

تاریخچه سیستم های اطفای حریق اسپرینکلر

   
لئوناردو داوینچی در قرن پانزدهم یک سیستم اسپرینکلر طراحی کرده بود. او برای خودکارسازی آشپزخانه‌ی ارباب خود از یک اجاق بزرگ و مجموعه‌ای از تسمه نقاله‌ها استفاده کرده بود. یکبار در خلال یک میهمانی، در اثر بروز مجموعه‌ای از خطاها، همه چیز به هم ریخت و آتش سوزی رخ داد. «سیستم اسپرینکلر بیش از اندازه خوب عمل کرد و آب همه‌ی غذاها و بخش سالم آشپزخانه را با خود برد».

در سال 1723، آمبروز گادفری (Ambrose Godfrey) اولین سیستم اسپرینکلر خودکار موفق را خلق کرد. او از باروت برای رهاسازی مخزنی مملو از سیال اطفاء حریق استفاده نمود.

اما اولین سیستم اطفای حریق اسپرینکلر مدرن ثبت شده‌ی جهان در سال 1812 توسط ویلیام کانگریو (William Congreve)، معمار سالن تئاتر سلطنتی دروری لین (Drury Lane) در انگلستان، در این سالن نصب شد و طی گواهی ثبت اختراع شماره‌ی 3606 به تاریخ همان سال به ثبت رسید. این سامانه از یک مخزن استوانه‌ای آب‌بندی شده به حجم تقریباً معادل 95،000 لیتر تشکیل شده بود که توسط یک شاه لوله‌ی 10 اینچی (250 میلیمتری) آب تغذیه می‌شد و انشعاباتی از آن به همه‌ی بخش‌های سالن کشیده شده بود. در صورت بروز حریق، مجموعه‌ای از لوله‌های کوچکتر که توسط انشعابات فوق تغذیه می‌شدند توسط سوراخ‌های نیم اینچی (13 میلیمتری) که روی آن‌ها تعبیه شده بود، آب را روی آتش می‌ریختند.

از سال 1852 تا 1885 از سیستم‌های لوله‌کشی مشبک‌کاری شده به عنوان وسیله‌ای برای حفاظت در برابر حریق در کارخانجات نساجی انگلستان استفاده می‌شد. اما این سیستم‌ها، خودکار نبودند؛ بلکه باید یک نفر آن‌ها را به کار می‌انداخت. مخترعین اولین بار حدود سال 1860 بود که به دنبال آزمایشاتی روی اسپرینکلر‌های خودکار رفتند. اولین سیستم اسپرینکلر خودکار در سال 1872 توسط فیلیپ دبلیو پرات از شرکت آبینگتون (Philip W. Pratt of Abington) در ایالت ماساچوست ثبت اختراع شد.

هنری اس پارمالی (Henry S. Parmalee) از شرکت نیوهیون (New Haven) در ایالت کانکتیکات به عنوان مخترع اولین سَری اسپرینکلر خودکار به شمار می‌رود. پارمالی موفق شد اختراع پرات را بهبود بخشیده و سیستم اسپرینکلر بهتری خلق کند. او در سال 1874 سیستم اسپرینکلر خود را در کارخانه‌ی پیانوی خودش نصب کرد.

فردریک گرینل طرح پارمالی را بهینه‎سازی کرد و در سال 1881 سیستم اسپرینکلری را به به نام خود به ثبت رساند. او در ادامه سامانه‌ی ابداعی خود را بیش از پیش بهبود بخشید و در سال 1890 اسپرینکلر دیسک شیشه‌ای را ثبت اختراع کرد که اساساً همان سیستم اسپرینکلری است که امروزه از آن استفاده می‌شود.

تا دهه‌ی 1940، اسپرینکلر‌ها تقریباً فقط برای حفاظت از ساختمان‌های تجاری نصب می‌شدند، ساختمان‌هایی که مالکین آن‌ها می‌توانستند با صرفه‌جویی در هزینه‌های بیمه‌ای، هزینه‌ی این سیستم‌ها را تأمین کنند. اما با گذشت سالیان متمادی، امروزه طبق استانداردها و مقررات ساختمانی محلی، اسپرینکلر‌های اطفاء حریق، در بخش‌هایی از آمریکای شمالی و کاربری‌های خاص شامل (و نه محدود به) بیمارستان‌ها، مدارس، هتل‌ها و سایر ساختمان‌های عمومی تازه ساز، جزو تجهیزات ایمنی اجباری به شمار می‌روند. اما در ورای مرزهای ایالات متحده و کانادا به ندرت می‌بینیم که سیستم‌های اسپرینکلر بر اساس استانداردهای ساختمانی برای کاربری‌های عادی که تعداد افراد حاضر در آن‌ها زیاد نیست (مانند کارخانه‌ها، خطوط فرایند، خرده فروشی‌ها، پمپ‌های بنزین و امثالهم) اجباری شده باشند.

امروزه اسپرینکلر‌ها در اغلب ساختمان‌های دیگر مانند مدارس و مجموعه‌های اقامتی نصب می‌شوند. این وضعیت تا حد زیادی ناشی از لابی‌گری‌های صورت گرفته توسط شبکه‌ی ملی اسپرینکلر‌های اطفاء حریق، شبکه‌ی اسپرینکلر‌های اطفاء حریق اروپا و انجمن اسپرینکلر‌های اطفاء حریق خودکار بریتانیا است.

در اغلب موارد، مقررات ساختمانی در اسکاتلند و انگلستان به جهت رعایت ایمنی افراد حاضر در انواع خاصی از املاک، نصب سیستم‌های اطفاء حریق اسپرینکلر را در این محل‌ها ضروری دانسته‌اند.

در اسکاتلند، همه‌ی مدارس جدیدالإحداث، درمانگاه‌های جدید، گرم‌خانه‌ها و آپارتمان‌های بلند مرتبه توسط اسپرینکلر محافظت می‌شوند. در انگلستان همه‌ی ساختمان‌های به ارتفاع بیش از 30 متر باید به اسپرینکلر مجهز باشند. در سال 2011، ولز به اولین کشوری در جهان بدل شد که نصب اسپرینکلر‌های اطفاء حریق را در منازل جدیدالإحداث الزامی اعلام کرد. این قانون شامل منازل تازه‌ساز و آپارتمان‌ها و همچنین درمانگاه‌ها و خوابگاه‌های دانشجویی می‌شود و از سپتامبر 2013 لازم‎الإجرا خواهد بود.

استفاده از سیستم اطفای حریق اسپرینکلر

اسپرینکلر‌ها از سال 1874 در ایالات متحده مورد استفاده بوده‌اند و اغلب در کارخانجات نصب می‌شده‌اند که طی قرن اخیر شاهد آتش سوزی‌های فاجعه باری از نظر خسارات جانی و مالی بوده‌اند. در حال حاضر در آمریکا همه‌ی ساختمان‌های بلند مرتبه و زیرزمینی که بطور کلی 75 فوت (23 متر) بالاتر یا پایین‌تر از حد دسترسی عوامل آتش‌نشانی قرار گرفته‌اند و توان آتش‌نشانان برای کشیدن شلنگ آب کافی برای اطفاء حریق احتمالی در آن‌ها محدود است، ملزم به تجهیز شدن به اسپرینکلر هستند.

گاهی نصب اسپرینکلر بواسطه‌ی مقررات ساختمانی الزامی دانسته شده و گاهی توسط شرکت‌های بیمه‌ای بدان توصیه شده تا از خسارات مالی یا وقفه‌های تجاری ناشی از حریق کاسته شود. در آمریکا، مقررات ساختمانی مربوط به محل‌های تجمع عمومی بیش از 100 نفره و محل‌هایی که خدمات اقامتی شبانه روزی ارائه می‌دهند، مانند هتل‌ها، آسایشگاه‌ها، خوابگاه‌ها و بیمارستان‌ها، معمولاً یا بر اساس مقررات ساختمانی، یا به عنوان پیش شرطی برای دریافت کمک‌های مالی ایالتی و فدرالی و یا بعنوان یکی از شروط اخذ پروانه (که اخذ آن برای موسساتی که به دنبال آموزش پرسنل پزشکی هستند، الزامی به شمار می‌رود)، نصب اسپرینکلر را الزامی کرده اند.

مقررات اسپرینکلرهای اطفای حریق در ایالات متحده‌ی آمریکا

اگرچه تعداد قوانین فدرالی مشخص در زمینه‌ی استانداردهای ساختمانی اندک است و وضع این قوانین عموماً به حوزه‌های قضایی محلی سپرده شده است، ولی دولت فدرال از ابزارهای تأمین مالی و پولی برای ترویج استانداردهای ایمنی در برابر حریق در ساخت و سازها استفاده کرده است.

در سال 1990، کنگره‌ی آمریکا مصوبه‌ی PL-101-391 را با عنوان «قانون ایمنی هتل و متل (مصوب 1990)» گذراند. به موجب این قانون، همه‌ی هتل‌ها، سالن‌های جلسات یا موسسات مشابهی که وجوه فدرال دریافت می‌کنند (در ازای اقامت مأمورین دولتی یا برگزاری جلسات دولتی و امثالهم)، باید الزامات مربوط به حریق و سایر الزامات ایمنی را رعایت کنند. مشهود‌ترین نمونه از این الزامات، تعبیه‌ی اسپرینکلر است. با افزایش هتل‌ها و اقامتگاه‌های عمومی دیگری که با هدف پذیرش بازدیدکنندگان دولتی، تأسیسات خود را ارتقا می‌دهند، این نوع سیستم‌ها رفته رفته به نُرم صنعت تبدیل می‌شوند – حتی با وجود آنکه هنوز در هیچ یک از آئین نامه‌های ساختمانی محلی، اجباری نشده‌اند.

اگرچه آئین نامه‌های ساختمانی صراحتاً استفاده از اسپرینکلر‌های اطفاء حریق را اجباری نکرده‌اند، ولی طوری تنظیم شده‌اند که نصب این سیستم‌ها به عنوان یک گزینه‌ی انتخابیِ بسیار مفید شناخته شود. در اغلب آئین نامه‌های ساختمانی ایالات متحده، برای سازه‌های مجهز به سیستم‌های اسپرینکلری اطفاء حریق، استفاده از مصالح ساختمانی ارزان قیمت، مساحت طبقات بزرگتر، و راهروهای خروج طولانی‌تر مجاز دانسته شده است و الزامات کمتری در زمینه‌ی اطفاء حریق در حین ساخت و ساز منظور می‌شود. از این رو، معمولاً با نصب سیستم اسپرینکلر و صرفه جویی در دیگر هزینه‌های پروژه، هزینه‌ی کل ساختمان نسبت به سازه‌های فاقد اسپرینکلر، کاهش می‌یابد.

در سال 2011، پنسیلوانیا و کالیفرنیا به اولین ایالت‌های آمریکا تبدیل شدند که در آن‌ها تجهیز ساختمان‌های مسکونی جدیدالإحداث به سیستم‌های اسپرینکلر الزامی اعلام شد. اما پنسیلوانیا همان سال این قانون را لغو کرد. امروزه بسیاری از شهرداری‌ها نصب اسپرینکلر در ساختمان‌های مسکونی را الزامی می‌دانند، حتی اگر در سطح ایالتی چنین الزامی وضع نشده باشد.

 

مقررات اسپرینکلرهای اطفای حریق در اروپا

افزایش توجه و حمایت از سیستم‌های اسپرینکلر در انگستان که عمدتاً بدلیل لابی‌گری موثر شبکه‌ی ملی اسپرینکلر‌های اطفاء حریق، انجمن اسپرینکلر‌های اطفاء حریق اروپا و انجمن اسپرینکلر‌های خودکار بریتانیا رخ داده است، موجب شده سیستم‌های اسپرینکلر بیشتری نصب شوند. به عنوان مثال، دولت انگلیس در 100 امین شماره‌ی بولتن ساختمانی توصیه کرده بیشتر مدارس جدیدالإحداث به حفاظت در برابر حریق از طریق اسپرینکلر مجهز باشند. در سال 2011 ولز به اولین کشوری در جهان بدل شد که نصب اسپرینکلر‌های اطفای حریق را در منازل جدیدالإحداث الزامی اعلام کرد. این قانون شامل منازل و آپارتمان‌ها و همچنین درمانگاه‌ها و اقامتگاه‌های دانشگاهی تازه‌ساز می‌شود. در اسکاتلند همه‌ی مدارس جدیدالإحداث و همینطور همه‌ی پارکینگ‌ها، گرمخانه‌ها و آپارتمان‌های بلند مرتبه به اسپرینکلر مجهز هستند.

در بریتانیا از دهه‌ی 1990، اسپرینکلر‌ها وارد مقررات ساختمان‌سازی (انگلستان و ولز) و استانداردهای ساختمانی اسکاتلند شدند و تحت شرایطی خاص، وجود سیستم‌های اسپرینکلر به عنوان عاملی برای معاف شدن از رعایت برخی دیگر از بخش‌های این مجموعه مقررات به شمار می‌رود. به عنوان نمونه، در صورت وجود سیستم اسپرینکلر، مجوز تراکم 2 برابر و افزایش فاصله‌ی خروجی (تا خروجی در زمان حریق) را به همراه دارد و همچنین در این صورت کاهش درجه‌ی حریق دیواره‌های جداسازی داخلی نیز مجاز شمرده می‌شود.

در نروژ از جولای 2010، همه‌ی خانه‌های جدیدی که بیش از دو طبقه داشته‌اند و همچنین همه‌ی هتل‌ها، آسایشگاه‌ها و بیمارستان‌های جدید ملزم به داشتن اسپرینکلر شده‌اند. در سایر کشورهای اسکاندیناوی نیز الزام به تعبیه‌ی اسپرینکلر در آسایشگاه‌های جدید، یا وضع شده و یا بزودی وضع خواهد شد، و در فنلاند تا سال 2010، یک سوم آسایشگاه‌ها مورد بهسازی قرار گرفته و به اسپرینکلر مجهز شدند. وقوع آتش سوزی در بازداشتگاه مهاجرین غیرقانونی در فرودگاه شیفول در هلند در 27 اکتبر 2005 که موجب مرگ 11 نفر از بازداشت شدگان گردید، به بهسازی و تعبیه ی اسپرینکلر‌ در همه‌ی زندان‌هایی از این دست در هلند شد. حادثه‌ی آتش سوزی در فرودگاه دوسلدورف آلمان در 11 آوریل 1996 که با مرگ 17 نفر همراه بود، به نصب اسپرینکلر در همه‌ی فرودگاه‌های بزرگ آلمان انجامید. در بیشتر کشورهای اروپایی دیگر نیز نصب اسپرینکلر‌ها در مراکز خرید، انبارهای بزرگ و ساختمان‌های بلند مرتبه الزامی شده است.

امروزه انجام مطالعات ارزیابی ریسک عددی و ارزیابی پیامد به همراه طراحی لایه ‏های حفاظتی در برابر رویدادهای فاجعه آمیز جزء الزامات طراحی واحد‏های فرآیندی است و بدون انجام چنین مطالعاتی نمی‏توان حاشیه ایمنی قابل قبول برای راه اندازی و عملیات واحدهای فرآیندی انتظار داشت، هر چند وقوع حوادثی مانند حادثه فلیکس بارو و حادثه بوپال در حدود 40 سال پیش باعث وضع قوانین ایمنی و رشد چشمگیری در ارتقاء سطح ایمنی صنایع فرآیندی شد، اما وقوع آتش سوزی و انفجارهای مهیب در کارخانه کود شیمیایی تگزاس در اواسط 2013 منجر به بيش از 160 نفر كشته و مجروح، تخریب قابل ملاحظه ساختمانهای مجاور و خساراتهای مالی سنگینی شد که به همراه بسیاری از حوادث مرگبار دیگر اخیر، اهمیت و ضرورت انجام مطالعات ارزیابی ریسک عددی و جامع را بیش از پیش به منظور ایمن سازی صنایع فرآیندی متوجه متخصصان این حوزه می گرداند. روشهای متعددی برای انجام مطالعات ارزیابی ریسک در صنایع فرآیندی وجود دارد، اما تنها روشهای اندکی قادر به ارائه نتایج کاملاً عددی و برآورد دقیق و مهندسی از ریسک مخاطرات این صنایع به منظور تصمیم ‏گیری در حوزه مدیریت ریسک می‏باشند. هدف این کتاب معرفی بهترین روش ارزیابی ریسک کمی و دو روش پرکاربرد و جدید ارزیابی ریسک نیمه کمی در صنایع فرآیندی است. این کتاب در چهار فصل نگارش شده است. فصل اول در مورد کلیات ارزیابی ریسک است و در فصول دوم، سوم و چهارم به ترتیب به تشریح روش ارزیابی ریسک کمی(QRA)، روش آنالیز لایه های محافظ (LOPA) و شاخص حریق و انفجار DOW پرداخته شده است. در نگارش این کتاب سعی شده از کتابهای رفرنس معتبر این حوزه که اغلب آنها جزء انتشارات انیستیتو مهندسی شیمی آمریکا (AIChE) و مرکز ایمنی صنایع شیمیایی (CCPS) است، استفاده گردد. در هر فصل به منظور تشریح شفاف اهداف آموزشی این کتاب و درک بهتر خوانندگان محترم، مثالهای کاربردی و واقعی متعددی بیان شده است. این کتاب برای دانش آموختگان و دانشجویان مهندسی بهداشت حرفه‏ای، مهندسی ایمنی، مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست و مهندسی شیمی و … جهت اهداف ارزیابی ریسک، ارزیابی و مدلسازی پیامد و تعیین میزان عملکرد لایه‏ های حفاظتی و … می‏تواند بکار گرفته شود. همچنین این کتاب می‏تواند برای اهداف تدریس دانشگاهی، انجام پروژه ‏های ارزیابی ریسک در صنایع و … نیز استفاده گردد.   نویسندگان: داسماعيل زارعی و علی درمحمدی انتشارات فن آوران     (1393)      256 صفحه      12500 تومان      تلفن: 66953998

 

هدف کتاب حاضر بيان اصول و مبانی الکتريسيته ساکن و خطرات و مشکلات آن در صنايع می باشد. در اين رابطه ابتدا از خطرات حريق و انفجار و شرايط لازم برای اشتعال صحبت به ميان می آيد. سپس منشا الکتريسيته ساکن و چگونگی تشکيل بارهای ناخواسته مطرح گرديده و انواع تخليه های الکتريکی (هاله ای، جارويی، فوق جارويی، مخروطی، جارويی انتشاری و جرقه ای) مورد تجزيه و تحليل قرار می گيرند. علاوه بر آن در زمينه اصول ايمنی و همچنين پيشگيری از حوادث الکتريسيته ساکن مطلبی چند ارايه می گردد. همچنين تعدادی از حوادث گذشته مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهای ايمنی بيان می شوند.

 

نویسنده: دکتر همایون لاهیجانیان

انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران    (1384)     212 صفحه      تلفن: 77240425

1-    طبقه بندی مکان­ها با توجه به خطر حریق

NFPA13 ساختمان­ها را براساس قابلیت سوختن مواد موجود، مقدار مواد قابل اشتعال و ارتفاع کالاهای انبار شده و نرخ حرارت آزاد شده به سه گروه اصلی تقسیم بندی می­کند.

1-1-        محیط کم خطر(Light Hazard):

مكان­هايي غير صنعتي هستند كه ميزان و يا قابليت اشتعال محتوياتشان اندك است و هنگام آتش سوزي حرارت كمي توليد مي­كنند. مانند: ساختمان­های اداری، مسکونی، بیمارستان­ها، اماکن مذهبی، آموزشگاه، مؤسسات، کتابخانه­ های کوچک و موزه.

1-2-       محیط با خطر معمولي(Ordinary Hazard):

مكان­هاي تجاري و صنعتي هستند كه خود بر حسب قابليت اشتعال محتوياتشان به دو گروه تقسيم مي­شوند:

گروه1: مكان هايي با قابليت اشتعال كم محتويات، كه ارتفاع مواد اشتعال پذير انبار شده در آنها از 2.4متر تجاوز نمي كند مانند: پاركينگ ها و نمایشگاه اتومبيل، نانوايي ها، كارخانجات كنسرو سازي،آشپزخانه رستوران­ها، كارخانه شيشه سازي، رختشوي خانه­ها.

گروه2:مكان هايي با قابليت اشتعال بالاتر از حد متوسط محتويات كه ارتفاع مواد اشتعال پذيردر آنها از 2.4متر تجاوز ننموده و هنگام آتش سوزي حرارت متوسطي توليد مي­كنند. مانند: کارخانه تولید لاستیک،دفاتر پستی آسياب­هاي غلات، چاپخانه ­ها،­كارخانجات نساجي، صنايع چوب و چوب بری.

1-3-      محیط­های بسيار پرخطر(Extra Hazard):

گروه1: این محیط­ ها نیز به دو گروه تقسیم می­شوند.مكان­هايي تجاري و صنعتي هستند كه قابليت اشتعال محتوياتشان بسيار بالا بوده (مثل باروت يامايعات قابل اشتعال) و هنگام آتش سوزي حرارت زيادي توليد مي­كنند.سرعت گسترش حریق در این کلاس بالا ولی مقدار مایعات قابل اشتعال، بسیار کم است. مانند: آشیانه هواپیما، ریخته گری، كارخانه فيبر و نئوپان سازي، كارخانه لاستيك اسفنجي، چاپخانه­هايي كه جوهرهاي با دماي اشتعال كمتر از ˚C38 استفاده مي­كنند. 

گروه2: ساختمان یا بخشی از ساختمان که مقدار مایعات قابل اشتعال در آن قابل توجه است.همانند آسفالت، اسپری کردن مایعات قابل اشتعال، کاخانجات سازنده خانه­های پیش ساخته، تولید پلاستیک، حلال­های شوینده و رنگ کاری.                         

2-  حداکثر میزان سطح زیر پوشش هر اسپرینکلر

حداکثر میزان سطح زیر پوشش هر اسپرینکلر با توجه به نوع مکان به شرح زیر می­باشد.

 

3-فاصله میان اسپرینکلرها

براي تعيين محل اسپرينكلرها نيز طبق استاندارد NFPA حداكثر فاصله بين اسپرينكلرها بايد مطابق جدول زير باشد:

 همچنین حداقل فاصله مجاز بین اسپرینکلرهای Upright یا Pendent، 6 فوت می­باشد.

بیشترین فاصله اسپرینکلرها تا دیوار برابر است با نصف حداکثر فاصله مجاز بین اسپرینکلرها. کمترین فاصله مجاز اسپرینکلرها از دیوار برابر 4 اینچ می­باشد.

4-  مقدار مصرف آب اسپرينكلر

برای تعیین مقدار آب خروجی از هر اسپرینکلر، از سه روش زیر می­توان استفاده نمود:

4-1-       روش مساحت/چگالی

در این روش چگالی میزان دبی تخلیه شده بر واحد سطح تحت پوشش اسپرینکلر محاسبه می­شود. نمودار زیر مقدار چگالی مورد نیاز جهت اطفاء حریق درمحیط­های کم خطر تا پر خطر بر حسب gpm/ft2و mm/min2نشان داده شده است.

 

برای تعیین دبی خروجی مورد نیاز هر اسپرینکلر، با توجه به کلاس خطر محیط، چگالی متناظر با پایین ترین نقطه از منحنی­های محیط­های با میزان خطرهای متفاوت را انتخاب کرده و در مساحت پوشش اسپرینکلر ضرب می­نماییم. چگالی مورد نیاز در جدول زیر برای محیط­های مختلف آورده شده است.

 

4-2-      استفاده از جداول مربوط به اسپرینکلرهای ESFR و قطره بزرگ

مقدار مصرف آب هر اسپرينكلر به نازل و فشار پشت هر اسپرينكلر بستگي دارد و از رابطه زير محاسبه مي­گردد:

Q=K√P

در رابطه فوق Q مقدار جريان بر حسب GPM و P فشار پشت هر اسپرينكلر بر حسب psiاست. K نيز ضريب نوع اسپرينكلر است. ضريب K به قطر نازل اسپرينكلر بستگي داشته و ازجدول زيرطبق استاندارد NFPA بدست مي­آيد:

  

4-3-     استفاده از مقادیر تعیین شده برای اسپرینکلرهای ویژه

برخی از انواع اسپرینکلرها (همانند: اسپرینکلر ویژه اتاق­های زیر شیروانی با کد C3180 یا اسپرینکلر با کد R6043) تنها به شرط تأمین حداقل دبی مورد نیاز آنهاکه در استاندارد ذکر شده است قابل استفاده­اند.

5-  محاسبه قطر لوله در سيستم اسپرينكلر

براي محاسبه قطر لوله­ها در سيستم اسپرينكلر مي­توان بر اساس تعداد اسپرينكلرهای تغذیه شده از طرف هر لوله از جدول زير استفاده نمود و قطر لوله تغذیه کننده آن تعداد از اسپرینکلرها را بدست آورد .

حداقل قطر لوله­ها در سيستم اسپرینکلر براي لوله­هاي فولادي يك اينچ و براي لوله هاي مسي 4/3 اينچ بوده و لوله­ها و اتصالاتبايد قدرت تحمل فشار حداقل psi 175 را داشته باشند.

6-    دماي تخريب حباب حساس سر اسپرینکلرها

دمای تخریب حباب اسپرینکلر با توجه به رنگ مایع درون آن در زیر نشان داده شده است

7-   تعیین تعداد و محل دورترین اسپرینکلرهایی که در هنگام حریق باز می­شوند

برای تعیین این تعداد نیز سه روش وجود دارد:

7-1-      روش مساحت/چگالی

این روش با در نظر گرفتن مساحت متناظر با پایین ترین نقطه از منحنی­های محیط­های با میزان خطرهای مختلف انجام می­گیرد. اگر اسپرینکلرها به صورت منظم و یکسان در محیط جانمایی شده باشند با تقسیم مساحت عملکرد اسپرینکلرها بر مساحت پوشش هر اسپرینکلر، تعداد اسپرینکلرهایی که مفروض می­گردد که در هنگام حریق باز می­شوند از رابطه زیر بدست می­آید.

N=Ac/As

N: تعداد اسپرینکلرهایی که در حریق باز می­شوند

Ac: مساحت از منحنی مساحت/ چگالی

As: مساحت تحت پوشش هر اسپرینکلر

جواب بدست آمده برای N در صورت اعشاری بودن باید به سمت بالا گرد ­شود.

در جدول زیر Acبرای محیط­های مختلف آورده شده است.

محل قرارگیری Design Area یا مساحت طراحی (مساحتی که اسپرینکلرهای باز شده در هنگام حریق را شامل می­شود)، باید دورترین مکان از نظر هیدرولیکی به منبع آب سیستم باشد.

پس از تعیین تعداد اسپرینکلرهایی که در مساحت طراحی قرار می­گیرند، نوبت به تعیین شکل مساحت طراحی است. مساحت طراحی باید به شکل مستطیلی که طول آن موازی با شاخه برابر با 1.2و عرض آن موازی با crossmain باشد در نظر گرفته شود. جهت تعیین تعداد اسپرینکلرهایی که در طول مستطیل و بر روی شاخه قرار می­گیرند، از رابطه زیر استفاده می­شود:

: تعداد اسپرینکلرهایی که بر روی دورترین شاخه قرار می­گیرند

Area: مساحت انتخاب شده از منحنی مساحت/چگالی

S: فاصله بین اسپرینکلرها بر روی شاخه

شکل زیر مساحت طراحی برای یک محیط با خطر معمولی گروه 2، با ابعاد تحت پوشش 10ft×12ft، را نشان می­دهد.

در سیستم­های لوله خشک، سیستم­های پیش عملگر Double Interlock، اسپرینکلرهای واکنش سریع در محیط کم خطر و معمولی(واجد شرایط خاص)، سقف­های شیبدار و محیط­های مخفی قابل اشتعال، مساحت طراحی بسته به محیط از 40% کاهش تا 30% افزایش خواهد یافت.

پس از تعین محل مساحت طراحی و تعداد اسپرینکلرهای موجود در آن باید از پوشش کامل مساحت واقعی اتاق توسط مساحت طراحی اطمینان حاصل گردد (به خصوص در صورت آنکه اسپرینکلرها به صورت نامنظم توزیع شده باشند). بنابراین می­توان گفت که پس از انجام چیدمان اسپرینکلرها و تعیین مساحت طراحی، کل مساحتی که توسط اسپرینکلرهای موجود در مساحت طراحی تحت پوشش قرار گرفته است محاسبه می­شود. در صورتیکه این عدد از مقدار Ac که در جدول فوق آمده است بیشتر بود، مساحت طراحی به درستی انتخاب شده است اما در صورت بزرگتر بودن Ac خوانده شده از جدول، باید با اضافه کردن یک یا چند اسپرینکلر به مساحت طراحی و محاسبه مجدد مساحت طراحی، حداقل مقدار مساحت طراحی بزرگتر از Ac بدست آید تا نظر استاندارد تأمین گردد.

7-2-     روش طراحی اتاق

این روش با فرض باز شدن تمام اسپرینکلرهای موجود در بزرگترین و دورترین اتاق و محبوس شدن حریق در آن مورد استفاده قرار می­گیرد.

7-3-    استفاده از مقادیر تعیین شده در استاندارد

در صورت استفاده از این روش با توجه به نوع و کاربری اسپرینکلرها باز شدن تعدادی از آنه بر طبق استاندارد مفروض می­گردد. به عنوان مثال برای اسپرینکلرهای مسکونی فعال شدن چهار اسپرینکلر در نظر گرفته می­شود.

8-    محاسبه پمپ مورد نیاز سیستم اسپرینکلر

براي تعيين و انتخاب پمپ مناسب جهت اسپرينكلرها به دو مشخصه هد و دبي آن نياز است. دبي مورد نياز پمپ، دبی کل اسپرینکلرهایی که در هنگام حریق باز مفروض می­گردند (اسپرینکلرهای موجود در مساحت طراحی) درنظر گرفته مي­شود و هد مورد نياز نيز از جمع فشارهاي زير بدست مي آيد:

فشار كل مورد نياز=فشار مورد نياز پشت اسپرينكلر + فشار ناشي از ارتفاع ساختمان + فشار ناشي از افت مسير و اتصالات

• فشار مورد نياز پشت هر اسپرينكلر معمولا 30متر آب در نظر گرفته مي شود.

همچنین مدت زمان مورد نیاز تخلیه آب سیستم اسپرینکلر در جدول زیر ارائه شده است.

1-    طبقه بندی مکان­ها با توجه به خطر حریق

NFPA13 ساختمان­ها را براساس قابلیت سوختن مواد موجود، مقدار مواد قابل اشتعال و ارتفاع کالاهای انبار شده و نرخ حرارت آزاد شده به سه گروه اصلی تقسیم بندی می­کند.

1-1-        محیط کم خطر(Light Hazard):

مكان­هايي غير صنعتي هستند كه ميزان و يا قابليت اشتعال محتوياتشان اندك است و هنگام آتش سوزي حرارت كمي توليد مي­كنند. مانند: ساختمان­های اداری، مسکونی، بیمارستان­ها، اماکن مذهبی، آموزشگاه، مؤسسات، کتابخانه­ های کوچک و موزه.

1-2-       محیط با خطر معمولي(Ordinary Hazard):

مكان­هاي تجاري و صنعتي هستند كه خود بر حسب قابليت اشتعال محتوياتشان به دو گروه تقسيم مي­شوند:

گروه1: مكان هايي با قابليت اشتعال كم محتويات، كه ارتفاع مواد اشتعال پذير انبار شده در آنها از 2.4متر تجاوز نمي كند مانند: پاركينگ ها و نمایشگاه اتومبيل، نانوايي ها، كارخانجات كنسرو سازي،آشپزخانه رستوران­ها، كارخانه شيشه سازي، رختشوي خانه­ها.

گروه2:مكان هايي با قابليت اشتعال بالاتر از حد متوسط محتويات كه ارتفاع مواد اشتعال پذيردر آنها از 2.4متر تجاوز ننموده و هنگام آتش سوزي حرارت متوسطي توليد مي­كنند. مانند: کارخانه تولید لاستیک،دفاتر پستی آسياب­هاي غلات، چاپخانه ­ها،­كارخانجات نساجي، صنايع چوب و چوب بری.

1-3-      محیط­های بسيار پرخطر(Extra Hazard):

گروه1: این محیط­ ها نیز به دو گروه تقسیم می­شوند.مكان­هايي تجاري و صنعتي هستند كه قابليت اشتعال محتوياتشان بسيار بالا بوده (مثل باروت يامايعات قابل اشتعال) و هنگام آتش سوزي حرارت زيادي توليد مي­كنند.سرعت گسترش حریق در این کلاس بالا ولی مقدار مایعات قابل اشتعال، بسیار کم است. مانند: آشیانه هواپیما، ریخته گری، كارخانه فيبر و نئوپان سازي، كارخانه لاستيك اسفنجي، چاپخانه­هايي كه جوهرهاي با دماي اشتعال كمتر از ˚C38 استفاده مي­كنند. 

گروه2: ساختمان یا بخشی از ساختمان که مقدار مایعات قابل اشتعال در آن قابل توجه است.همانند آسفالت، اسپری کردن مایعات قابل اشتعال، کاخانجات سازنده خانه­های پیش ساخته، تولید پلاستیک، حلال­های شوینده و رنگ کاری.                         

2-  حداکثر میزان سطح زیر پوشش هر اسپرینکلر

حداکثر میزان سطح زیر پوشش هر اسپرینکلر با توجه به نوع مکان به شرح زیر می­باشد.

 

3-فاصله میان اسپرینکلرها

براي تعيين محل اسپرينكلرها نيز طبق استاندارد NFPA حداكثر فاصله بين اسپرينكلرها بايد مطابق جدول زير باشد:

 همچنین حداقل فاصله مجاز بین اسپرینکلرهای Upright یا Pendent، 6 فوت می­باشد.

بیشترین فاصله اسپرینکلرها تا دیوار برابر است با نصف حداکثر فاصله مجاز بین اسپرینکلرها. کمترین فاصله مجاز اسپرینکلرها از دیوار برابر 4 اینچ می­باشد.

4-  مقدار مصرف آب اسپرينكلر

برای تعیین مقدار آب خروجی از هر اسپرینکلر، از سه روش زیر می­توان استفاده نمود:

4-1-       روش مساحت/چگالی

در این روش چگالی میزان دبی تخلیه شده بر واحد سطح تحت پوشش اسپرینکلر محاسبه می­شود. نمودار زیر مقدار چگالی مورد نیاز جهت اطفاء حریق درمحیط­های کم خطر تا پر خطر بر حسب gpm/ft2و mm/min2نشان داده شده است.

برای تعیین دبی خروجی مورد نیاز هر اسپرینکلر، با توجه به کلاس خطر محیط، چگالی متناظر با پایین ترین نقطه از منحنی­های محیط­های با میزان خطرهای متفاوت را انتخاب کرده و در مساحت پوشش اسپرینکلر ضرب می­نماییم. چگالی مورد نیاز در جدول زیر برای محیط­های مختلف آورده شده است.

 

4-2-      استفاده از جداول مربوط به اسپرینکلرهای ESFR و قطره بزرگ

مقدار مصرف آب هر اسپرينكلر به نازل و فشار پشت هر اسپرينكلر بستگي دارد و از رابطه زير محاسبه مي­گردد:

Q=K√P

در رابطه فوق Q مقدار جريان بر حسب GPM و P فشار پشت هر اسپرينكلر بر حسب psiاست. K نيز ضريب نوع اسپرينكلر است. ضريب K به قطر نازل اسپرينكلر بستگي داشته و ازجدول زيرطبق استاندارد NFPA بدست مي­آيد:

 

  

4-3-     استفاده از مقادیر تعیین شده برای اسپرینکلرهای ویژه

برخی از انواع اسپرینکلرها (همانند: اسپرینکلر ویژه اتاق­های زیر شیروانی با کد C3180 یا اسپرینکلر با کد R6043) تنها به شرط تأمین حداقل دبی مورد نیاز آنهاکه در استاندارد ذکر شده است قابل استفاده­اند.

5-   محاسبه قطر لوله در سيستم اسپرينكلر

براي محاسبه قطر لوله­ها در سيستم اسپرينكلر مي­توان بر اساس تعداد اسپرينكلرهای تغذیه شده از طرف هر لوله از جدول زير استفاده نمود و قطر لوله تغذیه کننده آن تعداد از اسپرینکلرها را بدست آورد .

حداقل قطر لوله­ها در سيستم اسپرینکلر براي لوله­هاي فولادي يك اينچ و براي لوله هاي مسي 4/3 اينچ بوده و لوله­ها و اتصالاتبايد قدرت تحمل فشار حداقل psi 175 را داشته باشند.

6-    دماي تخريب حباب حساس سر اسپرینکلرها

دمای تخریب حباب اسپرینکلر با توجه به رنگ مایع درون آن در زیر نشان داده شده است

 

7-   تعیین تعداد و محل دورترین اسپرینکلرهایی که در هنگام حریق باز می­شوند

برای تعیین این تعداد نیز سه روش وجود دارد:

7-1-      روش مساحت/چگالی

این روش با در نظر گرفتن مساحت متناظر با پایین ترین نقطه از منحنی­های محیط­های با میزان خطرهای مختلف انجام می­گیرد. اگر اسپرینکلرها به صورت منظم و یکسان در محیط جانمایی شده باشند با تقسیم مساحت عملکرد اسپرینکلرها بر مساحت پوشش هر اسپرینکلر، تعداد اسپرینکلرهایی که مفروض می­گردد که در هنگام حریق باز می­شوند از رابطه زیر بدست می­آید.

N=Ac/As

N: تعداد اسپرینکلرهایی که در حریق باز می­شوند

Ac: مساحت از منحنی مساحت/ چگالی

As: مساحت تحت پوشش هر اسپرینکلر

جواب بدست آمده برای N در صورت اعشاری بودن باید به سمت بالا گرد ­شود.

در جدول زیر Acبرای محیط­های مختلف آورده شده است.

محل قرارگیری Design Area یا مساحت طراحی (مساحتی که اسپرینکلرهای باز شده در هنگام حریق را شامل می­شود)، باید دورترین مکان از نظر هیدرولیکی به منبع آب سیستم باشد.

پس از تعیین تعداد اسپرینکلرهایی که در مساحت طراحی قرار می­گیرند، نوبت به تعیین شکل مساحت طراحی است. مساحت طراحی باید به شکل مستطیلی که طول آن موازی با شاخه برابر با 1.2و عرض آن موازی با crossmain باشد در نظر گرفته شود. جهت تعیین تعداد اسپرینکلرهایی که در طول مستطیل و بر روی شاخه قرار می­گیرند، از رابطه زیر استفاده می­شود:

 

: تعداد اسپرینکلرهایی که بر روی دورترین شاخه قرار می­گیرند

Area: مساحت انتخاب شده از منحنی مساحت/چگالی

S: فاصله بین اسپرینکلرها بر روی شاخه

شکل زیر مساحت طراحی برای یک محیط با خطر معمولی گروه 2، با ابعاد تحت پوشش 10ft×12ft، را نشان می­دهد.

 

در سیستم­های لوله خشک، سیستم­های پیش عملگر Double Interlock، اسپرینکلرهای واکنش سریع در محیط کم خطر و معمولی(واجد شرایط خاص)، سقف­های شیبدار و محیط­های مخفی قابل اشتعال، مساحت طراحی بسته به محیط از 40% کاهش تا 30% افزایش خواهد یافت.

پس از تعین محل مساحت طراحی و تعداد اسپرینکلرهای موجود در آن باید از پوشش کامل مساحت واقعی اتاق توسط مساحت طراحی اطمینان حاصل گردد (به خصوص در صورت آنکه اسپرینکلرها به صورت نامنظم توزیع شده باشند). بنابراین می­توان گفت که پس از انجام چیدمان اسپرینکلرها و تعیین مساحت طراحی، کل مساحتی که توسط اسپرینکلرهای موجود در مساحت طراحی تحت پوشش قرار گرفته است محاسبه می­شود. در صورتیکه این عدد از مقدار Ac که در جدول فوق آمده است بیشتر بود، مساحت طراحی به درستی انتخاب شده است اما در صورت بزرگتر بودن Ac خوانده شده از جدول، باید با اضافه کردن یک یا چند اسپرینکلر به مساحت طراحی و محاسبه مجدد مساحت طراحی، حداقل مقدار مساحت طراحی بزرگتر از Ac بدست آید تا نظر استاندارد تأمین گردد.

7-2-     روش طراحی اتاق

این روش با فرض باز شدن تمام اسپرینکلرهای موجود در بزرگترین و دورترین اتاق و محبوس شدن حریق در آن مورد استفاده قرار می­گیرد.

7-3-    استفاده از مقادیر تعیین شده در استاندارد

در صورت استفاده از این روش با توجه به نوع و کاربری اسپرینکلرها باز شدن تعدادی از آنه بر طبق استاندارد مفروض می­گردد. به عنوان مثال برای اسپرینکلرهای مسکونی فعال شدن چهار اسپرینکلر در نظر گرفته می­شود.

 

8-    محاسبه پمپ مورد نیاز سیستم اسپرینکلر

براي تعيين و انتخاب پمپ مناسب جهت اسپرينكلرها به دو مشخصه هد و دبي آن نياز است. دبي مورد نياز پمپ، دبی کل اسپرینکلرهایی که در هنگام حریق باز مفروض می­گردند (اسپرینکلرهای موجود در مساحت طراحی) درنظر گرفته مي­شود و هد مورد نياز نيز از جمع فشارهاي زير بدست مي آيد:

فشار كل مورد نياز=فشار مورد نياز پشت اسپرينكلر + فشار ناشي از ارتفاع ساختمان + فشار ناشي از افت مسير و اتصالات

• فشار مورد نياز پشت هر اسپرينكلر معمولا 30متر آب در نظر گرفته مي شود.

همچنین مدت زمان مورد نیاز تخلیه آب سیستم اسپرینکلر در جدول زیر ارائه شده است.

 

ارزیابی ریسک حریق یکی از مهمترین دغدغه  های متخصصان و مهندسین ایمنی می باشد. در میان انواع روش  های ارزیابی ریسک حریق، روش  های مرتبط با محیط  های شهری و مسکونی و به عبارتی روش های ارزیابی ریسک حریق در محیط های بسته، بسیار سهل تر و امکان پذیرتر از ارزیابی ریسک های حریق در محیط های صنعتی و محیط های باز می باشند.

امروزه با ارائه نرم افزارهای تخصصی در زمینه ارزیابی ریسک حریق، می توان بر مبنای معادلات و مدل سازی های ترمودینامیکی، شبیه سازی هایی را در خصوص تخمین و ارزیابی نرخ و چگونگی رشد حریق انجام داد. اما نکته بسیار مهم این است که اولا این رویکردها و مدل سازی ها بسیار تخصصی می باشند، ثانیا این نرم افزارها در دسترس همگان نبوده و ثالثا در بسیاری از سناریوهای ارزیابی ریسک حریق نیازی به این مدل سازی ها نبوده و به راحتی می توان از روش های ساده تر این ارزیابی ها را انجام داد. شاخص های داو و موند از جمله روش هایی بسیار کاربردی و در عین حال ساده می باشند که با استفاده از این شاخص ها می توان براساس یک قضاوت و بررسی کارشناسانه و تخصصی ارزیابی مناسب و کاربردی را برای ارزیابی ریسک حریق انجام داد. در این کتاب تلاش شده تا این روش ها با بیانی ساده و کاربردی، تشریح شوند.

 

مترجمان: دکتر هاشم ستاره، مهندس آرش قاسمی و مهندس مسعود مردانی

انتشارات فن  آوران     (1391)     104 صفحه     5000 تومان     تلفن: 66953998

آتش سوزي يكي از خطرناكترين پديده هايي است كه مي تواند خسارات مالي و جاني فراواني را در بر داشته باشد.هنگامي كه حريق رخ مي دهديكي از مهم ترين موضوعات،مساله زمان مي باشد.همواره بيشترين خسارت ناشي از حريق به دليل عدم آگاهي از وقوع آن و فاصله زماني زياد بين اعلام و اطفا حريق مي باشد.اينجاست كه نقش مهم و پيشگيرانه سيستم هاي اعلام حريق از موضوعات داراي اهميت است.

يكي از فاكتور هاي مهم در خصوص كنترل و جلوگيري از رشد حريق،تشخيص سريع و درست آن،اعلام به ساكنان و فرمان به سيستم اطفا حريق مي باشد.

مجموعه گردآوری شده مشتمل بر تست ‏های عوامل فیزیکی، عوامل شیمیایی، تهویه صنعتی، سم شناسی شغلی، بیماری‏ های شغلی، ارگونومی و ایمنی و حوادث ناشی از کار آزمون ‏های کارشناسی ارشد بهداشت حرفه ‎ای همراه با پاسخ تشریحی طی سال های 1379 تا 1393 می‏ باشد. پاسخ‏ ها از منابع معتبر و با مشاوره اساتید برجسته دانشگاه ‏ها و دانشجویان برتر این رشته و به صورت کامل نگارش شده ‏اند. این کتاب قابل استفاده برای کلیه دانشجویان و داوطلبین آزمون ‏های رشته بهداشت حرفه ‏ای، سم شناسی، ایمنی، HSE و ارگونومی می ‏باشد.

 

نویسندگان: مهندس رجبعلی حکم آبادی، مهندس غلامحسین حلوانی و مهندس حسین فلاح

انتشارات آثار سبحان     (1393)      222 صفحه     10800 تومان      تلفن: 66971112

 

تجزیه و تحلیل حوادث مثل پوست کندن پیاز است، و یا اگر اهل استعاره هستید مثل پیاده کردن قطعات یک دستگاه می باشد. در زیر یک لایه از علت ها و توصیه ها لایه دیگری قرار دارد که عمیق تر است. لایه های خارجی بیشتر مبتنی بر علت های تکنیکی و اورژانس است در حالیکه لایه های داخلی بیشتر مبنی بر راه های اجتناب از خطرات و توجه بر علل اصلی مثل ضعف در سیستم مدیریت است. هدف این کتاب کمک به ما برای دیدن نقاط پیدا و پنهان جلوگیری از حوادث است. بیشتر حوادث تشریح شده به این دلیل انتخاب شده اند که درس های زیادی به ما یاد می دهند نه به این دلیل که انها باعث آسیب یا مرگ افراد زیاد شده اند.

 

نویسنده: حسین خسروانی تهرانی

انتشارات مرکز تحقیقات حفاظت و بهداشت کار  (1388)  343 صفحه ، 45000 ریال     تلفن: 66699711

 

دوره تخصصی و کاربردی آموزش سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست HSE

کتاب حاضر با عنوان درسنامه جامع بهداشت محیط به منظور ارتقای سطح علمی و آمادگی هر چه بیشتر شرکت کنندگان در آزمون‏ های ورودی به دوره‏ های کارشناسی ارشد و دکترای این رشته تالیف شده است. این کتاب حاوی پنج فصل مجزا شامل آب، فاضلاب، مواد زائد جامد، هوا و کلیات می ‏باشد و به منظور بهره ‏وری بیشتر در پایان هر فصل از کتاب به نکات کلیدی آن مبحث اشاره شده است.

 

نویسندگان: دکتر محمد تقی قانعیان، مهندس محبوبه دهواری، مهندس محسن سعدانی و دکتر قادر غنی زاده

انتشارات آثار سبحان     (1392)      432 صفحه     29500 تومان      تلفن: 66971112

 

این كتاب در چهار بخش تدوین گردیده است: بخش اول (كلیات سلامت شغلی)، ترجمه‌ای است از فصل 12 كتاب پیشگیری پزشكی و بهداشت عمومی نوشته كاسنز منتشره توسط نشر هاروال می‌باشد. بخش دوم، ترجمه تدوین شده توسط موسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی آمریكا كه آزمایشات پزشكی مورد نیاز جهت تماس شغلی با بیش از 260 ماده شیمیایی را با توجه به 17 منبع معتبر بهداشت حرفه‌ای و طب كار بیان نموده است. بخش سوم، ترجمه چارت مرجع پزشكی تدوین شده توسط اداره بهداشت حرفه‌ای و ایمنی آمریكا كه حاوی لیست اسامی بیش از 120 ماده شیمیایی، وضعیت انجام معاینات استخدامی، فاصله زمانی مورد نیاز جهت انجام معاینات ادواری، آزمایشات و خدمات پیشنهادی مورد نیاز، راه‌های تماس، سیستم‌های تاثیرپذیر و نیازمندی آموزشی جهت افراد در معرض تماس با مواد شیمیایی فوق می‌باشد. بخش چهارم، راهنمای نمونه‌برداری هوا، ارایه شده توسط اداره بهداشت حرفه‌ای و ایمنی انگلستان كه شامل واژگان مصطلح در نمونه‌برداری هوا و روش‌های تجزیه، تجهیزات جمع‌آوری، حدود تماس مجاز، حجم، دبی، زمان نمونه‌برداری، شماره روش بیش از 240 ماده شیمیایی است.

 

نویسندگان: سید محمدرضا مشكاتی و بهمن خواهشی

انتشارات فن‌آوران    (1386)       319 صفحه       5000 تومان     تلفن: 66483346

 

دتکتور مکنده دودی (نمونه بردار هوا) مدل Micra-25 از کمپانی معروف AirSense دارای یک ورودی لوله نمونه بردار هوا با حساسیت فوق العاده بالا

دوره تخصصی آموزش سیستم های اطفاء حریق FM200 و CO2 با هدف توانمند ساختن دانش پژوهان با اصول و شیوه‌های مدیریت این سیستم ها شامل طراحی، نصب و اجرا، تست و بازرسی، راه اندازی، بهره برداری و تعمیر و نگهداری طرح ریزی شده است. و در پایان دوره از شرکت کنندگان انتظار می رود توانمندی مدیریت کلیه سطوح پروژه های سیستم های اطفاء حریق FM200 و CO2 را کسب کنند.

اهمیت و ضرورت این دوره در توانمندسازی کارفرمایان و پیمانکاران در طراحی سیستم مطابق استاندارد، مدیریت و رفع مشکلات و پیچیدگی های سیستم، شیوه های صحیح اجرا، تست و بازرسی و تعمیر و نگهداری اینگونه سیستم ها و نیز ارائه راهکارهای مناسب در جهت پیشبرد پروژه ها مطابق استاندارد از ویژگی های برجسته این دوره می باشد.

ادامه مطلب و مشاهده جزئیات دوره…

کتاب حاضر در 5 فصل نگاشته شده است. فصل اول آن با عنوان ضرورت ایمنی در مراکز تجاری که در مورد تاریخچه اصناف، قوانین نظام صنفی مصوب مجلس شورای اسلامی، فعالیت اتاق اصناف استان اصفهان و اتحادیه‏های تحت پوشش آن مجمع، فصل دوم در ارتباط با نقش سازمان‏هـای آتش‏نشـانی در ایمنی مراکز اقتصـادی که برگرفته از فعـالیت سازمـان آتش‏نشانی اصفهان جهت ایمن نمودن واحدهای تجاری در سه محور فعالیت حوزه معاونت آموزش و پیشگیری و حفاظت از حریق (واحد پیشگیری، واحد ایمن سازی صنوف و واحد آموزش) و روند عمکرد هر یک از این واحدها می‏باشد. در فصل سوم راهکارهـا و دستورالعمل‏های ایمنی صنوف به صورت مجزا و تفکیک شده بیان شده است. در فصل چهارم: جهت آگاهی و همچنین رعایت موارد ایمنی انبارها، مواد شیمیایی، سیلندرهای گازهای طبی و صنعتی، سیلندرهای گاز مایع و حوادث مشابه با عنوان نکات ایمنی ارائه شده است و در فصل پنجم جهت آشنایی خوانندگان، شناخت آتش و نحوه مقابله با آن و طرز استفاده از خاموش کننده‏های دستی آتش‏نشانی آمده است. همچنین فهرست زیر مجموعه و کد تصرف‏های تجـاری، نمونه‏ای از چک لیست‏های مربوطه و شناسنـامه ایمنی مراکز تجـاری و موارد مشابه جهت اطلاع و بهره‏برداری خوانندگان گرامی ضمیمه پیوست کتاب می‏باشد

 

نویسندگان: آتش پاد بهزاد بزرگ زاد – سرآتشیار نورالدین میرممتاز

انتشارات یار مانا     (1393)    456 صفحه     28500 تومان      تلفن: 03132647620

 

گسترش شهرنشینی و مسائل و مشکلات خاص زندگی شهری، بیش از پیش ضرورت توجه همه جانبه به راهبردهای سودمند برای بهینه سازی زندگی ساکنان شهرها را لازم ساخته است. در میان عوامل تاثیرگذار در شهرها مانند محیط زیست شهری، حمل و نقل شهری، ایمنی شهری و برنامه ریزی شهری، یک عامل بسیار مهم که تاثیر فزاینده و تعیین کننده ای بر دیگر عوامل سازنده زندگی شهری دارد، مدیریت شهری است.

به منظور انتشار دست آوردهای جدید علمی و عملی در زمینه های مختلف مدیریت شهری، پژوهشکده مدیریت شهری و روستایی سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور اقدام به انتشار کتاب GIS در مدیریت بحران شهری نموده است. این کتاب در 6 فصل تهیه شده و فصول این کتاب عبارتند از: فصل اول: بکارگیری سیستم های جغرافیایی در مدیریت بحران و سوانح، فصل دوم: بازنمایی حوادث طبیعی و تجزیه و تحلیل آسیب پذیری، فصل سوم: تهیه نقشه ترکیبی خطرات و بلایای انسان ساز، فصل چهارم: برنامه ریزی پناهگاه های اسکان موقت، فصل پنجم: برآورد خسارت با استفاده از GIS، فصل ششم پیشگیری و کاهش اثرات بحران و جبران خسارات اجتناب ناپذیر آن.

 

نویسنده: دکتر علی عسگری، پدرام رخشانی و اکبر اسماعیلی

انتشارات سازمان شهرداری های کشور    (1391)      322 صفحه       7500 تومان     تلفن: 63909

به جهت پیشگیری و یا کاهش ریسک حوادث مختلف، نیازمند پیاده سازی روش هایی در حیطه علم مدیریت ریسک می باشیم. هدف از مدیریت ریسک، شناسایی، ارزیابی، حذف و یا کنترل کانونهای خطر در محیط کار می باشد. ارزیابی ریسک یکی از مهمترین مراحل مدیریت ریسک است که ابزار قدرتمندی را جهت اولویت بندی ریسکهای موجود در محیط کار ایجاد می کند.

یکی از این ابزارها، نرم افزار معروف و کاربردی ™ BowTie Pro می‏باشد. این ابزار نمودارهای پاپیونی قدرتمندی از فرآیند ارزیابی ریسک ارائه میدهد که حتی توسط غیر متخصصین رشته ایمنی نیز به آسانی قابل درک است. هنگامی که درخت خطا در سمت چپ و درخت رویداد در سمت راست ترسیم می‏شود؛ و وقتی که خطر در مرکز نمودار و وسط این دو درخت به عنوان گره قرار می‏گیرد نهایتاً نمودار حاصل به شکل یک پاپیون در می ‏آید. مدل پاپیونی تکنیک ساختار یافته ‏ای جهت ارزیابی ریسک در مواردی است که رویکردهای کیفی به لحاظ عملکرد، ناممکن و یا نامطلوب به نظر می‏رسند. به همین دلیل است که این مدل امروزه به مدلی پرکاربرد تبدیل شده است. این نرم افزار به طور گسترده جهت ارزیابی ریسکهای بهداشتی، ایمنی، زیست محیطی، اقتصادی، تجاری، امنیتی و … به کار می‏رود لذا طیف کاربران این ابزار بسیار گسترده بوده و به رشته‏ های مهندسی ایمنی، بهداشت و محیط زیست محدود نمی‏شود. این کتاب می‏تواند به عنوان راهنمایی جهت ارزیابی ریسک‏های مختلف در هر سازمان و صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.

 

نویسندگان: دكتر زهرا ناصر زاده، مهندس مسعود الله ياری مهربانی و مهندس زهرا سادات مير حبيبی

انتشارات فن آوران     (1393)      256 صفحه      14000 تومان      تلفن: 66953998

 

کتاب حاضر ضمن بیان مفاهیم پایه ای و ضرورت رعایت ایمنی، به موضوع مدیریت ایمنی از دیدگاه‏های مختلف شامل مدیران ارشد، مدیر کارگاه، سرکارگر، متخصص ایمنی و کارفرما می‌پردازد و نقش و وظایف آن‌ها را تشریح می‌نماید. همچنین مثال‌های کاربردی و پژوهشی در زمینه ارزیابی و مدیریت ایمنی در پیوست‌های شماره یک تا چهار کتاب ارایه شده‌اند. این کتاب می‌تواند برای مدیران ارشد صنعت ساخت‏و‏ساز، مدیران کارگاهی، ناظرین، سرکارگران، متخصصان ایمنی و مسئولین کنترل خسارت شرکت‌هایی بیمه و همچنین محققانی که در زمینه مدیریت و ارزیابی ایمنی فعالیت می‌کنند مفید باشد. بخش اصلی این کتاب بر مبنای مطالعات صورت گرفته در زمینه ایمنی ساخت‏و‏ساز و همچنین تجارب حرفه‌ای و بیش از یک دهه تدریس درس مدیریت ایمنی و کارگاه به دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای گروه مهندسی و مدیریت ساخت دانشگاه صنعتی امیرکبیر تهیه و گردآوری شده است. مطالب مندرج در پیوست‌ها نیز حاصل فعالیت‌های تحقیقاتی مؤلفین و راهنمایی پایان نامه‌های تحصیلات تکمیلی در این زمینه می‌باشد. اهداف اصلی این کتاب به صورت خلاصه عبارتند از:

– بیان اهمیت مدیریت ایمنی به عنوان بخشی اساسی از مدیریت پروژه‌های ساخت.

– فراهم آوردن تکنیک‌های مؤثر مدیریت ایمنی برای مدیران و عوامل ساخت در تمام سطوح.

– بستر سازی برای انجام فعالیت‌های پژوهشی در زمینه ایمنی ساخت‏و ‏ساز.

 

نویسندگان: دکتر عبدالله اردشیر و مهندس مهران امیری

انتشارات جهاد دانشگاهی (واحد صنعتی امیرکبیر)             (1392)             428 صفحه              15000 تومان               تلفن: 88895969 و 66465392

سامانه پاششی اطفاء حریق سیستم‌هایی هستند که در آن‌ها شبکه لوله کشی در قسمت پشت سوپاپ آژیر خطرمرطوب به طور دایم با آب پر می‌شود و زمانی که دستگاه پاششگر فعال می شودآب به سرعت از آن بیرون می‌زند.از طرف دیگر در سیستم‌های پاششی خشک شبکه لوله کشی پشت سوپاپ پاششی خشک با هوای فشرده پر می شودکه از وارد شدن جریان آب به داخل شبکه پاششگر جلو گیری می‌کند و وقتی سیستم پاششی فعال می‌شود فشار هوای نگهداری شده وآب به طرف سر پاششگر جریان می‌یابد. از سیستم پاششی خشک در محل‌هایی که خطر یخ زدگی وجود دارد استفاده می‌شود. پاششگرهای معمولی آب را به صورت چرخشی به طرف سقف و طبقات توزیع می‌کنند. در حالی که از پاششگرهای چتری آب به صورت سهمی به طرف طبقات پاشیده می‌شود. هر دو نوع می‌توانند به طور مستقل بوده و یا به بخشی آویزان باشد. به طور کلی برای سیستم‌های پاششگر اطفاء حریق خودکار از لوله‌های ثابتی استفاده می‌شود که پاششگرهای مجاور آن با فاصله‌های معین از یکدیگر متصل شده‌اند. وقتی سیستم فعالی می‌شود آب فقط از پاششگرهایی پخش می‌شود که وسایل ضدآب در آن به دمایی رسیده‌اند که برای بازکردن آن ضروری می‌باشد. این نحوه استقرار سیستم به عنوان سیستم‌های اطفاء حریق فعال عمل می‌کنند.