سیستم اعلام حریق آدرس پذیر

سیستم آشکارسازی و اعلام حریق آدرس پذیر همانند سیستم متعارف از پرکاربردترین سیستمهای اعلام حریق می باشد که هر یک از تجهیزات درون لوپ آدرس پذیر دارای یک آدرس منحصر به فرد بوده و وضعیت تجهیزات از روی کنترل پنل مرکزی قابل روئیت می باشد.

نوع آدرس دهی تجهیزات اعلان حریق در برندهای مختلف متفاوت است و هر برند روش خاصی خود را دارد. برخی از آنها به صورت دستی آدرس دهی می شوند؛ برخی از طریق دستگاه پروگرامر و برخی دیگر نیز از طریق کنترل پنل مرکزی آدرس دهی می شوند.

اصول کشف و تشخیص حریق در سیستم­ های آدرس­پذیر (Addressable9، مشابه سیستم­ های متعارف است، به جز این­که در این گونه سیستم­ ها، هر یک از دتکتورهای اتوماتیک و یا شستی­ ها دارای آدرس منحصر به فردی هستند که از طریق آن تابلوی کنترل مرکزی قادر به شناسایی و تعیین هر یک از آن­هاست.

در این نوع سیستم سیم­‌کشی از پانل به دتکتور با دو رشته سیم، ولی به صورت Loop (سیم بندی حلقوی) انجام می­‌پذیرد که از تابلوی کنترل مرکزی آغاز شده و به تجهیزات درون لوپ متصل می شود و مجددا به همان تابلو ختم می­ شود. کلیه­‌ی تجهیزات به صورت موازی در همین مدار حلقوی جای می­‌گیرند. هر حلقه می­‌تواند به تناسب تعداد تجهیزات و سطوح مورد حفاظت، یک یا چند منطقه را پشتیبانی کند.

در این­گونه سیستم ­ها اگر چه ناحیه ها در قالب مدار مطرح نیستند، اما با توجه به همان معیارهای تعیین منطقه­‌ی حریق، به صورت مجازی زون بندی می‌­شوند. حداکثر مساحت فضاهایی که توسط یک حلقه می­‌توانند حفاظت شوند، ده هزار متر مربع است.

برآورد آنلاین سیستم اعلان حریق آدرس پذیر

سیستم آدرس پذیر هوشمند Analogue Addressable System:

سیستم­های متعارف و آدرس­پذیر علی­رغم تمایز در نحوه­‌ی هم­بندی و سطح فناوری به کار گرفته شده در آن­ها، در یک اصل مشترک هستند و آن نحوه­ ی عملکرد رله گونه­‌ی دتکتورهاست، در حالی که در سیستم هوشمند که آن­را سیستم آدرس­پذیر آنالوگ نیز می­‌خوانند، اساس عمل­کرد بر پایه­‌ی استفاده از ریزپردازنده در دتکتورها و تابلوی کنترل مرکزی و راهبری نرم افزاری پی­‌ریزی شده است.
 

یک سیستم هوشمند بر طبق استاندارد به سیستمی اطلاق می ­شود که در آن از تجهیزات هوشمند (Analogue Addressable) استفاده شود. یعنی مقدار جریان خروجی هر دتکتور، بستگی به احساس دتکتور از شرایط محیط داشته و طبق آن جریان آنالوگ تغییر می­ کند. این مورد وقتی قابل توجه است که بدانیم در سیستم­های آدرس پذیر و مرسوم هر دو دتکتور فقط در دو حالت نرمال و آلارم مانند یک کلید دو حالته­‌ی صفر و یک عمل می­ کنند. در این­گونه سیستم­ ها دتکتورها همواره فعال هستند و به طور پیوسته پاسخگوی سیگنال ­های ارسالی از سوی تابلوی کنترل مرکزی هستند.

در سیستم هوشمند تمامی دتکتورهای سقفی استفاده شده از نوع هوشمند(Analogue) می­ باشد. هم­بندی سیستم ­های هوشمند نیز مانند سیستم­ های آدرس­پذیر به صورت حلقوی است و می ­توان با هر حلقه ده هزار متر مربع را فارغ از تعداد دتکتورها تحت پوشش قرار داد. در سیستم­ های آدرس پذیر یا مرسوم نمی­ توان فهمید وضعیت هر دتکتور چقدر نزدیک به آلارم می­ باشد. پس بنابراین وجود گرد و غبار و اثرات محیطی به راحتی احساس نمی­ شود. هم­چنین در این دو نوع از قبل نمی­توان عمر دقیق دتکتور را  پیش­بینی کرد و زمان تعویض آن­را فهمید، می­ بایست حتما فالت پیش آید و مدتی وقت­گیری کند و حتی مدتی سیستم خارج از سرویس باشد.

عملکرد سیستم آدرس پذیر:

در این سیستم تکنیک  Multiplex  (تسهیم کننده) اجازه می ­دهد هر دتکتور مستقلا اطلاعات را به پانل کنترل ارسال نماید. در هر زمان دتکتورها مشخصات شناسایی آدرس خود را به پانل کنترل ارسال می­ نماید و علاوه بر آن از طرف تابلو هم یکسری اطلاعات به دتکتور ارسال می­ شود. این نوع کار باعث می­ شود که همیشه پانل مراقب باشد که کدام تجهیز خروجی غیر عادی ارسال می­ کند. پیغام­ های عادی همیشه بر روی صفحه ­ی نمایش (LCD) کنترل پنل مرکزی نوشته می ­شود.

توجه شود در صورت عملکرد دتکتور جریان آن به شدت تغییر می­ یابد. پس از چک اولین دتکتور، سیستم به سراغ دومین تجهیز می­ رود و همه­ ی تجهیزات به ترتیب چک می­ گردند. در اولین راه­ اندازی، تمامی تجهیزات در مرحله­ ی اول، آدرس­ دهی و اطلاعاتشان ثبت می ­گردد.

در هر سیستم آدرس پذیر می ­توان از یک سری تجهیزات متعارف نیز استفاده کرد. در چنین شرایطی می بایست از ماژول های واسط ورودی و یا خروجی استفاده کرد.

استفاده از ایزولاتور اتصال کوتاه، بین مرز مشترک زون­ های اعلام حریق اجباری است.

نقشه سیم کشی بیم دتکتور Fireray5000

نقشه سیم کشی بیم دتکتور دودی Fireray5000 همانگونه که در نقشه زیر پیداست، بسیار ساده است. این بیم دتکتور قدرتمند قادر است با یک کنترلر، دو سری بیم دتکتور را کنترل کند و برای هر بیم دتکتور نیز دو کنتاکت خروجی خطا و آلارم بصورت مجزا ارائه می دهد. هر یک از دو بیم دتکتورهای متصل شده به کنترلر را می توان بصورت مجزا به زون های مختلف کنترل پنل وصل کرد. و یا از طریق ماژول های واسط به لوپ آدرس پذیر کنترل پنل های آدرس پذیر برند های مختلف متصل کرد.

توجه داشته باشید که همانگونه که از شکل زیر پیداست، این بیم دتکتور یه کابل مجزا (سوای از زون) جهت تغذیه نیاز دارد که می توان آن را از خروجی تغذیه اضافی کنترل پنل تامین کرد. همچنین در صورت دور بودن فاصله کنترل پنل تا این آشکارساز دودی خطی، می توان از منبع تغذیه مجزا برای تامین تغذیه این دتکتورهای انعکاسی استفاده کرد.

از جمله مزایای دتکتورهای انعکاسی می توان به این نکته اشاره کرد که سیم کشی تنها در یک طرف انبار یا سوله و یا فضای تحت حفاظت انجام می شود. چون در سمت مقابل این آشکارساز دودی، آینه (رفلکتور) قرار دارد که نیاز به سیم کشی و برق ندارد.

شکل زیر نقشه سیم کشی اتصال دو بیم دتکتور به یک کنترلر را نشان می دهد که دو خروجی برای زون های مختلف یک کنترل پنل ارائه می دهد.

در شکل زیر نحوه کابل کشی و سربندی مربوط به اتصال خروجی کنترلر بیم دتکتور Fireray 5000 به یک زون کنترل پنل را نشان می دهد. در واقه در نقشه زیر، کنترلر دو عدد بیم دتکتور را به صورت مجزا کنترل می کند، اما خروجی های کنتاکت دو بیم دتکتور به گونه ای سربندی شده اند، که تنها به یک زون متصل می شوند. با اینکار یک زون صرفه جویی می شود که در برخی از پروژه ها ممکن است قیمت تمام شده پروژه را به خوبی کاهش دهد.

راهنمای نصب بیم دتکتور Fireray5000

برای نصب بیم دتکتور دودی مدل Fireray5000، در ابتدا باید در نظر داشته باشید که در طول مسیر این بیم دتکتور تا رفلکتور آینه ای آن هیچ مانعی در محدوده نیم متری آن وجود نداشته باشد. چون وجود چنین موانعی باعث عدم کارکرد درست و همچنین روند تست و راه اندازی این نوع بیم دتکتور را به شدت دچار مشکل خواهد کرد. این موضوع در شکل زیر نشان داده شده است.

همچنین با توجه به قانون فوق در خصوص جانمایی محل نصب آشکارساز بیم Fireray 5000، فاصله بیم دتکتور از دیوار کناری آن نباید کمتر از نیم متر (50 سانتی متر) باشد. این موضوع در شکل زیر نشان داده شده است.

یک نکته مهم در خصوص نصب آشکارسازهای پرتوی آینه این است که در انبارها و یا سوله های بزرگ که طول آن بیشتر از 100 متر (یعنی بیشتر از برد تحت پوشش بیم دتکتور) هست، نیاز است که دو بیم دتکتور را در یک راستا نصب کنیم تا بتوانیم تمامی طول انبار را پوشش دهیم. در چنین شرایطی همانگونه که از شکل های زیر پیداست، بیم دتکتورها می بایست پشت به پشت یکدیگر قرار گیرند (حالت صحیح). و اگر بیم دتکتورها مقابل هم قرار گیرند (حالت غلط)، در زمان راه اندازی با مشکلات جدی ای ناشی از تداخل اشعه های دو بیم دتکتور با یکدیگر مواجه خواهیم شد.

شکل زیر نحوه باز کردن کنترلر بیم دتکتور Fireray 5000 را جهت انجام سیم کشی و سربندی آن نشان می دهد.

 شکل زیر نحوه باز کردن هد بیم دتکتور مدل فایرری Fireray5000 را جهت سیم کشی و سربندی آن نشان می دهد.

شستی اعلام حریق دو مرحله ای

به منظور کاهش آلارم های کاذب و همچنین آلارم های ناشی از فعال شدن سهوی شستی های اعلام حریق، پیشنهاد می شود که از کاور شستی اعلام حریق و یا شستی های اعلام حریق دو مرحله ای استفاده کرد.

منظور از دو مرحله ای بودن شستی این است که قبل از فشردن کلید شستی می بایست کاور شستی و یا پوشش محافظه آن را به سمت بالا برد و سپس اقدام به فشردن شستی اعلان حریق کرد. در برخی برندها از جمله برخی شستی های ضد انفجار، ابتدا می بایست شیشه شستی را شکست و سپس کلید داخل شستی را فشار داده تا شستی فعال شود.

نمونه ای از شستی های دو مرحله ای را در شکل های زیر مشاهده می کنید.

  

   

  

مقالات مرتبط با شستی اعلام حریق دو مرحله ای:

نحوه ریست کردن شستی اعلام حریق

برای ریست کردن شستی های اعلام حریق با قابلیت بازنشانی (Resetable)، نیاز به داشتن کلید ریست مربوط به همان شستی می باشد. نمونه ای از کلیدهای ریست شستی در برندهای مختلف را در شکل زیر می توانید مشاهده کنید.

              

 نحوه کار بدین صورت است که کلید ریست را در محل تعبیه شده بر روی شستی قرار داده و مطابق دستورالعمل سازنده اقدام به ریست کردن شستی اعلان حریق می کنیم. در شکل زیر نحوه انجام این کار برای یکی از برندهای پرکاربرد نشان داده شده است.  

در شستی های با شیشه شکستنی نیز می بایست شیشه یدکی را جایگزین شیشه شکسته شده کرد که نمونه هایی از شیشه شستی های شکستنی را در شکل زیر مشاهده می کنید.

 

مقالات مرتبط با نحوه ریست کردن شستی اعلام حریق:

نقشه سیم کشی شستی اعلام حریق

سیم کشی شستی های اعلام حریق در سیستم های متعارف و آدرس پذیر تقریبا مشابه هم است و در هر دو سیستم دو سیم وارد شستی و دو سیم دیگر از آن خارج می شود. سربندی سیم های ورودی و خروجی روی ترمینال های داخل شستی، می بایست مطابق دستورالعمل سازنده انجام شود.

نمونه ای از سربندی های مربوط به نصب و سیم کشی شستی های اعلان حریق را در شکل های زیر مشاهده کنید.

نقشه سیم کشی شستی اعلام حریق آدرس پذیر

نحوه سیم بندی یک نموه شستی اعلام حریق آدرس پذیر

نقشه سیم کشی شستی اعلام حریق متعارف

نحوه سیم بندی یک نموه شستی اعلام حریق متعارف (کانونشنال)

 

 

نحوه سیم بندی یک نموه شستی اعلام حریق آدرس پذیر

 

 توجه داشته باشید که در برخی از سیستم های متعارف، شستی ها فاقد مقاومت آلارم داخلی (که معمولا بین 270 تا 680 اهم است) می باشند. در چنین شرایطی می بایست یک مقاومت آلارم، مطابق با مقدار مورد نیاز که سازنده کنترل پنل معمولا معرفی می کند، سری شده با کلید شستی نصب کرد.

 

مقالات مرتبط با سیم کشی شستی اعلام حریق:

آموزش نصب شستی اعلام حریق

شستی ها در محل خروجی (فرار)، پلکان­ های خروجی هر طبقه و درب خروجی نصب می­ گردند. محل نصب شستی های اعلام حریق بایستی تمیز و با رنگ زمینه متمایز باشد. در نزدیکی آن هیچ­گونه مانع دید وجود نداشته باشد و ارتفاع حدود 1.4 متر رعایت شود. محل نصب آن دارای سطوح کمتر از 750 میلی­متر  مربع نباشد یعنی کاملا واضح بوده و از فاصله­ ی دور قابل روئیت باشد.

آموزش نص و جانمایی شستی اعلام حریق

بر طبق استاندارد EN54-11 ماکزیمم فاصله­ی شستی­های اعلام حریق از یکدیگر 45 متر در مسیرهای هم سطح و کم تردد می­ باشند و در مسیرهای پر تردد، فاصله­ 20 متر کاهش می­یابد. در راه­پله ­ها این مقدار حداکثر 25 متر و در مسیر پر تردد و یا دارای مانع به 15 متر کاهش می­یابد.

توجه شود که تمامی استانداردها فاصله­ ی بین 30 تا 45 متر را در مسیرهای معمول مثل راهروها پیشنهاد می­ کنند. حال اگر ایمنی بیشتر مد نظر باشد می­ توان فاصله را کمتر انتخاب نمود. ولی در صورتی­که در محل­ های پر تردد بیش از حد از شستی استفاده شود، احتمال فشار آن توسط افراد خردسال و یا کنجکاو زیادتر می­ شود. انتخاب بهترین فاصله با توجه به توصیه­ ی استاندارد و کاربرد ساختمان محل نصب می­ باشد.

ارتفاع شستی در تمام استانداردها معمولا بین 120 تا 160 سانتی­متر در نظر گرفته می­ شود.

فاصله پیمایش مورد نیاز تا شستی اعلام حریق

مثال جانمایی شستی اعلام حریق در یک ساختمان نوعی

 

مقالات مرتبط با آموزش نصب شستی اعلام حریق:

  • قیمت شستی اعلام حریق
  • استاندارد نصب شستی اعلام حریق
  • شستی اعلام حریق ضد انفجار
  • شستی توقف عملیات اطفاء (آبی)
  • شستی تخلیه سیستم اطفاء (زرد)
  • آموزش نصب شستی اعلام حریق
  • نقشه سیم کشی شستی اعلام حریق

شستی اعلام حریق ضد انفجار

شستی های ضد انفجار معمولا برای پروژه های صنعتی و در فضاهایی که امکان خطر انفجار به واسطه وجود گازها و یا مایعات قابل انفجار وجود دارد استفاده می شود. این شستی ها با دارا بودن بدنه فلزی و مستحکم که معمولا از جنس آلومینیوم و یا فولاد ضد زنگ می باشند، بدون درز هستند و در صورت بروز هر گونه اتصالی در درون آن، جرقه های تولید شده به محیط خارج آن منتقل نمی شود. بنابراین برای استفاده در محیط های صنعتی و خطرناک بسیار مناسب هستند. در نظر داشته باشید که در صورت استفاده از این شستی ها، حتما به دستورالعمل نصب سازنده مراجعه کنید و از گلندهای ضد انفجار برای ورود و خروج کابل به درون آن استفاده کنید.

مقالات مرتبط:

  • قیمت شستی اعلام حریق
  • استاندارد نصب شستی اعلام حریق
  • شستی اعلام حریق (قرمز)
  • شستی توقف عملیات اطفاء (آبی)
  • شستی تخلیه سیستم اطفاء (زرد)

دوره تخصصی آموزش سیستم های اعلام حریق

این دوره به گونه ای طرح ریزی شده است که در طول دو روز دانش پژوهان با طراحی انواع سیستم اعلان حریق و نکات و تمهیدات کاربردی مربوط به نصب و اجرا، تعمیر و نگهداری و برنامه ریزی انواع سیستم اعلان حریق در پروژه های ساختمانی و صنعتی آشنا خواهند شد.  اهمیت و ضرورت این دوره در توانمندسازی کارفرمایان و پیمانکاران در تعریف سیستم مناسب و انتخاب برند مناسب جهت هر پروژه با توجه به نوع کاربری آن، مدیریت و رفع مشکلات و پیچیدگی های سیستم و ارائه راهکارهای مناسب در جهت پیشبرد پروژه ها مطابق استاندارد از ویژگی های برجسته این دوره می باشد.

 

ادامه مطلب و جزئیات دوره…

 

 

استاندارد نصب دتکتور شعله

تذکر: (توضیحات ارائه شده برای یک محصول از یک برند خاص می باشد که در برخی موارد قابل تعمیم نیست.)

دتکتورهای شعله ای یا  Flame Detector طیف نورهای خاصی از شعله را تشخیص می دهند. این دتکتورها طیف های خاصی از IR یا UV و یا هر دو را شناسایی می کنند.

المان های تشخیص دتکتورهای شعله از نوع IR3  شامل دو سنسور Pyroelectrical و یک دیود نوری سیلیکونی می باشد. سنسورهای Pyroelectrical رنج طیف های 4 تا 4.8 میکرومتر و 5.1 تا 6 میکرومتر را تشخیص می دهند. سنسور دیود نوری سیلیکونی نیز طیف نور 0.7 تا 1.1 میکرومتر را شناسایی می کند.   

هر جسمی از خود نور مادون قرمز (IR) متصاعد می کند و هر چه جسم گرمتر باشد این مقدار این نور بیشتر خواهد بود. خورشید طیف نور یکنواختی را از خود متصاعد می کند که معادل حرارت  جسم داغی با 6000 K  (درجه کلوین) است. خورشید سیگنال نسبتا کوچکی در رنج تشخیص دتکتور دتکتور شعله ارسال می کند که این امر برای فرایند تشخیص یک مزیت به شمار می آید. دتکتور شعله بعد از پروسه ی اندازه گیری، محاسبه و تصمیم گیری خروجی های سنسورها نتیجه ی تشخیص را با یک خروجی نشان می دهد.

نکات ذیل باید در مورد نصب دتکتور شعله در نظر گرفته شود:

–  دتکتور باید در معرض تشعشع مستقیم ماده ی قابل اشتعال باشد چرا که تشعشق مستقیم از تشعشع غیر مستقیم به مراتب قوی تر است.

–  حداکثر فاصله ی تشخیص در برخی دتکتورهای شعله 100 متر می باشد. (البته این فاصله به سایز حریق، نوع دتکتور و سازنده آن و جنس حریق بستگی دارد و ممکن است بسیار کمتر از این مقدار باشد.)

–  ارتفاع نصب دتکتورهای شعله به سایز حریق و نوع آن بستگی دارد. (که نسبت به نوع محصول نمودارهای خاص و ضرایب تصحیح خود را دارد.) مثلا برای دتکتور شعله ی یک برند خاص، برای حریقی با ماگزیمم ابعاد 0.1 متر مربع از نوع اتیل الکل ارتفاع نصب استاندارد 3 تا 8 متر می باشد.

– بهترین روش برای نصب دتکتور شعله، نصب ان در ارتفاع و در کنج اتاق و متمایل به کف می باشد. به گونه ای که مثلا در کنج یک اتاق با زاویه ی 90 درجه، زاویه ی دتکتور با محور  افقی و محورهای جانبی 45 درجه باشد.

–  برای جلوگیری از آلارم های کاذب از سوی برخی منابع نوری می توان صفحه های مناسبی را به صورت محافظ روی آن با رعایت عدم ایجاد اخلال در عملکرد آن نصب کرد که البته این صفحات خود نباید منعکس کننده ی نور باشند.

– دود تنها مقداری از میزان نور مادون قرمز را کاهش می دهد با این وجود بایستی از نصب دتکتور در ارتفاع بالا و محل تجمع دور خودداری شود . در نتیجه دتکتور باید در ارتفاع زیر 10 درصد ارتفاع اتاق قرار گیرد.  

– مثال هایی از نصب دتکتور شعله در یک اتاق، بسته به سایز اتاق و حریق و نوع حریق می تواند نصب دریک کنج، نصب در دو کنج روبروی هم، نصب در چهار کنج و یا نصب دو دتکتور شعله در وسط یک ضلع در خلاف جهت یکدیگر می باشد. (هم پوشانی دتکتورها در طراحی توصیه می گردد و حتی بهتر است گاهی در Redundancy نیز در نظر گرفته شود.)

استاندارد نصب دتکتورهای بیم

– فاصله ی بین فرستنده گیرنده­ی بیم دتکتور و رفلکتور می تواند از 5 تا 100 متر باشد.

– پهنای مانیتورینگ بسته به ارتفاع ناحیه ی حفاظتی نیز دارد. این میزان می تواند بین 8 تا 15 متر باشد. مثلا در ارتفاع 3 متر پهنای پوشش 8 متر و در ارتفاع 20 متر پهنای پوشش 15 متر است.

– حداقل فاصله بیم دتکتور از دیوار،سقف یا تیرچه و مواد موجود در ناحیه ی حفاظتی 30 سانتی متر است. ضمنا برای اتاق های با ارتفاع کمتر از 10 متر حداکثر فاصله از سقف یا تیرچه 60 سانتی متر می باشد.

– حداقل فاصله ی بین دو فرستنده گیرنده ی موازی (و یا بین دو رفلکتور موازی) بسته به ارتفاع ناحیه­ی حفاظتی از 1 متر (در ارتفاع 0 متری) تا 6 متر (در ارتفاع 100 متری) می باشد.

– در موارد زیر می توان بیم دتکتور را زیر تیرچه (Joist) سقف نصب کرد:

1- اگر ارتفاع تیرچه (Joist) کمتر از 20 درصد ارتفاع اتاق باشد.

2- اگر عرض ناحیه­ی بین تیرچه­ها کمتر از 50 درصد عرض عملکردی بیم (Broad of surveillance) باشد.

3- اگر مساحت بین تیرچه ها کمتر از 200 متر مربع باشد.

نرم افزار محاسبه آنلاین تعداد بیم دتکتورها در انبار یا سوله

–  اگر ارتفاع تیرچه ها بیشتر از 20 درصد ارتفاع سقف باشد، تیرچه ها مثل Divider (جداکننده) اتاق ها در نظر گرفته می شوند و بایستی برای هر ناحیه طراحی بیم جداگانه صورت گیرد.

–  در یک ناحیه ی حفاظتی با ارتفاع 6 متر، پایین ترین ترازی که بیم می تواند در آن جا قرار گیرد 3 الی 4 متر از کف است. در ناحیه های حفاظتی با ارتفاع 12 متر تا 20 متر نیز پایین ترین ارتفاعی که بیم دتکتور می تواند در آن جا قرار گیرد 6 الی 7 متر است.

– در نواحی با طول بیشتر از 100 متر در صورتی که مثلا دو عدد بیم دتکتور در یک امتداد و به صورت رو در رو قرار گیرند ممکن است اثرات منفی روی یکدیگر بگذارند. در این گونه موارد بهتر است یک صفحه ی بزرگ بین رفلکتورها قرار گیرد.

– محل نصب بیم دتکتور باید حتی در نوسانات شدید گرما نیز محکم، ثابت و بدون لرزش باشد.

– برخورد نورهای با طیف نور مشابه از سقف ها یا دیوارهای فلزی، انعکاس یا انکسار نور شیشه ها (در اثر طلوع و غروب آفتاب و …)، جرثیقل های سقفی، گرد و غبار ناشی از تخلیه و بارگیری تجهیزات از جمله موارد معمولی هستند که باعث الارم کاذب در بیم دتکتورها می شوند.

– اگر یکی از دیوارهای محل نصب بیم دتکتور یا رفلکتور Stable نبود یعنی در اثر نوسانات دما تغییر وضعیت می دهد، بهتر است رفلکتور روی آن نصب گردد و فرستنده گیرنده روی دیواره ی Stable قرار گیرد.

– زمانی که بخواهیم حریق های کوچک (Smouldering fire) که گرمای کمی نیز تولید می کنند را در ساختمان­های با ارتفاع بالا شناسایی کنیم، دو یا سه دتکتور بیم را بایستی در چند تراز مختلف قرار داد. این روش برای ساختمان­ های بالای شش متر می تواند استفاده شود.

تعمیر و نگهداری سیستم اعلام حریق

تعمیر و نگهداری تجهیزات سیستم اعلام حریق با توجه به اینکه از جمله حساس ­ترین دستگاه­ های اندازه­ گیری و عملیاتی می­ باشند و همیشه امکان بروز آلارم کاذب را دارند، از الزامات استانداری این گونه سیستم ها است. بر خلاف تکنولوژی روز که ارائه­ ی وسایل بدون نیاز به تعمیرات و نگهداری را روز افزون نموده است، تجهیزات اعلام حریق بسیار نسبت به این امر حساس می ­باشند و حتما سرویس و نگهداری دوره ای باید بر روی آنها انجام شود تا این اطمینان حاصل شود که سیستم به درستی در حال کار است.

هم­چنین با توجه به وظیفه­ ی حساس و سنگین این سیستم و عدم ریسک پذیری آنان، عقل حکم بر حساسیت نسبت به عملکرد صحیح و به موقع آن­­ها دارد. در سیستم­های آدرس پذیر و هوشمند، نوع ساختمان داخلی تجهیزات، کمک به امر نگهداری می­نماید.در این نوع، آلارم­های مربوط به کثیفی دتکتورها (به  تفکیک)، عدم عملکرد شستی، آژیر و ماژول های واسط به موقع انجام می ­پذیرد و در روند پیگیری عدم عملکرد صحیح دتکتورها، همکاری دو جانبه­ ی دتکتور و پانل باعث مانیتورینگ دائمی (monitoring) وضعیت هر دتکتور کرده و در هر لحظه تمامی حالات، قابل مشاهده و ثبت می­باشد.

اما در سیستم­ های متعارف (Conventional) وضعیت هر زون تا حد خارج شدن یک دتکتور از مدار، پارگی خط ارتباطی و اتصال کوتاه خط قابل روئیت می­باشد و کثیفی دتکتور یا عدم عملکرد صحیح آن فقط با تست دوره­ای یا آلارم­ های ارسال شده بر روی پانل معلوم می­گردد.

اما در پانل­های هر سه نوع سیستم، وضعیت عملکرد یا اشکالات موجود قابل رویت و قابل رفع تا حدودی می­باشد. موارد گفته شده در سیستم­های هوشمند و آدرس پذیر یکی از مزایای این نوع سیستم بوده و در انتخاب نوع بسیار موثر می­باشد.

نگهداری و تعمیرات اجزای مدار

مطالب ارائه شده­ی زیر برگرفته از دواستاندارد معتبر دنیا یعنی NFPA72 و BS 5839,Part 1 می­باشد. با توجه به حساسیت سیستم­های اعلام حریق، تمامی فالت­ها و آلارم­های ناخواسته­ ی هر سیستم با توجه به نوع آلارم و زمان آن بایستی ثبت گردد تا در هنگام سرویس تجهیزات بتوان مورد اشکال را پیدا نمود و رفع کرد. البته تمامی پانل­های اعلام دارای حافظه ­ی ثبت خطاها می­ باشند ولی به علت این که امکان پاک نمودن این حافظه توسط افراد ناآشنا و یا قطع باطری­های پشتیبان و برق تغذیه وجود دارد، بهترین گزینه ثبت موارد می­باشد.

خطا یا آلارم

اصولا هر نوع اعلام حریق(به صدا در آمدن آژیر حریق) بدون وجود حریق واقعی را خطا یا آلارم می­گویند. البته این مورد به اشتباه آلارم کاذب (FAULT ALARM) اسم گذاری شده است. در اصل خطاها بر دو نوع می­باشد. اول آلارم­های ناخواسته، در این نوع آلارم­ها عاملی غیر از حریق باعث فعال شدن سیستم گردیده است. عواملی مانند دود سیگار، حرارت بخاری، دود ماشین و سرایت آن به دتکتورهای دود، خود باعث این امر می­گردند. دراین حالت عامل فعال شدن آژیر وجود داشته است اما این عامل حریق نبوده است.

در حالت دوم آلارم بر اثر اشتباه دتکتور یا شستی یا خود پانل به وجود آمده است. این حالت را آلارم کاذب می­گویند. عواملی هم­چون سوختن دتکتور، جریان باد، جریان­های گذرا در مدار کشف حریق بر اثر یا وجود عوامل گذرا و … باعث آلارم کاذب می­گردند. (جریان­های گذرا بر اثر خاموش و روشن شدن تجهیزات هارمونیک­زا (لامپ فلورسنت ، هالوژنه، خورشیدی) اثر موبایل، UPS و …خود باعث این امر می­گردند.

توجه: در روند سرویس و نگهداری از افراد متخصص و نمایندگی­های مجاز استفاده شود.

روند نگهداری و تعمیرات

بازدیدهای هفتگی:  در این بازدیدها از پانل اصلی اعلام حریق (FACP) بازدید شده و از صحت عملکرد نمایشگر، باطری و تغذیه اطمینان حاصل نمایید. در این بازدید درصدی از شستی­ها به صورت رندم تست گردند. چک شستی­ها به صورتی باشد که در یک پریود 6 ماهه تمامی آن­ها چک گردند. هم­چنین دفتر ثبت آلارم­ها بررسی شده و در صورت فعال شدن سیستم در گذشته، علت بررسی و مورد اشکال پیدا و رفع عیب گردد.

در مرحله­ی آخر، تمامی عملیات و شماره­ی تجهیزات سرویس شده ثبت گردد. نوع بازدید هفتگی با توجه به حساسیت محل، نوع تردد افراد، تعداد افراد موجود، تمیز بودن محل می­تواند از یک تا 4 هفته یکبار انجام پذیرد.

بازدیدها و فعالیت­های شش ماهه:

در این دوره تمامی اتصالات، کابل­ها، سیم­ها چک گردیده و صحت عملکرد آن­ها تایید می­گردد. آژیرها چک شده و از صحت و سلامت آن­ها اطمینان حاصل می­گردد. دتکتورهایی که در نواحی آلوده و اثر باد قرار دارند تمیزکاری شده و عملکرد آن­ها چک گردد. تمامی شستی­ها چک شده و برچسب تایید (CERTIFICATE) روی آن­ها نصب گردد. آژیر خارج از ساختمان، فلاشر و تمامی اجزای متصل به زون تست گردند. هم­چنین می­توان قسمتی از دتکتورهای متصل به هر زون را در این دوره تمیزکاری نمود.

تست­های سالیانه

تمامی دتکتورهای متصل به مدار هر پانل در یک پریود حداکثر سه ساله می­باید تمیزکاری و تست عملکرد گردند. این سرویس می­تواند تقسیم شده و در عملیات 6 ماهه، یک ساله یا یک سرویس سه ساله انجام پذیرد. نحوه­ی کار به صورتی است که در طول پریود سه ساله تمامی تجهیزات (دتکتور، شستی، آژیر، فلاشر، مدول­های واسطه و جداکننده­ها) کاملا چک گردند. در صورتی­که محل نصب تمامی یا قسمتی از دتکتورها آلوده باشد این پریود کاهش می­یابد. اما حق افزایش زمان سرویس وجود ندارد.LED (نشان­دهنده­های خارجی) نیز در پریودهای سالیانه چک می­گردد.

هم­چنین مدارات داخلی، بوردها و باطری­های پشتیبان برنامه در طول پریود سالیانه طبق دستورالعمل سازنده تمیزکاری و چک می­گردند و در صورت نیاز باطری­های پشتیبان (نیکل کادمیم یا لیتیم) تعویض گردد.

تست حساسیت

تست حساسیت دتکتورها به نحوی است که دتکتورهای حرارتی غیر قابل Reset توسط تستر مربوطه و دتکتورهای دمای ثابت و متناسب با افزایش دما توسط حرارت کنترل شده و یا تستر چک حساسیت (عملکرد دمائی) می­گردند. هم­چنین در دتکتورهای دودی، توسط دستگاه (تستر مربوطه) حساسیت ثبت شده در پشت دتکتور یا منوال آن (درصد حساسیت سه یا چهار یا پنج درصد) ثبت می­گردد.

در تست حساسیت ابتدا به ساکن در هنگام نصب تجهیزات و سپس یکسال پس از نصب و پس از آن هر 4 سال یکبار این عملیات انجام و بر روی دتکتور برچسب تایید و تاریخ نصب می­گردد. هم­چنین باطری اصلی سیلد اسید در طول پریود در اکثر 4 سال تعویض می­گردد. در صورتی­که دمای نگهداری بیش از 25 درجه­ی سانتی­گراد و یا تعداد تخلیه­ی کامل 4 بار باشد این زمان تقلیل می­یابد.

حداکثر زمان استفاده از هر د تکتور بین 8 تا 10 سال می­باشد. پس از انقضای این زمان دتکتور مربوطه حتی اگر سالم باشد بایستی تعویض گردند. در طول هر سرویس، سرویسکار بایستی برچسب تایید و تاریخ و مهر بر روی آن نصب و در دفتر مخصوص محلی ثبت نماید. شماره­های تماس سرویس­کار در محل FACP نصب گردد و امکان حضور سریع سرویس­کار مهیا باشد.

توجه: در هنگام انجام سرویس­ها و احتمال به صدا در آوردن آژیر خطر، تمامی افراد مستقر در ساختمان از قبل اطلاع یافته و امکان هر گونه خطر پیش­بینی گردد.

با توجه به امکانات سیستم­های هوشمند، در صورتی که اعلام کثیفی دتکتور یا معیوب بودن تجهیزی قبل از رسیدن موعد سرویس اعلام شد، سرویس­کار از طریق مسئول ساختمان سریعا به محل مراجعه و رفع اشکال نماید. تاریخ سرویس قبلی و بعدی با خط درشت بر روی پانل نصب گردد.

تمامی عملیات سرویس­­کار بر روی پانل­های اصلی، تکرار کننده­ها و تلفن کننده­ی خودکار، علاوه بر موارد فوق، طبق توصیه­ی سازنده انجام پذیرد و موارد seft test، چک باطری، چک برنامه، چک وایرینگ­ها پس از انجام در دفتر محلی ثبت گردد. هم­چنین نام سرویس­کار، نام شرکت، ساعت مراجعه نیز منظور گردد. بهترین گزینه در سرویس تجهیزات تهیه­ی جدول و تیک زدن هر مورد است.

هشدار کاذب

یکی از مشکلات سیستم­های اتوماتیک اعلام حریق، ارسال هشدارهای اشتباه و نادرست است که موجب دردسرهای زیاد شده و در صورت تکرار زیاد، سیستم را تبدیل به چوپان دروغگو می­کند. طی سال­ 2001 در انگلستان، 481100 هشدار خطا ثبت شده است که 279800 پیام، مربوط به عمل­کرد نادرست تجهیزات و 74100 مورد آن مربوط به استفاده­ی نادرست و مغرضانه از تجهیزات بوده است.

پیام­های خطا را می­توان در پنج گروه طبقه­ بندی کرد:

–       هشدارهای خطای ناشی از انجام کارهای معمولی مانند پخت و پز، دود سیگار، گرد و غبار، حشرات و سایر مواردی از این قبیل.

–       هشدارهای خطای تجهیزات ناشی از بروز عیب در شبکه.

–       هشدارهای خطای ناشی از اقدامات مغرضانه مانند شکستن شیشه­های شستی­های اعلام حریق و یا ایجاد دود برای به صدا درآوردن آژیرها از روی عناد و آزار رساندن.

–       هشدارهای خطای ناشی از نیت خیرخواهانه و خوب، اما عجولانه. در این حالت ممکن است شخص یا اشخاصی با مظنون شدن به شرایط خاص و متحمل شدن دانستن حریق یا بروز آن، اقدام به شکستن شیشه­ی شستی­های اعلام حریق کنند.

–       هشدارهای خطای ناشناخته و نامعلوم که در هیچ یک از مقولات فوق نمی­گنجد، شایع­ترین موارد بروز هشدارهای خطای مربوط به نصب نادرست و نامناسب تجهیزات است. و عدم نگهداری از تجهیزات نیز می­تواند عامل دیگری در افزایش هشدارهای نادرست و دروغین باشد.

هر یک از عوامل زیر می­توانند منجر به اعلام هشدار نادرست شوند:

–       آشپزی و پخت و پز و بخارهای ناشی از آن

–       بخار آب و رطوبت زیاد

–       دود سیگار

–       گرد و غبار

–       حشرات

–       اسپری­های مختلف

–       دود ناشی از برخی فعالیت­های خارج از ساختمان مانند آتش­بازی و غیره

–       برشکاری، جوشکاری و عملیات مشابه

–       دودهای نمایشی مانند جلوه­هایی که در تئاتر استفاده می­شود.

–       دستگاه­های بخور و همین­طور روشنایی چون شمع یا چراغ­های نفت سوز.

–       پارازیت­ها و تداخل­های الکترومغناطیسی

–       نوسان زیاد دما

–       تغییر کاربری فضاها بدون در نظر گرفتن شرایط طراحی اولیه­ی سیستم اعلام حریق

–       عدم تناسب دتکتور با محل و مکان مورد نظر

–       آزمایش و سرویس تجهیزات بدون غیر­فعال نمودن سیستم

–       آسیب­های تصادفی یا مغرضانه

برای کاهش هشدارهای خطا می­توان به سه روش زیر عمل نمود:

–       کاهش حساسیت دتکتورها که به طور مطلق چندان کار درستی نیست مگر آن­که حساسیت آن­ها بیش از مقدار مورد نیاز باشد.

–       به­کار گیری سیستم تایید هشدار که به خودی خود نوعی تاخیر زمانی را ایجاب می­کند. در این سیستم، قسمت هشدار مدت زمانی را منتظر می­ماند (معمولا 30 ثانیه) تا گزارش ارسالی از سوی دتکتور توسط تابلوی کنترل مرکزی تایید شود.

–       استفاده از سیستم­های پیشرفته­تر مانند تجهیزات آدرس­پذیر و هوشمند. در میان سیستم­های سه­گانه­ی متعارف، آدرس­پذیر و هوشمند، سیستم اخیر تقریبا بدون اعلام خطاست، مگر آن­که عوامل انسانی و یا طراحی نادرست موجب آن گردند.

به هر اندازه شبکه­ ی اعلام حریق گسترده­تر و وسیع­تر باشد، احتمال ارسال هشدارهای خطا نیز افزایش می­یابد. در سیستم­های متعارف با 40 دتکتور یا کمتر، ارسال دو پیام خطا در سال طبیعی و معمولی تلقی می­شود و بر همین اساس به ازای هر 20 دتکتور یک پیام خطا در سال معمول است.

فاکتورهای مقایسه شستی ها

ویژگی هایی که در زمان مقایسه دو شستی اعلام حریق در پروژه ها و یا مناقصات می بایست مدنظر قرار گیرد به شرح زیر است:

  • جنس بدنه
  • IP تجهیز
  • نوع نصب برای انتخاب نوع پایه
  • تاییدیه ها و گواهینامه ها (بررسی استانداردها)
  • نوع شستی (شیشه ی شکستنی، پلاستیک قابل ریست شدن، اهرم کشیدنی)
  • پروتکل تجهیز (آدرس پذیر، متعارف و یا وایرلس)
  • رنج ولتاژ عملکردی (DC)
  • جریان حالت معمول مدار (Quiescent) بر حسب میکرو آمپر
  • دمای نگهداری و دمای عملکردی
  • حداکثر رطوبت مجاز

از موارد بالا، جنس بدنه و IP تجهیز و همچنین نوع شستی (آدرس پذیر و یا متعارف) و نیز تاییدیه های اخذ شده شستی، در قیمت تمام شده شستی نسبت به سایر آیتم ها بسیار تاثیر گذارتر هستند.

کابل اعلام حریق

کابل سیستم های اعلام حریق مطابق با استانداردهای بین المللی و قوانین آتش نشانی های محلی یشنهاد می شود که از نوع کابل های ضد حریق (مقاوم در برابر حریق)، Fire resistant یا Fire Retardant باشند.

از جمله برندهای مطرح تولید کننده کابل های ضد حریق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

– Nexans

– Birtas Etabir

– Draka

– Cavicel

– 2MKABLO

– ELan

– (FCT (bericacavi

یک سیستم اعلام حریق و یا یک سیستم فعال کننده ی فرمان های اطفای حریق خود می بایست از کابل کشی مناسبی برخوردار باشد تا حریق در عملکرد آن اختلالی ایجاد نکند. جدای از استفاده از داکت ها و لوله های مناسب برای کابل کشی انتخاب نوع کابل مناسب چه از لحاظ سایز (در فواصل طولانی) و چه از لحاظ نوع پوشش بسیار مهم است. کابل های مقاوم در برابر حریق و کابل های دارای پوشش های فلزی محافظ همواره می بایست در نقاط حساس طراحی در نظر گرفته شوند. کابل های خطوط تشخیص که اکثرا دتکتورها روی آن قرار می گیرند اغلب سایز 1.5 دارند و کابل هایی که فعال ساز آژیرفلشرها و سایر تجهیزات خروجی هستند سایز 2.5 را برایشان در نظر می گیرند. کابل های خطوط شبکه ی پنل ها (که اغلب گذرگاه های RS485 را به هم متصل می کنند) کابل های تلفنی معمولی، Cat5 و یا کابل شبکه برای اتصال درگاه های اترنت است. 

کابل­کشی سیستم اعلام حریق

نصب و استقرار تجهیزات سیستم اعلام حریق طبق استاندارد BS 5839 و کابل­کشی طبق استاندارد BS 6207 انجام می­گیرد. به طور کلی می­توان سیم­های مدار اعلام حریق را به دو گروه تقسیم کرد و با توجه به خصوصیات هر گروه کابل مناسب با آن را به کار برد:

گروه یک: کابل­هایی که بعد از آشکار شدن حریق استفاده نمی­شوند مانند کابل­های دتکتورها و شستی­ ها.

گروه دو: کابل­هایی که بعد از کشف حریق استفاده می­شوند مانند کابل­های منبع تغذیه و آژیرها و چراغ­ ها

در حالت کلی می­توان برای هر دو گروه کابل 1.5 میلی­متر مربع با روپوش و عایق پروتودور استفاده کرد ولی در مکان­ هایی که امکان ضربه یا ساییدگی و جویده شدن توسط حیوانات وجود دارد باید کابل­ها را حفاظت مکانیکی کرد. می­توان در مورد سیم­های آژیرها و چراغ­ها برای حفاظت، آن­ها را داخل دیوار زیر حداقل 12 میلی­متر گچ به صورت توکار گذاشت. کابل­های سیستم اعلام حریق باید جدا از سایر کابل­ها سیم­کشی شوند. تست کابل­ها توسط اهم متر انجام می­شود و در صورت استفاده از از مگا اهم سنج باید تمام تجهیزات اعم از دتکتور، آژیر، پانل کنترل و … را از مدار باز کرد تا ولتاژ تست بالا به آن­ها آسیب نرساند. کابل­کشی سیستم­های عادی به صورت رادیال یا خطی و کابل­کشی سیستم­های هوشمند به صورت حلقوی انجام می­گیرد. در انتهای مسیر زون­ها همیشه یک مقاومت موازی با خط که مقدار آن معمولا 4.7 یا 6.8 کیلو اهم است متصل می­کنند یا از واحد انتهای خط AEOL استفاده می­نمایند.

مشخصات کابل سیگنال

کابل سیگنال جهت اتصال به تمامی عناصر مدار به غیر از کابل تغذیه شامل می­باشد. بدین منظور از کابل­های سه رشته­ای با سطح مقطع 1.5 یا 2.5 میلی­متر مربع استفاده می­شود. در صورتی­که طول مسیر کابل در هر زون کمتر از 1000 متر باشد از کابل با مقطع 2.5 میلی­متر مربع استفاده می­شود.

نوع کابل سیگنال با توجه به محل عبور کابل تعیین می­ گردد. در صورتی­که کابل از مناطق با نویز زیاد عبور نماید. مانند کابل برق فشار قوی یا کابل­های مخابرات در این­صورت از کابل شیلد دار(نوع متداول cY (1) Ys) استفاده می­گردد و در غیر این صورت از کابل معمولی. درجه­ی نویز این کابل 1 می­باشد. کابل سیگنال روکار یا داخل لوله می­بایست قدرت تحمل 30 دقیقه حریق را داشته باشد.

نرم افزارهای اعلام حریق

برای سیستم های اعلام حریق سه دسته نرم افزار وجود دارد.

– نرم افزارهای راه اندازی (اکثر پنل ها بدون نرم افزار هم از طریق خود پنل امکان برنامه ریزی های ساده و اولیه را فراهم می سازند. اما این کار اغلب زمانبر و طاقت فرسا می باشد. اکثر شرکت ها نیز برخی از قسمت های برنامه ریزی را تنها از طریق نرم افزار ممکن ساخته اند. برخی از پنل ها برای برنامه ریزی نیاز به دانگل های نرم افزاری و سخت افزاری دارند.)

– نرم افزارهای مانیتورینگ

– نرم افزارهای طراحی (مانند نرم افزارهای لوله کشی دتکتورهای Air Sampling، نرم افزارهای طراحی تجهیزات روی لوپ و … ) 

برخی از نرم افزارهای پنل های موجود در بازار به شرح ذیل می باشند:

(Siemens (Algoworks, Advancis, Siwenoid

(Eltek (Fire Win

(Inim (Smartleague, Smartlook

(Airsense (remote, PSCAD

(Notifier (Noti-Fire-Net-2000-N, PK(Ext,G100,G100R), SW1-N, SW3-N, SW5-N

(Teletec (ProsTE, OBSERVER

(SD3(Siwenoid

(Minimax(Siwenoid

(LST(Siwenoid

 

 

 

 

 

دتکتور کابلی (LHD) حرارتی

دتکتورهای LHD که در بازار به دتکتورهای کابلی (کابل حرارتی) معروفند برای تشخیص حریق در شرایط خاص مانند حفاظت از ترانسفورماتورها، سینی کابل ها، مخازن نفتی، تسمه نقاله ها و … استفاده می شوند. در نوع معمولی از این سیستم دو رشته سیم که در دمای خاصی مثل 105 درجه ی سانتی گراد به هم دیگر اتصال می یابند آلارم را در پنل اینجاد می کنند.

LHD ها در دو نوع آنالوگ و دیجیتال تولید می شوند. 

 دتکتورهای LHD آنالوگ عموما چهار سیمه مسی و فیبر نوری و دتکتورهای LHD دیجیتال دو سیمه هستند.

برندهای کابل حرارتی خطی موجود در بازار ایران::

– Protectowire

– APsensing

– Sensa

– ProLine

– Patol

– Termostick 

کابل حرارتی خطی فیبر نوری

انواع دیگری از کابل های حرارتی نیز وجود دارند، نظیر دتکتورهای حرارتی کابل فیبر نوری. در این نوع دتکتور، در ساختمان داخلی کابل از فیبر نوری استفاده شده است که طول کابل 5 کیلومتر افزایش می­ یابد. هنگامی که در یک نقطه در طول کابل، درجه حرارت بیشتر از محل­های دیگر شود، نور ارسال شده در آن نقطه از کابل شکسته شده و برگشت پیدا می­کند. در این حالت دتکتور از زمان رفت و برگشت جهت پیش­بینی محل حریق استفاده می­کند. دقت این نوع سیستم در حد چند سانتی­متر اختلاف می­باشد. این کابل می تواند بسته به نوع محصول زون بندی شده و به صورت لوپ در مکان های حفاظتی توزیع شود. کاربرد عمده ی این دتکتورها برای مکان هایی مانند تونل هاست.  پنل مخصوص این دتکتور قابلیت آنالیز اطلاعات گرفته شده توسط کابل و ارسال اطلاعات از طریق پروتکل های مختلف مانند Modbus و TCP/IP  به تجهیزات دیگر مانند پنل های اعلام حریق و یا SCADA را دارا می باشد. 

نوع دیگر دتکتورهای حرارتی خطی، دتکتورهای حرارتی خطی از نوع لوله حامل گاز اشت. در نوع گازی دتکتور حرارتی خطی (Line Type Heat Detector) از یک دتکتور (فشار سنج) و لوله­ ی مسی با طول 20 تا 130 متر استفاده می­شود، که فشار گاز لوله، شرایط و محیط را بیان می­ کند. با بالا رفتن دمای محیط، فشار گاز درون لوله تغییر می کند. کنترلر متصل به این لوله گاز، دائما در حال سنجش فشار گاز داخل این لوله است و به قدری حساس است که کوچکترین تغییرات فشار درون لوله را می تواند تشخیص دهد.

دتکتور گازی

دتکتورها (آشکارسازهای) گازی برای تشخیص انواع گازهای سمی و قابل اشتعال به کار می روند که دارای انواع مختلفی از نظر تکنولوژی عملکرد هستند. برخی از برندهای دتکتور گاز موجود در بازار از این قرارند:

 – Crowcon

– Recom

– Oggioni

– MSA

– Oldham

– Thorn

– Gastron

– Sensitron

– Drager

– Oliver – IGD

– Zeta

– Honeywell

– و…

نمونه یک دتکتور گازی ضد انفجار از برند Crowcon

دتکتورهایی که برای تشخیص گازهای مختلف استفاده می شوند اغلب در دو گروه دسته بندی می شوند. دتکتورهای تشخیص دهنده ی گازهای  سوختنی و قابل انفجار (  -Combustible Flammable) و دتکتورهای تشخیص دهنده ی گازهای سمی (Toxic) که هر یک بسته به نوع گاز در برندهای مختلف وجود دارند. (دتکتورهای گاز اکسیژن Oxygen را اغلب در این دو دسته طبقه بندی نمی کنند.) در برخی برندها دتکتورهای گازی با تشخیص چند نوع گاز مختلف نیز وجود دارند. بیشتر این نوع دتکتورها از دو قسمت Transmitter و Sensor تشکیل شده اند. Transmitter ها گاه به قابلیت های کنترلی و نمایشی نیز مجهزند. ذکر این نکته لازم است که اکثر سنسورها تاریخ انقضا دارند و می بایست به کالیبره کردن آن طبق دستورالعمل و توسط افراد آموزش دیده توجه کرد. برخی سازندگان دتکتورهای گازی برای دتکتورهای خود پنل های مخصوص دتکتورهای گازی نیز تولید می کنند اما اغلب دتکتورهای گازی را با ماژول به پنل ها متصل می کنند.


نمونه یک دتکتور موضعی گاز شهری

 انواع سنسورها:

Catalytic

Electrochemical

Infrared

Open-Path

Thermal conductivity

انواع خروجی دتکتورهای گازی:

4-20 میلی امپر دو سیمه و سه سیمه

خروجی رله ای (سه رله ی آلارم، پری آلارم و فالت)

نمونه یک دتکتور گاز شهری با خروجی رله، که معمولا در سیستم های اعلام حریق پروژه های ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرد.

برای تشخیص نشتی گاز و اعلام خطر قبل از به وجود آمدن حریق خصوصا در محل­­ هایی که از گازهای سوختنی (قابل اشتعال) (LPG,CNG) استفاده می­ شود این دتکتورها مورد استفاده قرار می­­گیرد. مبنای تشخیص برخی از آن­ها بوی گاز می­باشد و به صورت دیواری یا سقفی نصب می­شوند. مورد استفاده­ی آن­ها در آپارتمان­ها، هتل­ها و مراکز صنعتی می­باشد. برخی از انواع این دتکتورها قادرند در صورت کشف نشتی گاز به یک شیر فرمان بدهند و مسیر گاز را ببندند.

نکته: در دتکتورهای پیشرفته­تر تغییرات چگالی گاز توسط مبدل تبدیل به یک جریان 4 تا 20 میلی آمپر شده و با یک کابل سه سیمه برای اندازه­گیری و کنترل به پانل کنترل مرکزی ارسال می­شود. هم­چنین سیستم­هایی با دتکتور و تابلو مرکزی مخصوص وجود دارند که میزان گاز منو اکسید کربن (CO) را در محیط تشخیص داده و در صورت کم بودن غلظت آن یک سیستم تهویه را راه­ اندازی می کند و در صورت زیاد بودن غلظت آن در هوای محیط اعلام خطر می­نماید. مورد استفاده­ی این دتکتورها در پارکینگ­های عمومی و در تونل­های زیرزمینی و محل­ هایی می­ باشد که از سوخت منو اکسید کربن زا مانند زغال یا نفت استفاده می کنند.

 

ماژول های اعلام حریق

ماژول های هر سیستم اعلام حریق بر اساس پروتکل های خاص آن سیستم طراحی یا در نظر گرفته می شوند. این ماژول ها می توانند به صورت های ذیل باشند:

– ماژول اتصال تجهیزات کانونشنال ورودی به لوپ سیستم آدرس پذیر

– ماژول اتصال تجهیزات کانونشنال خروجی به لوپ سیستم آدرس پذیر

– ماژول رله ی خروجی برای فرمان به تجهیزات اعلام حریق، اطفای حریق، خاموش کردن سیستم های تهویه و … 

– ماژول مانیتورینگ برای اطلاع از وضعیت کنتاکت های ولوها، پرشر سوئیچ ها و … 

– ماژول اتصال شبکه های داخلی پنل های اعلام و اطفای حریق

– ماژول اتصال به شبکه های خارجی LAN، BMS، Ethernet و … 

——————————————————— 

مدول­ های رابط (Interface Module):

برای ارتباط و شناسایی اجزای قابل آدرس­دهی سیستم به کار می­ رود. در بین دتکتورها و اجزای مدار، جهت عمل­کرد سوئیچ­های بدون ولتاژ (کنتاکتت)، قرار می­ گیرد و وضعیت عمل­کرد هر زون را نشان می­ دهد. از کنتاکت­ های آن جهت فعال شدن سیستم اطفا، سیستم فراخوان آسانسور، توقف دهنده یا ارتباط با پانل­ های دیگر استفاده می­شود.

 مبدل مدار آدرس­پذیر به متعارف:

در برخی حلقه­های آدرس­پذیر به دلیل پاره­ای ملاحظات لازم می­آید که برای برخی فضاهای خاص از مدار و تجهیزات متعارف استفاده شود. برای به وجود آوردن چنین امکانی مبدل­ها به کار برده می­شوند. از طریق این مبدل­ها می­توان تجهیزات متعارف را از طریق تابلوی کنترل مرکزی آدرس­پذیر تغذیه نمود. این مبدل­ها یا بردهای میانجی دارای دو مدار تغذیه ­(قدرت) و تشخیص هستند.

مبدل­ها می­توانند برای هر دو مدار شعاعی و حلقوی سیستم­های متعارف مورد استفاده قرار گیرند و به این وسیله شبکه­های متعارف را به شبکه­های آدرس­پذیر یا هوشمند مرتبط سازند.

برد میانجی شبکه:

به کمک بردهای میانجی یا کارت­های شبکه می­توان چندین تابلوی کنترل مرکزی اعلام حریق را به هم مرتبط نمود. در این شبکه­ها هر یک از تابلوهای کنترل می­توانند شبکه­ی اعلام و هشدار اختصاصی خود را داشته باشند و نمایشگر آن­ها وضعیت محدوده­ی تحت کنترل خودشان را به صورت محلی نشان دهند و در عین حال می­توان تابلوی کنترل اصلی و نمایشگری برای نمایش وضعیت کل شبکه و سیستم در نظر گرفت.

طول کل کابل­کشی در شبکه­ی تابلوهای کنترل مرکزی اعلام حریق نباید از 2km تجاوز کند در غیر این صورت باید از تقویت کننده­های کمکی میان راهی استفاده کرد و برای برقراری شبکه از فیبر نوری بهره برد.

کارت­های شبکه به صورت یک برد الکترونیکی در داخل هر یک از تابلوهای کنترل مرکزی قرار می­گیرند.

 برد میانجی سریال:

این کارت الکترونیکی در تابلوی کنترل مرکزی قرار گرفته و می­تواند از طریق درگاه سریال بین تابلوی کنترل مرکزی و تجهیزات خارجی دیگر مانند پرینتر و یا سیستم مدیریت ساختمان ارتباط برقرار کند.

طول کابل مربوط به درگاه سریال نباید بیشتر از 10 متر باشد، اما تحت شرایطی می­توان تا 50 متر نیز از کابل سریال استفاده نمود. اما در این حالت سرعت انتقال داده کاهش خواهد یافت.

درگاه­های سریال ممکن است از نوع 9 پین یا 25 پین باشند.

 رله­ ی خط:

نوعی واحد خروجی برای سوئیچینگ و راه­اندازی تجهیزات کمکی با وظایفی مانند خاموش کردن دستگاه­های گرمایشی و تهویه­ی مطبوع برای جلوگیری از انتشار دود و حریق به سایر مناطق و تحریک مدارهای درهای حریق و درهای اضطراری خروجی و یا کنترل شیرهای سوخت.

این رله­ها می­توانند از طریق تابلوی کنترل مرکزی، شستی­ها و دتکتورهای حریق به صورت تکی یا گروهی در مدار قرار گرفته و عملیات سوئیچینگ برای راه­اندازی سیستم­های مختلف را به عهده گیرند. رله­ها می­توانند از نوع آدرس­پذیر باشند. رله­ها دارای تیغه­های باز یا بسته هستند که بنا به ضرورت در مدار قرار می­گیرند.

  بردهای کمکی خروجی و ورودی:

برای توسعه­ی عملکرد بردهای اصلی تابلوی کنترل مرکزی می­توان از انواع بردهای کمکی قابل برنامه­ریزی چند راهه برای اتصال خروجی­ها و ورودی­های شبکه­ی اعلام حریق استفاده نمود. هر یک از این بردها شامل چندین رله هستند که هر یک می­توانند با تیغه­های باز و بسته عملیات کلید زنی را انجام دهند.

 ولتاژ تغذیه­ی این برد 24 ولت مستقیم است و جریان آن در حالت آماده به کار 31 میلی­­آمپر و در حالتی که کلیه­ی رله­ها در مدار استفاده قرار می­گیرند برابر 130 میلی­آمپر است. ظرفیت گذر جریان از هر تیغه 2 آمپر تحت ولتاژ 30 ولت مستقیم یا متناوب است. هر تیغه­ی رله دارای یک دیود نوری قرمز رنگ به علامت عمل نمودن آن است.

برخی از این گونه بردها مناسب بهره­برداران برای خروجی­های با جریان پایین­تر هستند، تصویر زیر طرح­واره­ای از یک برد 24 مداره­ی قابل برنامه­ریزی است که قابلیت استفاده برای جریان­های تا 18 میلی­ آمپر دارد، جریان تغذیه­ی آن­ها در حالتی که کلید خروجی­ها فعال باشند 47 میلی­آمپر و در حالت آماده به کار برابر 9 میلی­ آمپر تحت ولتاژ 14 ولت مستقیم است. در این گونه بردها هر خروجی، یک ترانزیستور NPN (کلکتور باز ) است.

تجهیزات ورودی و خروجی:

انواع  تجهیزات با عمل­کرد رله­گونه که در سیستم اعلام حریق برای کنترل درها، دمپرها، سوئیچ­های جریان آب، دتکتورها، شستی­ها و آژیرها مورد استفاده قرار می­گیرد. این گونه تجهیزات قابل برنامه­ریزی هستند و قابلیت کاربرد در سیستم­های آدرس­پذیر و هوشمند را دارا می­باشند.

 این گونه تجهیزات دارای حافظه­ای برای ثبت اطلاعات عمل­کردی، تعمیر و نگهداری، عیوب و تعداد هشدارها و تاریخ هشدار هستند که اطلاعات جمع­آوری شده در آن را می­توان بر روی کامپیوترهای شخصی پیاده نمود. از سوی دیگر چنین تجهیزاتی می­توانند اطلاعات ورودی از سوی انواع دتکتورها را به مراکز کنترل اعلام حریق ارسال کنند